Wetenschap - 1 januari 1970

Kan nertsenhouderij door de beugel?

Kan nertsenhouderij door de beugel?

Kan nertsenhouderij door de beugel?

Enige maanden geleden meende minister Apotheker van LNV dat de houderij van nertsen in Nederland zou moeten kunnen, maar in de Tweede Kamer bundelen zich krachten om het tegendeel te bepleiten. Waar gaat het om?

Het kopje boven deze bijdrage bevat twee kernvragen. De eerste: is het wel fatsoenlijk nertsen te houden en te doden ten behoeve van de productie van een luxe artikel als bont? Velen vinden dat economische motieven nooit het gebruik van dieren voor zulke lichte doeleinden kunnen rechtvaardigen. Dat mag dan zo zijn, feit is dat onze Tweede Kamer in 1995 de houderij van nertsen heeft geaccepteerd. Daarbij zij opgemerkt dat de juist genoemde luxe en economische motieven minder transparant zijn dan wel eens wordt gedacht. De hele kop op onze veehouderij drijft op zulke motieven en wordt niet of nauwelijks gemotiveerd door een nationaal voedseltekort

In ieder geval geldt dat in ons land dieren gehouden en gebruikt mogen worden voor menselijke doeleinden. Dat is ook mijn opvatting. Daarbij gelden echter wel serieuze spelregels, welke voortvloeien uit het gegeven dat dieren niet alleen een gebruikswaarde hebben, maar ook een eigen (intrinsieke) waarde. Dit laatste verplicht tot een daadwerkelijke verantwoording van diergebruik. Ik ben geen voorstander van de nertsenhouderij, maar accepteer deze bedrijvigheid wel als een gegeven, waarin en waarvan vele gezinnen in ons land en daarbuiten generaties lang hebben geleefd en op dit moment ook van mogen leven. Voorts is bont niet overal een pure luxe. Het antwoord op de eerste kernvraag heeft uiteindelijk dus een politiek karakter. Ik houd me daar nu maar buiten

De tweede kernvraag is of je wel op een verantwoorde manier nertsen kunt houden. In deze samenhang is naar mijn mening een verantwoorde houderij gekenmerkt door en herkenbaar aan het slechts incidenteel optreden van welzijnsstoornissen of ziekteverschijnselen bij de betrokken dieren. In 1994 heb ik op verzoek van het ministerie van LNV een advies over de toenmalige nertsenhouderij geschreven, waarin een antwoord werd geformuleerd op deze tweede kernvraag. Dit antwoord kwam er op neer dat vanwege de bij vele nertsen waar te nemen welzijnsproblemen (gestoord gedrag, schuwheid) de houderij niet incidenteel, maar structureel fout zat en ingrijpend zou moeten en kunnen veranderen. Deze door mij concreet omschreven veranderingen zouden naar alle waarschijnlijkheid de waargenomen storingen drastisch reduceren en daarmee welzijn en gezondheid der dieren op een verantwoord niveau brengen. Ik had vertrouwen in de gedane aanbevelingen, dankzij het onderzoek van een aantal toegepaste ethologen, van wie ik met name dr G. de Jonge van het Spelderholt-instituut wil noemen. Ook de nertsenhouders zelf waren bereid deze aanbevelingen op te volgen

De minister nam het advies integraal over, net als de meerderheid van de Tweede Kamer. Het geheel resulteerde in een Plan van Aanpak voor de vaderlandse nertsenhouderij, een plan dat vanaf 1995 geleidelijk op alle bedrijven zou moeten worden gerealiseerd en waarvan de welzijnseffecten voor het eerst in 1998 zouden worden geëvalueerd. Onder die voorwaarde kon de nertsenhouderij voorshands verder

De eerste evaluatie is nu achter de rug en vastgelegd in een rapport van het Interfacultaire Centrum Welzijn Dieren te Utrecht onder leiding van prof. B. Spruijt. De uitkomst is dat het Plan van Aanpak verrassend goed lijkt te werken. Kernelementen uit dit plan zijn vergroting en verrijking van de kooien, een langer bijeen laten van moeder en jongen, een beperkte vorm van groepshuisvesting, minder sterk rantsoeneren tijdens de voortplantingsperiode en een gerichte selectie tegen schuwheid

Het Utrechtse rapport laat zien dat op die bedrijven waar het Plan van Aanpak het verst is gevorderd gestoorde gedragingen als stereotypieën en staartzuigen het sterkst zijn teruggedrongen en spelgedrag van de jonge dieren is toegenomen

