Wetenschap - 15 februari 2016

Koe en kalf samen is slechter voor dierenwelzijn

tekst:
Albert Sikkema

De Tweede Kamer wil dat de kalfjes na de geboorte langer bij de koe blijven. Dat komt het dierenwelzijn niet ten goede, zegt welzijnsonderzoeker en lector Hans Hopster, integendeel.

Hopster: ‘Het klinkt als een sympathiek idee. Nu worden de kalfjes op twee van de drie bedrijven na de geboorte direct bij de koe weggehaald. Daar zijn goede redenen voor, maar kan het ook anders? Enkele tientallen, vooral biologische melkveehouders experimenteren er mee om de kalfjes langer bij de koe te houden, soms in een familiekudde.’

Wat is beter vanuit welzijnsoogpunt, gemeten aan het dier?

‘Hier is vrij veel onderzoek naar gedaan in de laatste dertig jaar. Als voorbereiding op de geboorte wordt het maternale gedrag van de koe volledig hormonaal aangestuurd. Maar als het kalf is geboren, maakt die hormonale sturing plaats voor sturing door de prikkels van het kalf. Evolutionair is dat voordelig: als het kalf doodgeboren is, moet de koe daar geen energie in steken. Na de geboorte neemt het kalf het initiatief. Als het kalf wil drinken, komt moeder in actie. Als je het kalf direct weghaalt, dooft het maternaal gedrag van de koe snel uit, vooral bij koeien die geen ervaring hebben opgebouwd met het grootbrengen van een kalf.’

Dat voelt tegennatuurlijk.

‘Precies, mensen hebben het idee dat dit anders in elkaar zit. Wij zijn opgegroeid met de hechtingstheorie van John Bowlby, dat een goede hechting bij kinderen allerlei psychologische problemen later voorkomt. Maar tussen zoogdieren bestaan grote verschillen in de mate waarin hun jongen bij de geboorte afhankelijk zijn van moederzorg. De koe lijkt in dit opzicht veel meer op de gnoe, waarbij het kalf extreem zelfredzaam ter wereld komt. Onder natuurlijke omstandigheden verstopt de koe het kalf de eerste drie dagen in het struikgewas. Ze is er dan niet altijd bij, maar houdt op enige afstand de wacht en zoogt het kalf enkele keren per dag. Daarna groeit het kalf op met leeftijdsgenoten in de kudde. Naarmate koe en kalf langer bij elkaar blijven wordt de band hechter. Dus als we de Kamermotie uitvoeren, kan er juist een welzijnsprobleem ontstaan als we kalf en koe na – zeg – twee maanden gaan scheiden.’

Is de koe niet nodig voor de gezondheid van het jonge kalf?

‘Boeren scheiden kalf en koe juist in het belang van de gezondheid. Het pasgeboren kalf moet snel voldoende biest van de koe krijgen om immuniteit op te bouwen. Als je dat overlaat aan kalf en koe, gaat het nog wel eens mis. Door de controle over te nemen van de koe kan de boer dat beter waarborgen. Verder wil je als boer niet dat het kalf ziektekiemen oploopt in de ligboxenstal. Ook om die reden zet de veehouder het pasgeboren kalfje liever een tijdje apart in een schone, droge, warme box. Uit het oogpunt van gezondheid kleven er juist concrete risico’s aan het bij elkaar houden van koe en kalf, terwijl de voordelen ervan nog onvoldoende zijn aangetoond.’

Dus blijven scheiden?

‘Uitvoering van de Kamermotie is onverstandig, kijkend vanuit het perspectief van het dier. Maar je hebt ook de ‘intrinsieke waarde’ van het dier en daar heeft iedereen een eigen idee over. Zo kun je redeneren dat het scheiden ‘onnatuurlijk’ is en daarmee slecht.’