Wetenschap - 8 september 2010

'Klimaatwetenschap biedt geen waarheid'

tekst:
Joris Tielens

Het IPCC, het klimaatpanel van de VN, moet professioneler georganiseerd worden en sceptici meer ruimte geven, concludeert de InterAcademy Council (IAC) dat onderzoek heeft gedaan naar de werkwijze van het IPCC. Gaat dat het vertrouwen herstellen in de klimaatwetenschap? Twijfel hoort bij wetenschap, vindt hoogleraar communicatiewetenschap Cees van Woerkum.

'Iedere wetenschapper heeft last van zelf-referentialiteit. Dat wil zeggen een voorkeur voor bepaalde data, door een bepaalde kijk op de zaak zonder daar zelf bewust van te zijn. Dat is een heel natuurlijk proces. Dat kun je ondervangen door een goede organisatie van externe reviews. Zodat er altijd nog iemand anders naar de zaak kijkt. De organisatie daarvan kan bij het IPCC beter en het rapport van het IAC doet daartoe goede voorstellen. Zoals een professionelere organisatie, vaker wisselend voorzitterschap en meer nadruk op de autoriteit van de reviewer.
Het is ook een goed voorstel van het IAC om onzekerheden en onenigheden tussen wetenschappers over klimaatverandering meer te benoemen. Daarbij moet het IPCC wel goed kijken hoe het die boodschap naar buiten toe verwoordt. Veel mensen en ook beleidsmakers verwachten dat de wetenschap iets met zekerheid vaststelt. En de media houden dat idee in stand. Maar zo werkt wetenschap niet. Met consistente methodieken leidt wetenschappelijk onderzoek tot gegevens die dicht bij de waarheid komen, maar het blijven benaderingen met een zekere waarschijnlijkheid. Er zit niets anders op dan het publiek en beleidsmakers een meer reƫel beeld van de wetenschap bij te brengen.
Meer openbaarheid over procedures en auteurs kan daarbij helpen. Maar wetenschappers hebben ook zelf de ethische plicht om te zorgen dat hun resultaten goed begrepen en benut worden. Ze mogen dat niet overlaten aan de media, maar zijn zelf verantwoordelijk voor wetenschappelijk verantwoorde maar toch bevattelijke uitleg over hun onderzoek.
Het vertrouwen in de klimaatwetenschap heeft een flinke deuk gekregen en het zal jaren duren voordat het weer hersteld is. Critici zullen er altijd zijn, en dat mag ook. Zolang het publiek maar in staat is om te zien dat de wetenschappelijke gegevens die een grote groep onderzoekers op consistente wijze verzameld heeft, van grotere waarde is dan de twijfels van een enkeling.'

Re:ageer