De nertsenhouderij - alle bedrijven doen mee - lijkt op weg naar een verantwoorde manier van houden en verdient daarvoor een pluim. Voor zover ik dat heb begrepen begint deze aanpak ook sterk de Europese regelgeving voor de nertsenhouderij te beïnvloeden. Gezien de gemaakte afspraken tussen overheid en nertsenhouders lijkt mij dat in deze fase de overheid niet anders kan dan het groene licht geven voor een verder vervolgen van de ingeslagen richting. Indien dat zou worden afgewezen komt dat de geloofwaardigheid van onze Haagse overheid niet ten goede


Emeritus-hoogleraar Ethologie

Leeghoofd met een knobbel

Plakje voor plakje komen we meer te weten van Albert Einstein. Toch mooi meegenomen, alle moeite om zijn hersens op sterk water te zetten. Weliswaar bleek na zijn overlijden in het voorjaar van 1955 een wat groter potje nodig voor het opbergen van zijn hersens, maar onze held heeft dan ook een knobbel extra, zoals Canadese onderzoekers in het tijdschrift The Lancet uitleggen. Goed om 44 jaar na zijn dood te weten

Gedemonteerd als hij is, draait Einstein zich in het graf niet meer om. Het idee alleen al. Floep. Even de gedachten verzetten, weg uit dat aquarium. Da's lachen als de schoonmaakster komt

Daar schiet me toch weer die gouden foto op het netvlies. Het moment dat Einstein provocerend eindelijk het achterste van zijn tong laat zien. In Orbis Handboek van de Persoonlijkheden der Wereldgeschiedenis staat het smaak- en spraakorgaan zo prominent op de voorpagina dat de auteurs in het boek zelf de eigenaar prompt vergeten zijn. In het handboek had de uitgesproken pacifist Einstein in de opsomming na obersturmbahnfehrer Adolf Eichmann en voorafgaand aan geallieerd opperbevelhebber Dwight David Eisenhower in ieder geval niet misstaan

Nog een geluk met zo'n tong dat Albert Einstein niet zeven eeuwen eerder geboren is. In het zonnige Lissabon en het ook al met mooi weer gezegende Lombardije gaf kerkleraar Antonius zich destijds ten beste. Wat een spreker was die man!

Geliefd als hij nog steeds is heeft rappe redenaar Antonius in de Dom van Padua niet oon, geen twee maar drie ereplaatsen. Drommels, de tombe kan voor niemand een verrassing zijn. Even verderop echter raken de oogpupillen totaal van slag. In het schemerduister schuilt de ontdekking van de zeven eeuwen oude, nog steeds niet versleten tong. Rechtop staat ie, in een robuuste zetting van goud en edelstenen. Met als toegift ook nog eens de kunstzinnig versierde, ietwat vergeelde kaken van deze patroon van alle verloren zaken. Klapperdeklap

Het Canadese gewroet in Einsteins hersencellen is publicitair een schot in de roos. Los van welk resultaat dan ook staan de financiers handenwrijvend in de rij. Het altijd weer noodzakelijke vervolgonderzoek ligt voor het uitzoeken. Als het speurwerk zich maar niet richt op moeilijk te bestrijden ziektes of nuttige zaken maar op de kop van Einstein. De hijgers van het marktgerichte beleid kunnen aan de Canadese formule een voorbeeld nemen om te weten hoe je aan centen komt

Schieten we veel op met de wetenschap waarom 44 jaar dat potje met hersenen maar niet dicht wilde? Over de relatie tussen de omvang van hersenpan en intelligentie hebben in het recente verleden goed geschoolde deskundigen de domste conclusies getrokken. De wetenschap slaat wel vaker de plank mis. Zo kreeg Albert Einstein van zijn hooggeleerde professoren verbonden aan de Technische Hogeschool in Zerich het dringende advies toch vooral maar niet te beginnen aan een carriere binnen de muren van een universiteit. Heel wat bullen zijn uitgereikt aan geleerden met het denkvermogen van een naaktslak. Dat beest verwoest momenteel onze tuin, dus voor die slijmerige volvreter heb ik geen goed woord over

Vriend Einstein wist al lang dat het succes van het denken niet zetelt in een vol maar juist in een leeg hoofd. Waarom zou je onthouden dat de omtrek van de wereld veertigduizend kilometer is? Die kennis is toch in een handomdraai overal in elke encyclopedie te vinden? Weg met alle ballast. Als over weer eens 44 jaar Einsteins brein opnieuw uit het potje komt, blijken zijn hersenen niet alleen wat groter maar vooral veel leger. De beste slimmeriken ontpoppen zich dan eindelijk als de grootste leeghoofden


De consument kiest steeds vaker voor een fluweelzachte wc-gang. Vorig jaar steeg de verkoop van drie- of zelfs vierlaags toiletpapier met 28 procent, terwijl van het grijze schuurpapier 13 procent minder werd verkocht. Als we straks geen bossen meer hebben, moet iedereen met de billen bloot. En o wee als er geen roodgeschuurde billen tevoorschijn komen

