Wetenschap - 6 oktober 2016

‘Je kunt frauderen uit greed of uit need’

tekst:
Rob Ramaker
1

Lamsgerechten zonder lamsvlees, extra vergine olijfolie met de kwaliteit van lampenolie en oregano aangevuld met olijfblaadjes. De Consumentenbond vond in een recente steekproef veel voorbeelden van verkeerd gelabeld voedsel – iets wat op fraude kan wijzen. Toch kunnen we niet zeggen dat er steeds meer fraude plaatsvindt, zegt Saskia van Ruth, hoogleraar Voedselauthenticiteit aan Wageningen University & Research en groepsleider Authenticiteit en nutriënten bij Rikilt.

Vorig jaar schreef u dat het aantal meldingen van voedselfraude internationaal was toegenomen. Betekent dit ook dat vaker fraude plaatsvindt?

‘Dat kun je niet zo zeggen. Er zijn geen officiële lijsten die vertellen hoe vaak fraude en mislabelling voorkomen. Bovendien is er nu meer aandacht voor en daardoor zien we ook meer. Het bewustzijn is bij bedrijven en overheden wel sterk vergroot door het paardenvleesschandaal.’

Het is dus onduidelijk of voedselfraude toeneemt?

‘Er zijn wel trends die het risico op lange termijn verhogen. Door globalisering halen we ons voedsel uit alle hoeken van de wereld. En de economische crisis zorgde dat bedrijven onder druk kwamen te staan. Je kunt frauderen uit greed, maar ook uit need.'

Wat zijn risicofactoren voor geknoei met voedsel?

‘Bepaalde productgroepen zijn kwetsbaarder dan anderen. Een appel kun je hoogstens vervangen door een andere appel, maar bij vloeistoffen of poeders is frauderen makkelijker. Andere producten zijn kwetsbaar omdat het om grote volumes gaat. Lange ketens spelen zoals gezegd ook mee. Spullen uit bepaalde Aziatische landen hebben niet dezelfde risico’s als een vergelijkbaar product uit het Verenigd Koninkrijk.’

Wat kunnen we ondernemen tegen fraude?

‘Bedrijven gebruiken hard controls. Ze kunnen bijvoorbeeld testen laten uitvoeren of kijken naar de massabalans van toeleveranciers; komt eruit wat erin gaat, zonder dat ergens een wonderbaarlijke vermenigvuldiging heeft plaatsgevonden? Dan zijn er soft controls: controles op de ethische kant van toeleverende bedrijven en de eigen organisatie. Wordt er alleen gekeken naar het financiële doel of ook naar de manier waarop dit wordt bereikt? Bestaat er een gedragscode die wordt nageleefd?’

Re:acties 1

  • Adriaan

    Frauderen uit noodzaak? Dit lijkt op de bisschop, die vond dat je wel een brood mocht stelen, als je honger had. Misschien de 'fraudeurs uit noodzaak' uitsluiten van controle? Wel een authentiek standpunt.

    Globalisering een trend?
    Dat begon al voordat Saskia geboren was. Bijvoorbeeld door verplaatsing van Nederlandse textiel- en schoenproductie naar Zuidelijke landen voor een betere winstmarge.

    Reageer

Re:ageer