Organisatie - 1 januari 1970

Katan benoemd tot Akademiehoogleraar

Het is dinsdag 1 maart. De Koninklijke Akademie van Wetenschappen (KNAW) benoemt hoogleraar Humane voeding prof. Martijn Katan tot Akademiehoogleraar. Prof. Pim Levelt, president van de KNAW is naar Wageningen gekomen om de eervolle onderscheiding, inclusief een financiering van een miljoen euro voor de komende vijf jaar, toe te kennen. De universiteit legt daar nog een bedrag in dezelfde orde van grootte bij.

In de overvolle raadzaal legt Levelt uit waarom de KNAW heeft besloten Katan die eervolle onderscheiding toe te kennen. ‘Katan heeft een nieuwe manier van onderzoek laten ontstaan’, zegt Levelt. ‘Hij kijkt naar de effecten van voeding op subcellulair niveau, en verbindt dat met de effecten op het niveau van het organisme en vervolgens met de effecten van voedingspatronen op epidemiologisch niveau.’ Zo kwam Katan tot ontdekkingen die jaarlijks duizenden mensenlevens redden, aldus Levelt. Katan ontdekte dat transvetzuren de kans op hart- en vaatziekten verhogen, net als een dieet met veel koolhydraten zoals dat tijdens de lightrage in de mode was. Tenslotte ontdekte Katan de rol van cafestol, een vetachtige stof in ongefilterde koffie die de concentratie van het slechte cholesterol laat stijgen.
‘Martijn Katan weet bovendien dat er een spanning is tussen fundamenteelwetenschappelijk onderzoek en industriële toepassingen’, zegt Levelt. ‘Hij houdt zijn onderzoekers altijd voor dat ze zich niet moeten laten beïnvloeden door de industrie.’
Katan heeft de manier waarop we kijken naar voedsel veranderd, zegt Levelt. ‘Als ik eet, kijkt Martijn Katan over m’n schouders mee. Bij alles wat ik in mijn mond stop, vraag ik me af wat Martijn Katan ervan zou vinden.’
In zijn dankwoord bedankt Katan Kees van Ast – ‘Onze financieel directeur. Mag ik dat zo zeggen?’ – voor zijn steun. ‘Een belangrijk deel van wat mijn hoogleraarschap gaat kosten komt van de universiteit. Als de universiteit niet bereid was geweest dat bedrag op tafel te leggen, had de KNAW mij deze onderscheiding ook niet toegekend.’
Het Akademiehoogleraarschap is bedoeld voor hoogleraren tussen de 55 en de 65, die niet meer aan de wetenschap toekomen omdat ze worden bedolven onder bestuurlijke beslommeringen. Het hoogleraarschap stelt ze daarvan vrij en geeft ze, aldus KNAW, de kans om ‘in de laatste decade van hun loopbaan’ alsnog nieuwe onderzoekers op te leiden en wetenschap te bedrijven.
‘Dat van ‘die laatste decade’ zou ik maar niet letterlijk nemen’, zei Van Ast tegen Katan, als die de fles champagne tevoorschijn haalt. ‘Da’s zo benauwend.’ / WK

Re:ageer