Wetenschap - 29 mei 2008

Kostbaar metaal uit afval energiecentrale

Een Wageningse promovendus heeft een technologie ontwikkeld die het kostbare metaal selenium wint uit de afvalstromen van energiecentrales. ‘Zo sla je twee vliegen in één klap’, zegt drs. Markus Lenz van de sectie Milieutechnologie. ‘Je wint een grondstof waarnaar groeiende vraag is, en je voorkomt dat een giftige stof in het milieu terechtkomt.’

Selenium is giftig maar ook onmisbaar voor de gezondheid. Te veel selenium zorgt voor haaruitval en aantasting van zenuwen en hersencellen, maar het lichaam heeft het tegelijk nodig voor de aanmaak van ontgiftende enzymen. ‘Er is geen enkel element waarvan de marge tussen een tekort en vergiftiging zo klein is’, zegt Lenz. ‘De meeste Europeanen krijgen te weinig selenium binnen, maar er zijn ook gebieden waar de bevolking juist meer selenium binnenkrijgt dan goed voor ze is. Veel landen voegen selenium toe aan diervoeding of kunstmest, maar selenium is te gevaarlijk om zomaar in het milieu te lozen.’
De prijs van het metaal stijgt, vooral door vraag uit Azië. Het meeste selenium op de markt komt vrij als bijproduct van koperwinning, maar er is behoefte aan nieuwe bronnen. ‘In kolen en olie zit ook selenium dat vrijkomt als je het verbrandt’, zegt Lenz. ‘Kolen- en oliegestookte centrales die hun rook zuiveren ter voorkoming van zure regen, vangen daarbij ook selenium weg. Via anaerobe zuiveringsinstallaties heb ik geprobeerd dat te winnen.’
De afvalstromen waar de milieutechnoloog mee werkte bevatten het metaal in de vorm van het giftige selenaat en seleniet. Hij kreeg bacteriën in reactoren zo ver dat ze die vormen omzetten in minder toxisch en elementair selenium. Lenz: ‘Een probleem waar we nog mee worstelen is dat een deel van het selenium in heel kleine deeltjes in de reactor blijft zweven. Die deeltjes zijn zo klein dat kleine waterdiertjes ze kunnen opnemen en dat ze in het milieu weer kunnen terugveranderen in hun giftige vorm. Een aio op onze groep probeert het proces nu zo te veranderen dat het selenium neerslaat in grotere stukken.’

Re:ageer