Organisatie - 1 januari 1970

KNAW wil ‘onafhankelijkheidsverklaring’

Om de onafhankelijkheid te garanderen van onderzoek dat in opdracht geschiedt, moeten instellingen, bedrijven en instanties een gedragscode ondertekenen: de ‘Verklaring van Onafhankelijkheid’. Die moet de buitenwereld vertrouwen geven en de onderzoekers steunen.
Dat schrijft de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) in het advies ‘Wetenschap op bestelling’, dat donderdag 27 oktober is aangeboden aan minister Maria van der Hoeven van wetenschap.

In de verklaring staat onder andere dat de opdrachtgever de publicatie van de onderzoeksresultaten niet mag vertragen of tegenhouden, laat staan dat de conclusies mogen worden omgebogen naar een gewenst resultaat. Ook mogen de beloning ‘en andere blijken van waardering’ nooit afhankelijk zijn van de uitkomst van het onderzoek.
De KNAW bekritiseert de ‘algemene rijksvoorwaarden voor het verstrekken van opdrachten tot het verrichten van diensten’. ‘Deze ademen een geheel andere geest dan die waaraan wetenschappers gewend zijn. Ze zijn op diverse punten strijdig met de academische vrijheid’, schrijft de KNAW.
Prof. Martijn Katan, akademiehoogleraar in Wageningen en lid van de KNAW-werkgroep die het advies heeft opgesteld, vindt dat de overheid daarmee het slechte voorbeeld geeft. ‘De juridische basis van de inkoopvoorwaarden voor onderzoek is eigenlijk dezelfde als die voor ramen wassen. De overheid bepaald met welk schoonmaakmiddel wordt gewassen en als ze niet tevreden zijn met het resultaat willen ze kunnen bepalen of ze wel betalen. Dat zijn geen criteria waarmee je als onderzoeker uit te voeten kunt’, aldus Katan.
De KNAW roept de rijksoverheid op de strijdige voorwaarden die afzonderlijke ministeries hanteren, te laten vervallen. Minister Van der Hoeven zegt het advies te steunen en wil de ‘onafhankelijkheidsverklaring’ inderdaad verplicht stellen voor contractonderzoek dat de overheid financiert./ HOP, GvM

Re:ageer