Organisatie - 4 oktober 2007

Kogels voor de zwijnen?

Na een paar jaar met veel eikels en beukennootjes barst het op de Hoge Veluwe van de wilde zwijnen. Omdat het afschieten de laatste weken niet snel genoeg gaat, staat de provincie Gelderland een omstreden jachtmethode toe: de drukjacht. Onzin, zei Alterra-ecoloog Geert Groot Bruinderink in de Volkskrant. Als je de natuur haar gang laat gaan bereikt de zwijnenpopulatie vanzelf een evenwicht. Schieten of laten lopen?

341_opinie_0.jpg
Gert Jan Spek, coördinator grofwild van de Faunabeheereenheid Gelderland
‘Tegen dat standpunt van Bruinderink is niet zo veel in te brengen, als je alle consequenties maar aanvaardt. Je hoeft niks te doen, maar dan moet je wel accepteren dat er jaren zijn dat er heel veel varkens doodgaan van de honger. De vraag is of je die sterfte ethisch verantwoord vindt.
De nieuwe jachtmethode is nodig omdat er nog te veel varkens lopen, en we er maar weinig afschieten vanaf de wildstoel. Normaal lok je de varkens met voer en schiet ze dan af, maar nu er veel voedsel beschikbaar is, komen de dieren niet meer. In juli en augustus schoten we zeventig tot tachtig dieren per dag, nu nog maar een stuk of vijf. Dat is te weinig. Wij schatten dat er in de zomer wel zesduizend varkens rondliepen. Daarvan zijn er nu ongeveer 2500 geschoten of onder een auto gekomen, maar het blijven er te veel. En als je er nu niets aan doet hebben we volgend jaar weer veel te veel dieren.
Als je vindt dat de natuur haar gang moet gaan, zou ik denken dat je ook de hekken rond de Veluwe moet weghalen. Nu staan we de varkens alleen toe om op de droge Veluwe te lopen en in natuurgebied de Meinweg in Limburg. Als ik een varken was zou ik liever naar de rijkere gronden trekken langs de rivieren. Maar ik verwacht dat er niet veel draagvlak is voor zo’n plan als mensen merken hoeveel schade de dieren doen aan landbouw en in tuintjes.
Is die drukjacht dieronvriendelijk? Vraag het jezelf maar af. Wat is vervelender. Drie keer per jaar rennen voor je leven, of een half jaar elke dag bang zijn voor die ene knal?’

Huib Baayen, adjunct-opleidingsdirecteur Bos- en natuurbeheer bij Van Hall Larenstein en voormalig docent Faunabeheer
‘Er zijn twee opvattingen: ‘laat de natuur zijn gang maar gaan’ en ‘de jacht is nodig’. Ik zit er een beetje tussenin. Een experiment op een klein terrein waarop niet gejaagd wordt, lijkt me zinnig. Maar voorlopig vind ik de drukjacht een redelijke optie. Als je nu zou stoppen met de jacht, terwijl er zoveel zwijnen zijn, verwacht ik veel narigheid voor de zwijnen, en ook voor boeren en omwonenden, omdat de zwijnen zullen proberen uit te breken als ze honger krijgen. Bovendien willen mensen denk ik niet geconfronteerd worden met veel dode zwijnen in het bos.
De jagers voelen de drukjacht als een compromis. Liever organiseren ze een drijfjacht, waarbij de zwijnen met honden en drijvers worden opgejaagd. Het nadeel daarvan is dat de dieren dan met veertig kilometer per uur door het bos denderen, en het moeilijk is om nauwkeurig te schieten. De één schiet een poot eraf, de andere een snuit, dat wil je niet hebben. Als het goed is, gaat het er bij de drukjacht rustiger aan toe, waardoor jagers de dieren met één schot doden.
We houden de zwijnen kunstmatig opgesloten op de arme gronden van Nederland. Dat is geen natuurlijke situatie. Dan moeten we nu niet ineens natuurlijk gaan doen. In Engeland lossen ze het anders op. Daar zijn niet de natuurgebieden omrasterd, maar de tuinen. Dat zou misschien ook een oplossing kunnen zijn. In Duitsland wordt de populatie klein gehouden door de jacht. Daar staat om de paar honderd meter een hoogzit. Ik denk niet dat dat in Nederland zou aanslaan.’

Dr. Fred de Boer van de leerstoelgroep Resource Ecology, onderzoekt olifanten in zuidelijk Afrika
‘Ik kan niet zo veel zeggen over wilde zwijnen, dan moet je anderen bellen. Ik weet wel veel van olifanten. Daar speelt ook wel de discussie over draagvlak en economische schade.
Ecologen spreken liever niet meer van ecologisch draagvermogen. Dat is een verouderd concept dat uitgaat van een statische natuur die je in de werkelijkheid niet vindt. In het Krugerpark gingen de beheerders er lang van uit dat de draagkracht maximaal achtduizend dieren was. Met behulp van de jacht hielden ze de populatie op dat niveau. Sinds een paar jaar doen ze dat niet meer en is de populatie gegroeid tot twaalfduizend. Dat heeft effect op de vegetatie, maar niet zodanig dat er sterfte is door voedselgebrek. De modellen voorspellen dat er minder jongen komen als er minder voedsel beschikbaar is, maar daarvoor is nog geen enkel ecologisch bewijs. Je ziet wel dat grote bomen te lijden hebben onder de dieren.
Ik denk dat je het natuurlijke proces zijn gang moet laten gaan. Vroeger, zonder menselijk beheer, konden de soorten ook naast elkaar bestaan. Ik denk dat je dan fluctuaties krijgt op een langere tijdschaal. Nu zijn er veel olifanten, over honderd jaar zijn er weer meer bomen.
Ik heb niets tegen de jacht, als het geld oplevert voor natuurbeheer, maar nu gedragen we ons te vaak als natuurboeren. Wij bedenken hoe de natuur eruit moet zien, en doen dan alles om die situatie te bereiken. Terwijl we ons beter zouden kunnen schikken naar de natuur.’

Paul Koene, etholoog bij de Animal Sciences Group
‘Het is maar wat je wilt: echte natuur of een soort extensieve vorm van landbouw. Ik ben geen expert op het gebied van wildbeheer, maar toch denk ik dat het al dan niet hebben van hekken niet altijd een overtuigend argument is. Zelfs als er ergens geen hek omheen staat, blijven sommige populaties soms opvallend honkvast. Ze hebben vaak geen echt alternatief, want een natuurlijke situatie bestaat in Nederland simpelweg niet meer. Desondanks houd ik het liefst vast aan ecologische principes. En dan is jagen en bijvoeren uit den boze.
In halfslachtige situaties, waarbij je wel gaat bijvoeren en jagen, wordt het al gauw lastig om nog een goede ethische discussie te voeren. Met die ingrepen verander je namelijk het gedrag van de dieren ingrijpend. Dan krijgen we op de Veluwe uiteindelijk veel schuwere zwijnen. Niet jagen maakt het gedrag van de zwijnen dus natuurlijker en zal waarschijnlijk ook de natuurbeleving van mensen verhogen.
Ook verstoort de jacht de sociale verbanden in een populatie. Wat dat betreft zou je liever hele families willen weghalen, zoals ze bij olifanten wel doen.’

Re:ageer