Wetenschap - 1 januari 1970

Klimaatverandering zal voor verrassingen zorgen

Klimaatverandering zal voor verrassingen zorgen



Crutzen maakte ouderwets gebruik van sheets bij zijn presentatie in de aula
en stond ontspannen te praten naast de overheadprojector. Wie de Nobelprijs
op zak heeft hoeft zich niet meer druk te maken om gelikte
Powerpointpresentaties.

Prof. Paul Crutzen maakte wereldfaam met zijn onderzoek naar de ozonlaag.
Zijn ontdekking dat die beschermende laag in de atmosfeer boven de polen
sterk afneemt als gevolg van de uitstoot van cfk’s
(chloorfluorkoolwaterstoffen) leidde direct tot maatregelen. Het directe
gevaar van een verdwijnende ozonlaag is nu geweken. Het is niet alleen een
wetenschappelijk succesverhaal, waarvoor de hoogleraar in de atmosferische
scheikunde in 1995 de Nobelprijs kreeg, maar ook een succesverhaal over de
samenwerking tussen wetenschap en politiek, vertellen Crutzen en prof.
Pavel Kabat, voorafgaand aan hun optreden tijdens de opening van het
academisch jaar.

Crutzen: ,,We waren destijds met die maatregelen net op tijd. We zouden
voor het probleem van de klimaatverandering wel een soortgelijke oplossing
willen, maar dat probleem is veel ingewikkelder.’’
De klimaatverandering kan verschillende gevolgen hebben, die het proces
zelf verder versterken of juist verzwakken. Als de permanent bevroren
ondergrond in noordelijke streken ontdooit, komt bijvoorbeeld veel methaan
vrij, wat het broeikaseffect versterkt. Een omgekeerd effect valt te
verwachten wanneer er minder regen valt in tropische bossen, zegt Kabat.
Welke van die processen de overhand zal krijgen valt met geen model te
berekenen, stellen zowel Crutzen als Kabat. Crutzen: ,,Zeker als je in zo’n
model ook het gedrag van mensen zou willen opnemen.’’ Er bestaat daardoor
grote onzekerheid over de gevolgen van klimaatverandering. Wel zegt Crutzen
dat we nog maar het begin gezien hebben van de problemen die zullen
optreden als gevolg van klimaatverandering.
De politiek reageert op de klimaatverandering minder adequaat dan op de
berichten ten tijde van de ozonlaagproblematiek. Crutzen: ,,De Bush-maffia
luistert vooral naar de wetenschappers die de laagste cijfers noemen.’’ Wel
noemt Kabat het een trendbreuk dat 180 landen het erover eens zijn geworden
dat voorzorgsmaatregelen nodig zijn. Maar volgens Crutzen gaat het er
vooral om dat de grootproducenten van CO2, de VS, China, India en Europa,
samen maatregelen nemen.
Volgens Kabat moet ook op kleinere schaal meer rekening gehouden worden met
klimaatverandering. Kabat: ,,Het ontwerp van waterwegen is nog gebaseerd op
oude statistieken. Bijvoorbeeld die van de pieken in de afvoer van de Rijn.
Die moeten aangepast worden aan de nieuwe variabiliteit en onzekerheden.’’
Kabat denkt ook dat nog veel onderzoek nodig is om helderheid te krijgen in
de processen van klimaatverandering. Dat onderzoek komt er. Kabat heeft een
voorstel gedaan voor financiering van een nieuw consortium rond
klimaatonderzoek met ICES/KIS-gelden. Wageningen UR wil daarin samenwerken
met de VU, RIVM, KNMI en tachtig andere bedrijven en organisaties. Kabat
zegt dat de financiering, vijftig miljoen euro, bijna zeker doorgaat. In
oktober beslist het kabinet hier definitief over. De deelnemende bedrijven,
kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties leggen zelf ook vijftig
miljoen euro bij, zoveel is al zeker. Het totale budget komt daarmee op
honderd miljoen euro voor vijf jaar. Kabat is penvoerder van het
consortium. | J.T.

Re:ageer