Wetenschap - 13 september 2001

Komkommers krijgen infarct door koude voeten

Komkommers krijgen infarct door koude voeten

Als hun wortels koud zijn, maar hun bovenkant in de stralende zon staat, ontstaan er in de vaten van komkommers belletjes die de sapstroom blokkeren. Een Wageningse promovendus legde het ontstaan van een planteninfarct vast met nucleaire magnetische resonantietechnieken (NMR). "Bij een infarct gaat de plant gaat slap hangen, maar hij houdt er niets aan over", vertelt ir. Tom Scheenen. "De belletjes lossen na een dag weer op."

Het ontstaan van het infarct is een zaak van elementaire natuurkunde. Een plant die door verdamping vocht verliest, zuigt via zijn sapvaten water naar binnen. Maar koude wortels nemen minder water op. "Als beide processen op hetzelfde moment plaatsvinden, ontstaat er in de sapvaten onderdruk", zegt Scheenen. "Zoveel zelfs dat het water in de vaten gaat koken, waarbij de belletjes ontstaan die het vat blokkeren. De plant verliest water en gaat slap hangen."

Dat planten infarcten kunnen krijgen was al bekend. Nieuw is dat Scheenen het ontstaan en de oplossing ervan met NMR-technologie in een levende plant heeft kunnen vastleggen. Met NMR-technologie geven onderzoekers de protonen in het water door elektromagnetische pulsen tijdelijk een afwijkend magnetisch veld. Daardoor kunnen onderzoekers waterdeeltjes door zachte weefsels volgen. "Zo wisten we hoeveel water op welke plek door de stengel van de plant stroomt. Onze gegevens waren hard genoeg om er getallen uit te destilleren. Ook dat is een noviteit."

Dat Scheenen komkommerplanten onderzocht, is omdat die forse sapvaten hebben. "Met een diameter van driehonderd micrometer", aldus Scheenen. "Andere planten zitten meestal onder de vijftig micrometer." | W.K.

Ir. Tom Scheenen promoveert op 21 september bij prof. dr. Tjeerd Schaafsma, hoogleraar Moleculaire fysica.

Re:ageer