Volgens Britse psychologen riskeren mensen die rechtlijnig denken en geen compromissen kunnen sluiten hun gezondheid, hun baan en hun huwelijk. Daar zullen die mensen zelf ongetwijfeld anders over denken

Het Japanse bedrijf Epoch heeft een apparaat ontwikkeld dat met behulp van elektroden de emoties van planten meet. Deze Plantone probeert vervolgens met lichtsignaaltjes en muziek terneergeslagen planten er weer bovenop te krijgen. Dus binnenkort is er in Japan geen treurwilg meer te zien

In een klas van een basisschool in Heerlen zijn 17 van de 28 leerlingen ziek geworden na een stukje verjaardagstaart van de juf. Kijk, zo heeft iedereen zijn eigen manier om het lerarentekort op te lossen

De commerciële tv-zender Net 5 heeft van het Commissariaat voor de Media een boete van zestigduizend gulden gekregen omdat hij zelfs tussen twee games van een tenniswedstrijd reclamespotjes op de kijker afstuurde. Wij vonden het toch wel fijn dat de reclame af en toe onderbroken werd

Luchthaven Schiphol wil voortaan boetes in plaats van gedwongen sluiting van landingsbanen als zij de milieunormen overschrijdt. Wetsovertreders die mogen kiezen welke straf ze willen. Ze hebben natuurlijk niet allemaal een landingsbaan. Nou vooruit, veroordeelde criminelen mogen alleen nog maar via de voordeur hun huis in

Op negen plaatsen in Zuid-Holland begint binnenkort een proef met afbeeldingen op het wegdek die automobilisten het idee moeten geven dat er obstakels op de weg liggen, terwijl dat niet zo is. Dit optische bedrog is bedoeld om bestuurders zachter te laten rijden. Boem! Oh nee, het was toch een echt hert

In Brussel is de hondenverhuur een bloeiende bedrijfstak omdat daklozen de dieren vaak willen lenen. Met zo'n hond laten ze zien dat ze verantwoordelijkheidsgevoel hebben, waardoor voorbijgangers geneigd zijn meer geld te geven. De viervoeters moeten aan het eind van de dag weer worden ingeleverd; het blijven huisdieren

Britse onderzoekers hebben een aardappelplant ontwikkeld die zelf aangeeft wanneer zij water nodig heeft. Door een genetische aanpassing kleurt zij onder dorstige omstandigheden groen op onder UV-licht. En als de plant rood wordt, begint ze te schreeuwen om factor 15

Het onderzoek van het IBN-DLO naar de trek van rotganzen gaat door tot half juli. Nu een keer niet wegens geldgebrek, maar omdat tegen die de tijd de batterijen van de zenders leeg zijn. Of ze konden natuurlijk geen dure batterijen betalen. M.V



De Algemene Introductiedagen - zo'n zeshonderd nuldejaars, de meesten rechtstreeks van de middelbare school, worden losgelaten in de gezelligste universiteitsstad van Nederland. Voor de tachtig mentorstudenten betekent de AID hard werken. Zij moeten met zijn tweeën een groepje van acht AID-lopers in de gaten houden. Wat doe je bijvoorbeeld als een AID-kindje verliefd wordt op een mentormamma - of andersom? Wat als een dominante doorstromer het programma niet wil volgen en de groep aan het muiten slaat? Hoe houdt je een gesprek op gang met mensen die je eigenlijk niet interesseren? Als mentor ben je verantwoordelijk voor de hele groep: iedereen moet zich minstens op zijn gemak voelen en liefst nog de tijd van zijn leven hebben

Om de groepsbegeleiders in spe klaar te stomen voor hun taak organiseert de Commissie Algemene Introductiedagen (CAID) twee mentortrainingsweekenden in het Biotechnion. Tijdens de lunch zit een groep van tien mentormamma's aan tafel. Allen dragen een sticker op hun voorhoofd met woorden als rugzak, Beatrix of reageerbuis. Door vragen te stellen moet ieder zijn identiteit achterhalen. Ben ik van hout? Neee!, joelen de mentoren. Een van hen helpt een handje: Je bent wel breekbaar.Ben ik dan een overhead-projector? Een luid gejuich stijgt op; op naar het volgende spelletje

Marloes van de Kamp, alias overhead-projector, is de trainer van de groep. Ze heeft Voeding gestudeerd maar vond communicatie veel interessanter. Na veel vakjes psychologie en voorlichtingskunde vond ze werk bij het Instituut voor Toegepaste Voorlichtingskunde. Daar geeft ze cursussen voor volwassenen en studenten, in het laatste geval vaak ingebouwd in een vak aan de universiteit. Ik ben blij dat ik mee mag doen aan dit weekend. Zelf ben ik ook twee keer mentor geweest.

