Wetenschap - 28 september 2006

Kippen vergassen is diervriendelijker

Als er dan toch op grote schaal pluimvee moet worden geruimd, dan kan je de dieren beter doden door de hele stal te vergassen met kooldioxide. Volgens promovendus ing. Marien Gerritzen van de Animal Sciences Group in Lelystad is deze methode sneller en diervriendelijker dan de manier waarop pluimvee gewoonlijk de dood vindt, en beter voor het personeel.

Sinds de uitbraak van besmettelijke dierziekten als varkenspest, mond- en klauwzeer en vogelgriep staan bij veel burgers de beelden van het grootschalig ruimen van vee - het doden en afvoeren van dieren - op het netvlies gebrand. Bij de vogelgriepepidemie in 2003 in Nederland werden ruim 30 miljoen kippen geruimd.
Het doden van dieren voor dierziektebestrijding stuit op veel maatschappelijke weerstand. Het in de stal vergassen van pluimvee zal waarschijnlijk weinig bijdragen aan het verminderen van deze weerstand, constateert Gerritzen. ‘Natuurlijk is het doden van dieren nooit leuk, maar je moet het wel in perspectief plaatsen. Ook als er geen dierziekten zijn worden er jaarlijks 300 miljoen kippen gedood en geslacht. In dat opzicht is stalvergassen diervriendelijker dan het vangen, afvoeren en slachten van de dieren. En het maakt een kip waarschijnlijk niet uit of zij na haar dood wordt opgegeten of weggegooid’, aldus Gerritzen.
Vooral bij het vangen en uit de stal halen komt het welzijn van de dieren flink in het gedrang. Als ze in hun eigen omgeving blijven hebben ze minder angst en is er minder kans op verwondingen. Bij het vergassen in de stal worden in één keer grote hoeveelheden kooldioxidegas in de pluimveestal gepompt. De stressvolle periode voor de dieren hun bewustzijn verliezen, duurt meestal niet langer dan twee tot vier minuten.
Dat is een aanzienlijk kortere periode van ‘verminderd welzijn’ dan bij de meeste andere methodes, zoals het gebruik van mobiele gascontainers of het elektrocuteren van de dieren. Dit baseert Gerritzen onder meer op videoregistraties van de doodstrijd van de kippen en metingen van hart- en hersenactiviteit.
‘Het in de stal vergassen is ook veel veiliger voor het personeel, omdat die niet meer in aanraking komen met levende dieren die mogelijk besmet zijn met een gevaarlijk virus, zegt Gerritzen. ‘Als de dieren in de stal gevangen moeten worden gaat het er nogal hectisch aan toen en scheiden de meeste dieren spontaan mest af, waardoor je het risico op virusverspreiding vergroot.’
Het onderzoek naar een grootschalige diervriendelijke methode om pluimvee te doden begon al in 2002, op verzoek van het ministerie van LNV. Tijdens de vogelgriepuitbraak in het voorjaar van 2003 werd in allerijl apparatuur voor stalvergassen aangevoerd, om in totaal 1250 bedrijven te kunnen ruimen. Het bood Gerritzen tevens een uitgelezen mogelijkheid deze methode in de praktijk te onderzoeken. ‘In het begin hebben we ook geëxperimenteerd met koolmonoxide, maar we hebben geen aanwijzingen dat dit sneller werkt of beter is voor het welzijn van de dieren.’
Kooldioxide is waarschijnlijk ook één van de goedkoopste manier om te vergassen, hoewel Gerritzen dit niet echt heeft onderzocht. ‘Ik vind dat in dit opzicht ook niet echt relevant.’ / Gert van Maanen

Marien Gerritzen promoveert donderdag 28 september aan de Universiteit Utrecht bij prof. Berry Spruit, hoogleraar Ethologie en welzijn van dieren, en prof. Arjan Stegeman, hoogleraar Epidemiologie van infectieziekten.

Re:ageer