Wetenschap - 2 december 2010

Klimaatjournalist ziet complotten

Wetenschapsjournalist Marcel Crok heeft twee jaar voor- en tegenstanders in het klimaatdebat geïnterviewd. In zijn boek De Staat van het Klimaat bekritiseert hij de klimaatwetenschap en het IPCC. Inhoudelijk een sterk boek, vindt hoogleraar Aardsysteemkunde Pavel Kabat. Alleen jammer van die grimmige toon.

crok.jpg
'Ik begin met het uitspreken van mijn waardering. Het boek is een sterk staaltje wetenschapsjournalistiek. Om het klimaatdebat te snappen, moet je van goeden huize komen. De eerste helft krijgt van mij een acht, maar het tweede deel is nauwelijks een voldoende. Jammer dat hij zich daar laat verleiden tot een verbeten toon. Een feitelijke opsomming en analyse was overtuigender geweest. Het is nu op onderdelen bijna een campagne.
Met de detectivestijl en het zoeken naar complotten maakt hij indirect verwijten. Dat is zonde. Ik ken de klimaatwetenschappers waar het in dit boek om gaat bijna allemaal persoonlijk; ze zijn integer. De resultaten opzettelijk een bepaalde kant op sturen is er echt niet bij.
Crok analyseert de klimaatwetenschap, het IPCC, de metingen en het klimaatbeleid. Bij alle vier plaatst hij vraagtekens. Meestal vind ik dat terecht. Zo worden sommige metingen in verstedelijkt gebied gedaan en dat kan tot te hoge waarden leiden.
En hij bepleit een snelle schoonmaakoperatie van het IPCC, zoals een maximale termijn voor IPCC-leden, meer transparantie bij het maken van samenvattingen en een grotere rol voor reviewers. Dat wil het IPCC ook, maar pas bij het rapport IPCC-6, over zeven of acht jaar. Maar, schrijft Crok terecht, dat kan natuurlijk eerder.
Daarnaast neemt Crok positie tegen de stelligheid van de IPCC-rapportages. Hij erkent dat de onzekerheden en nuanceringen in de hoofdrapporten staan, maar hekelt de versimpelingen in de samenvattingen. Dat kan hij niet alleen het IPCC verwijten. Het is ook een fout in het systeem, namelijk dat de wetenschap de politiek moet bedienen met uittreksels. Want het debat wordt gevoerd in oneliners.
Er staan een paar kleine foutjes in. Zo stelt Crok dat bij één graad opwarming de verdamping met zeven procent toeneemt. De toename zit hem echter niet in de verdamping maar in het vochtgehalte in een verzadigde atmosfeer. Dat is iets fundamenteel anders.
Ik denk dat de gemiddelde lezer achterblijft met een gevoel van verwarring. Dat de CO2-concentratie stijgt door menselijk toedoen, staat buiten kijf. De relatie met opwarming is complex en daar plaatst Crok allerlei vraagtekens bij. Die zijn meestal niet onjuist, maar meestal alleen te begrijpen door klimaatdeskundigen. De gemiddelde lezer kan dat niet.'

Re:ageer