Wetenschap - 9 december 2010

Koeien fokken met minder uierontsteking

De hoeveelheid antistoffen in de melk van een koe is deels erfelijk bepaald. Nu bekend is welke immuuneiwitten de koe bescherming geven tegen uierontsteking, kan er gerichter op worden gefokt.

Dat blijkt uit onderzoek van de Wageningse promovenda Tosca Ploegaert. Ze ging bij tweeduizend Holstein-Friesian koeien na hoeveel verschillende antistoffen in de melk zaten. Ze onderzocht of die variatie erfelijk bepaald is en welke van deze immuuneiwitten de kans op uierontsteking verlagen.
 
Mastitis
Uit melkanalyses bleek dat met name één type antistof, het subtype IgG1, de kans op uierontsteking kan verlagen. Wel is het verband tussen de hoeveelheid antistoffen en de kans op mastitis duidelijker bij oudere koeien dan bij jonge koeien.
Ploegaert stelde ook vast dat de hoeveelheid van verschillende antistoffen in de melk bij de koeien deels genetisch bepaald is. Haar onderzoeksuitkomsten bieden dus aanknopingspunten om gerichter koeien te fokken die beter bestand zijn tegen mastitis.
 
Baarmoeder
Ook weerstand tegen andere ziekten is mogelijk terug te voeren op de hoeveelheid antistoffen van de koe, zegt de promovenda. Het antistoftype IgG1 lijkt ook de kans op baarmoederontsteking bij koeien te verkleinen. Met informatie aanwezig in de melk lijkt genetische selectie op weerbaarheid tegen ziekten dus mogelijk, zegt ze, maar eenvoudig is het niet. Eerst is nader onderzoek nodig of gericht fokken op antistoffen andere eigenschappen van de koe niet negatief beïnvloedt.
Ploegaert deed haar onderzoek in opdracht van het Uiergezondheidscentrum Nederland (dat mastitis wil terugdringen), LTO Noord en de fokkerijorganisatie CRV. Als gevolg van haar onderzoeksuitkomsten zijn die al een vervolgproject begonnen: Weerbaar Vee. Dit project kijkt vooral naar de invloed van managementfactoren op de weerstand van koeien, via het meten van antistoffen in bloed en melk.
 
Studeren
Ploegaert, die binnenkort promoveert, is weer gaan studeren: Diergeneeskunde in Utrecht. ‘Dat wilde ik altijd al. Ik ben een paar keer uitgeloot, maar kon nu buiten de loting om via de ‘decentrale selectie’ aan de opleiding beginnen.’
 
Tosca Ploegaert promoveert op 14 december bij Huub Savelkoul, hoogleraar Celbiologie en immunologie en Johan van Arendonk, hoogleraar Fokkerij en Genetica.
 
 

Re:ageer