Organisatie - 21 juni 2007

Komt verzet tegen onverdoofd castreren te vroeg?

Supermarkten willen over anderhalf jaar geen vlees meer in hun schappen van biggen die onverdoofd zijn gecastreerd. Daarmee lopen ze vooruit op de resultaten van ASG-onderzoek naar de mogelijkheden om varkens te verdoven voor de ingreep. De agrarische belangenorganisatie LTO Nederland twijfelt dan ook aan de haalbaarheid van het doel dat de supermarkten stellen. Komt het besluit van de winkelketens te vroeg?

216_opinie_0.jpg
Dr. Hans Hopster, lector dierenwelzijn bij Van Hall Larenstein en themaleider van het DLO-onderzoeksprogramma Dierenwelzijn
‘Ik kan het me van de supermarkten voorstellen dat ze dit besluit nemen. Ze maken een statement dat ook zij de kwestie belangrijk vinden. Maar handig is het niet. Het besluit van de supermarkten lijkt namelijk hoofdzakelijk op ethische gronden te berusten. Mogen wij, mensen, zomaar lichaamsdelen bij dieren onverdoofd verwijderen als dat ons beter uitkomt? Behalve om ethiek draait de discussie echter ook om pijn en ongerief. Hoeveel pijn ervaart een big? We kunnen nog helemaal niet zeggen dat verdoofd castreren beter is.
We zijn bezig met het onderzoek naar verdovingsmethoden zoals een lokale verdoving, al dan niet gecombineerd met pijnbestrijding of met gas. De resultaten verwachten we in het najaar. Laten we die rustig afwachten en vervolgens zorgvuldig meewegen in de discussie. Want als we af willen van onverdoofd castreren is het belangrijk dat we alle consequenties op een rij zetten.
Als de supermarkten per se varkensvlees in de schappen willen zonder de pijnlijke castratie, kan dit nu al door de biggen op een lager gewicht te slachten. Dan krijgt het vlees niet die berengeur. Maar daar zitten consequenties aan voor de markt. Het leidt hoe dan ook tot hogere kosten. Partijen zullen afspraken moeten maken over hoe de kosten worden verdeeld. Ik verwacht dan ook dat de soep in de praktijk minder heet gegeten zal worden dan die is opgediend.’

Ing. Peter Roelofs van de Animal Sciences Group, onderzoekt arbeidsomstandigheden van varkensboeren[img]
‘Castreren onder verdoving is niet zo gemakkelijk als mensen soms denken. Het brengt veel extra werk met zich mee voor de boeren. Nu al is castreren zwaar en onprettig voor hen. Ik ben net begonnen met een onderzoek naar de invloed van het verdoven op de arbeidsomstandigheden tijdens het castreren van de biggen.
De boeren willen dolgraag van het castreren af, maar vlees van ongecastreerde beren is vooralsnog onverkoopbaar. De boeren vinden het echt niet leuk om de dieren pijn te moeten doen. Het is bovendien zwaar werk. Alleen het lawaai is al enorm. Zodra een boer een big oppakt, gilt hij zo hard als hij kan totdat de boer hem weer heeft neergezet. Verder staat de boer de hele tijd kromgebogen. Uit eerder onderzoek blijkt dat castreren één van de meest belastende werkzaamheden voor de rug is. En dan is er ook nog de zeug die haar biggen wil verdedigen. De boer moet bedacht zijn op zeugen die bijten.
Het is nog meer werk als de boer de biggen eerst moet verdoven. Hij tilt ze één voor één op om ze in te spuiten en zet ze weer neer omdat de verdoving een kwartiertje moet inwerken. Daarna pakt hij ze weer op om de castratie uit te voeren. Twee keer oppakken is extra belastend en het verdoven brengt bovendien meer kosten met zich mee. Hoe groot de invloed van het verdoven is op de werkbelasting en op de kostprijs zijn we aan het onderzoeken.’

Drs. Marion Kluivers, projectleider van ASG-project ‘Verdoofd castreren in de varkenshouderij’[img]
‘Onverdoofd castreren is pijnlijk, maar het is nog helemaal niet duidelijk of de alternatieven beter zijn voor het varken. Daar doen wij nu onderzoek naar. We kunnen biggen bijvoorbeeld lokaal verdoven in de testikels. Dat doet echter ook pijn. Een andere methode is de biggen een lang werkende pijnstiller toe te dienen. Lang werkend omdat niet alleen de ingreep zelf pijnlijk is, maar ook de nasleep. Dat wordt nog wel eens vergeten.
We zoeken ook naar de combinatie van lokale verdoving en pijnstiller. Veelbelovend is verder nog het alternatief van verdoven met CO2. Het zou mooi zijn als een big in een box verdoofd kan worden met het gas. De vraag is alleen of dit met voldoende veiligheid toepasbaar is in de praktijk. Tijdens de bewusteloosheid is bovendien niet per se sprake is van pijnstilling. Dat wordt in dit onderzoek vastgesteld. De hamvraag is dus of verdoofd castreren in zijn totaliteit wel een geringere aantasting van het welzijn van de big oplevert dan onverdoofd castreren.’

Dr. Gé Backus, groepshoofd Dier, markt en ketenwerking bij het LEI[img]
‘De supermarkten nemen met hun besluit de wens over van varkenshouders en consumenten. Maar daarmee is het probleem nog niet opgelost. Ook verdoofd castreren is een ingreep en dus een tussenoplossing. Het streven zou moeten zijn dat castratie helemaal niet meer nodig is. En in wezen wil een varkenshouder net zo graag stoppen met castreren als de supermarkten. Het werk is niet leuk én de varkens groeien minder hard na de ingreep. Er is echter nog geen goed alternatief om de berengeur te voorkomen. En zolang dat er niet is, blijft de varkenshouder castreren, verdoofd of onverdoofd, want hij moet zijn vlees kwijt.
Nederland produceert voor een groot deel voor het buitenland. Vooral de Zuid-Europese markt is lucratief. Wij leveren veel vlees aan bijvoorbeeld Italië. Maar Italië vraagt voor parmaham om zwaardere hammen, oftewel vlees van oudere varkens. Invoering van een alternatief zoals alle varkens slachten voor ze de hormonen die berengeur veroorzaken produceren, kost dus heel veel geld. Er zijn nog andere mogelijkheden. Australië zoekt de oplossing in varkens vaccineren met een middel dat de aanmaak van hormonen voorkomt. Maar hun afzetmarkten in Singapore en Japan willen dit vlees niet omdat het als een chemisch additief wordt beschouwd, dat mogelijk slecht is voor de gezondheid.
Om het afzetprobleem op te lossen moet een aanpak op basis van genetica, voeding, huisvesting, en detectie worden ontwikkeld. Het gaat niet alleen om het algemene gevoel in Nederland dat het anders moet. We moeten toe naar een oplossing op Europees niveau, in plaats van alleen naar de achtertuin van de Nederlandse burger te kijken.’

Re:ageer