Tijdens de cursus bouwen de mentoren naast wederzijds vertrouwen een voorraad aan groepsspelletjes op, waaronder een integratietopper als het krantenmeppen. Daarna bekwamen ze zich door middel van rollenspellen in het tactisch afhandelen van moeilijke situaties. Het team van Van de Kamp heeft een vergaderzaal omgebouwd tot repetitiehok. Aan de muur hangen posters met de lessen van de dag. Slappe, besluiteloze groep? Blijf enthousiast! Strakke procedure helpt!

In een rollenspel krijgt de groep de opdracht op strategische wijze zwijmelende kindjes af te wijzen. De setting is Unitas om drie uur 's nachts, dus de lichten gaan uit en de rolluiken naar beneden. Een bescheiden cassetterecordertje probeert dapper een discosfeer op te roepen. De stemming zit er goed in als Van de Kamp de spelers instrueert: Anja, jij bent verliefd op Jacqueline en laat je niet met een kluitje in het riet sturen. Doe maar lekker opdringerig. Giechelend neemt iedereen zijn positie in. Drie doorstromers hangen aan de bar; de rest gaat uit zijn dak op de dansvloer. Anja Menkveld probeert zo mannelijk mogelijk te dansen, met krachtige voetstappen en gespannen schouders. Toch lukt het haar niet om Jacqueline de Witte te overtuigen van haar masculiene charmes. Van de Kamp neemt het over met een ervaren Warm is het hier he? Zullen we even naar buiten gaan? Maar ook nu houdt De Witte haar poot stijf: Ik vind je wel aardig, maar niet op die manier. Misschien ontmoet je nog wel iemand anders.

De trainers leggen achteraf kort de achterliggende theorie uit. Behandel verliefdheid op het niveau van het gevoel, verwar het niet met je taken. Zeg dus niet: Het kan niets worden want ik ben mentor, want vraagt de persoon meteen Maar na de AID dan? Het kan handig zijn op de eerste dag duidelijk te maken wie vrijgezel is en wie niet. Mensen worden sneller verliefd in de AID; ze zijn in een nieuwe omgeving, er heerst een sterk vakantiegevoel en een mentor is stoer.

Vervolgens wisselt de groep onderling tips uit en worden alle mogelijke relatieschema's doorgesproken. Wat als je hem nou wel leuk vindt? Unaniem besluit de groep: aandacht moet over de hele groep verdeeld worden, geen voortrekkerij. Of als er twee uit je groepje met elkaar gaan funzen? Ik zou er een emmer water overheen gooien! De mentoren hebben de proef doorstaan en zijn gepromoveerd tot groepsleider eerste klas. G.S., foto G.S

Misschien dat ze in september met z'n allen voor de deur staan, maar voorlopig hebben zich nog maar twee studenten gemeld. Toch ben ik al sinds april aan het werven voor de cursus over biotechnologie die we in september geven. Daarvoor komen studenten en docenten van universiteiten uit Engeland, België en Frankrijk naar Wageningen. De cursus gaat over sociale en ethische problemen rond de biotechnologie. Leuk is dat studenten door de aanwezigheid van verschillende nationaliteiten zien hoe er in andere landen tegen biotechnologie wordt aangekeken. Engelse consumenten zijn bijvoorbeeld nog een stuk sceptischer over biotechnologie dan Nederlandse.

Van elke universiteit komen acht studenten. Er is dus ook plaats voor acht Wageningse studenten. Ik heb al twee keer een aankondiging in Wb gezet en pas ook in het blaadje van de studentenvereniging. Ik hoop maar dat dat helpt en dat we voor september toch nog voldoende aanmeldingen krijgen.

We hebben verschillende gastsprekers, onder andere van Greenpeace. In de cursus bespreken we bijvoorbeeld de amylosevrije aardappel waar onlangs veel discussie over was. We vragen de studenten een website te maken over dat onderwerp en sluiten de cursus af met een videoconferentie. Via rollenspellen willen we de studenten laten zien welke partijen betrokken zijn bij de discussie.

Een actueel onderwerp met moderne onderwijsmethoden, maar voorlopig hebben zich dus nog maar twee belangstellenden gemeld. Ik denk dat studenten tegenwoordig een te strak studieschema hebben. Onze cursus duurt oon volle week en past niet precies in het onderwijsrooster van de Wageningse studenten. Blijkbaar is het programma voor Wageningse studenten te strak om een zijstapje te maken.

Re:ageer