Wetenschap - 1 januari 1970

Klimaatsveranderingen kunnen heel snel plaatsvinden

2

Klimaatsveranderingen kunnen heel snel plaatsvinden

Klimaatsveranderingen kunnen heel snel plaatsvinden


‘Voor je het weet heeft West-Europa een Siberisch klimaat’

Geologen, oceanologen en ecologen worden steeds pessimistischer over het
lot van onze aarde. Er zijn tekenen dat er veel dramatischer veranderingen
op stapel zijn dan tot nu toe was ingecalculeerd. In Europa kunnen we
bijvoorbeeld wel eens plotseling een Siberisch klimaat krijgen. Op het
symposium Global Ecology spreken vandaag wetenschappers van Wageningen
Universiteit en andere universiteiten in binnen- en buitenland over de
verrassingen die de aarde voor ons in petto heeft.

Klimaatverandering, wereldwijde vervuiling, verval van natuurlijke
ecosystemen zoals tropische bossen, koraalriffen en wetlands; de aanslag
die we plegen op onze aarde kan niet zonder gevolgen blijven.
Aardwetenschappers wijzen er al jaren op en sommigen lijken zelfs zo
wanhopig te worden dat ze hun ogen hebben gericht op andere planeten.
Misschien zijn er in het heelal andere plekken te vinden waar leven
mogelijk is.
De bioloog dr Kenneth Nealson van de University Southern California
bijvoorbeeld, een van de sprekers op het symposium Global Ecology dat in
Wageningen wordt gehouden, onderzoekt voor de NASA naar sporen van leven op
Venus en Mars. In 2008 zal een ruimtesonde van Mars terugkeren met een
aantal stenen of ander materiaal die ze moeten opscheppen van het
planeetoppervlak. Nealson coördineert het wetenschappelijke deel van deze
missie en is laaiend enthousiast.
Iemand die ook serieus rekening houdt met catastrofale veranderingen op
aarde, maar nog wel met beide benen op de grond staat, is prof. Marten
Scheffer, de Wageningse hoogleraar aquatische ecologie en
waterkwaliteitsbeheer. Hij maakt zich zorgen over de veranderlijke
oceaanstromingen, fenomenen die wetenschappers nog maar net beginnen te
begrijpen. De eerste onderzoeksgegevens voorspellen niet veel goeds: kleine
veranderingen in het oceaan-atmosferisch systeem, mogelijk als gevolg van
menselijke activiteiten, kunnen ons klimaat op haar kop zetten.
,,Oceaanmodellen laten zien dat in het slechtste geval de warme Golfstroom,
die West-Europa een mild klimaat bezorgt, er plotseling mee stopt. In West-
Europa krijgen we opeens een veel kouder klimaat. We gaan dan de Siberische
kant op. Dit zou natuurlijk een ramp zijn. Het heeft natuurlijk enorme
gevolgen voor de landbouw en andere sectoren.’’
Het ophouden van de warme Golfstroom kan volgens oceanologen worden
getriggerd door het afsmelten van de ijskappen. Als dat in snel tempo
gebeurt – als gevolg van het broeikaseffect – komen er grotere hoeveelheden
licht en minder zout water in de Atlantische Oceaan terecht. Hierdoor
verandert het circulatiepatroon van de oceaan en kan de warme Golfstroom
afremmen of helemaal ophouden.
Wetenschappers hebben genoeg aanwijzingen dat het kan gebeuren, maar
wanneer het gebeurt is erg onzeker. Scheffer: ,,Misschien duurt het een
paar eeuwen, maar het kan ook veel sneller plaatsvinden.’’
De ecoloog denkt dat de meeste mensen zich nog onvoldoende realiseren dat
zulke catastrofes kunnen gebeuren. ,,In de wetenschap is al een omwenteling
gaande. We denken niet meer lineair – het milieu verandert geleidelijk door
de mens – we begrijpen nu dat ecosystemen en het klimaat abrupt kunnen
veranderen. Beleidsmakers zouden zich dat ook moeten realiseren, want nu
zijn we onvoldoende voorbereid op zulke omwentelingen.’’
De mogelijkheid van plotselinge, grootschalige milieu- en
klimaatveranderingen komt echter niet helemaal uit de lucht vallen. We
hoeven slechts naar het verleden te kijken. Scheffer: ,,Een schokkend
voorbeeld is de Sahara. Er was een tijd dat je hier meren, uitbundige
vegetatie en nijlpaarden had. Maar 4000 jaar geleden is dit gebied
plotseling een woestijn geworden.’’
En er zijn nog meer voorbeelden van plotselinge omwentelingen te noemen uit
de geschiedenis van onze aarde. Die zijn als het ware gegraveerd in de
klimaatlogboeken van de aarde: het poolijs. Een onderzoeker die hier veel
waarde aan hecht is prof. Nico van Breemen, hoogleraar bodemkunde en
geologie: ,,Onderzoek naar ijskernen, onder andere met de C14-methode, laat
zien dat de ijstijden en interglacialen niet geleidelijk in elkaar
overgingen, maar abrupt. Verandering in de baan van de aarde en
zonneactiviteit zorgen in principe voor klimaatverandering, maar het proces
wordt versneld door biogeologische processen.’’
Ook Van Breemen hoopt dat beleidsmakers meer oog krijgen voor plotselinge
klimaatveranderingen. ,,Men denkt dat het klimaat geleidelijk warmer wordt.
Elke vijftig jaar zoveel graden warmer. We kunnen het echter goed mis
hebben.’’
Momenteel doen oceanografen, klimatologen verwoede pogingen om elke schakel
in het ´systeem aarde’ op te sporen en te begrijpen, zoals het effect van
oceaanstromingen en smeltend ijs. Ingewikkelde oceaan-atmosfeermodellen,
gekoppeld aan vegetatiemodellen, moeten ons een blik verschaffen in de
toekomst. Ook de abrupte veranderingen op wereldschaal willen we
voorspellen.
Maar Van Breemen weet het nu al: ,,Voorspellen zullen we nooit kunnen. Als
we alle natuurlijke processen en relaties zouden weten, hebben we een
computer nodig met een database die minstens zo groot is als de aarde.’’
Hugo Bouter

Re:acties 2

  • name

    deze site is stom pffff :(

    Reageer
  • anoniemme

    haiiii

    Reageer

Re:ageer