Organisatie - 1 september 2011

In memoriam WSO 1965-201

De Wageningse Studenten Organisatie is niet meer. De ooit zo populaire studenten­organisatie kan geen studenten meer vinden om de organisatie draaiende te houden. Een treurig einde voor een kleurrijke studenten­organisatie die ooit moeiteloos honderden studenten op de been kreeg voor dagenlange bezettingen.

20-RIP-WSO---Yvonne-Kroese.jpg
Negentienvijfenzestig. Nederland is in de ban van de roerige jaren zestig. De babyboomers zijn hun pubertijd gepasseerd en bestormen massaal het hoger onderwijs. Daar eisen ze hun rechten op: het hiërarchische, autoritaire onderwijssysteem heeft zijn langste tijd gehad, zo vinden ze. Omdat de bewonderde arbeidersklasse als voorbeeld dient, wordt er een heuse Studenten Vakbeweging opgericht. Wageningen krijgt een onderafdeling: de Wageningse Studenten Organisatie, WSO, is geboren.
De ster van WSO stijgt snel. Met vele betalende leden en ondersteuning vanuit de hogeschool gaat het de organisatie voor de wind zodat ze haar intrek kan nemen in de statige stadsvilla Arion. Studenten krijgen definitief een stem in het hoger onderwijs met de Wet Universitaire Bestuurshervorming van 1971. De Progressieve Studenten Fractie (PSF) wordt, powered by WSO-leden, een jaar later de grootste partij in de nieuwe faculteitsraad.
Bezetting hoofdgebouw
In 1972 breekt de WSO pas echt door. De regering moet bezuinigingen en wil het collegegeld verhogen van tweehonderd naar duizend gulden (450 euro). Het verzet onder studenten is groot. De verhoging van collegegeld zou een ramp zijn voor studenten uit arbeidersgezinnen en de toegang tot het onderwijs belemmeren, vinden ze. In augustus willen zevenhonderd studenten op initiatief van WSO het hoofdgebouw bezetten. Het zijn er zoveel dat vanwege ruimtegebrek niet eens iedereen in het gebouw past. Zo'n vijfhonderd studenten blijven buiten. De bezetting duurt uiteindelijk een paar dagen en levert inhoudelijk weinig op, maar door het krachtige optreden van het actiecomité vestigt de WSO wel haar naam.
WSO ziet het nog erg breed in die tijd. De studentenorganisatie maakt zich druk over zaken als huisvesting, voeding en onderwijs, maar ook over milieuvervuiling, Suriname, Vietnam en Spanje (toen nog een dictatuur). Verder runnen de WSO'ers een uitzendbureau voor babysitters en het reductiebureau. Het is allemaal vrolijk links en praktisch Wagenings; het gedweep met Lenin zoals in Amsterdam en Nijmegen bon ton is, ontbreekt in Wageningen.
In heel Wageningen ontstaan in deze tijd linkse clubs. WSO is betrokken bij vrijwel elke linkse actie ook omdat ze simpelweg als enige een goede stencilmachine bezit (voor studenten van nu: dat is de voorloper van een kopieerapparaat). Van de drieduizend studenten is zeker tweederde WSO-lid.
De studentenorganisatie fungeert ook als luis in de pels van het college van bestuur. 'Hoe lukt het jullie toch steeds om binnen 24 uur met een doortimmerde reactie  te komen op onze plannen', verzuchtte een bestuurder eens.
Hete herfst
In de Wageningse Lente in 1980 boekt de vakbond een klinkend succes op onderwijsgebied. Actievoeren is in die tijd een serieuze zaak: met een zes weken (!) durende bezetting van het hoofdgebouw dwingen WSO'ers onder meer invoering van 'probleemgericht onderwijs' af. Het zijn de jaren van de fundamentele en filosofische discussies. Aan een universiteit word je niet alleen opgeleid voor een beroep, maar ook tot kritisch burger, zo is de heersende opinie.
Onderwijsminister Deetman houdt de actievoerders zeker in de tweede helft van de jaren tachtig bezig. Hoogtepunt van de Hete Herfst in 1988 zijn alternatieve colleges op de Dreijen. De WSO bezet onderwijsgebouwen, de straat wordt opgebroken, en docenten mogen alleen college geven als ze hun vakgebied kritisch beschouwen. Zalen puilen uit.
Terwijl de WSO-fundi's zich bezig houden met de kwaliteit van het onderwijs, werken de realo's van de PSF aan de 'platte' belangenbehartiging van studenten. De WSO is daarom ook geen lid van de LSVb: teveel aandacht voor geld. Liever scheuren ze de pagina met een wervende advertentie van het in Zuid-Afrika foute Shell uit alle exemplaren van universiteitskrant WUB, de voorloper van Resource.
WSO in crisis
In 1990 raakt de WSO in crisis. Het aantal leden is nog altijd groot (1700), maar er zijn er maar een stuk of twintig studenten actief in het bestuur en commissies. Bovendien lijkt de praatcultuur te ver doorgeslagen. In januari stapt een deel van het bestuur op omdat ze het zat zijn om bij elke beslissing te moeten nagaan of die in lijn is met de heersende WSO-visie op een betere wereld.
In maart wordt de crisis bezworen met een interim-bestuur, maar daarna blijft het sappelen met kleine besturen. Hoewel het studentenleven bloeit, zijn er in 1995 geen bestuurskandidaten. Uiteindelijk neemt een studente de handschoen op, en is een jaar lang in haar eentje aan de macht als voorzitter, secretaris en penningmeester tegelijk, naast haar PSF-zetel. Voor acties zijn genoeg vrijwilligers, maar niemand heeft zin in dagelijkse Arionzaken als financiën en schoonmaak.
Als de universiteit de WSO het jaar erop vijf bestuursbeurzen toekent, melden zich weer vijf bestuurders die ook weer inhoudelijke vakbondswerk gaan doen. Het redt de WSO, maar naast de beroepsbestuurders laten vrijwilligers het afweten. Wageningse studenten organiseren liever leuke feesten voor zichzelf dan dat ze zich bezig houden met politiek en een betere wereld, zo lijkt het. Uit pragmatische overwegingen wordt WSO in 1996 alsnog lid van de landelijke studentenvakbond (LSVb).
Verrechtsing
De oprichting in 1997 van VeSte door de studentenverenigingen KSV, Ceres en SSR, is te zien als de eerste tekenen van wat sommigen 'de verrechtsing' noemen. Toch blijft er genoeg werk aan de winkel. In 2010 trekken ze aan de bel als buitenlandse studenten onverwacht hun kamer moeten delen met twee, drie andere nieuwkomers. In december 2010 staan ruim zeshonderd studenten op de Markt in Wageningen op de grootste demonstratie in jaren, tegen Zijlstra en zijn langstudeerboete die de universiteit tot leerfabriek maakt. Maar dat succes neemt niet het gevoel weg dat WSO een anachronisme is geworden. Moderne studenten huppelen hip met de laatste blackberry over de nieuwbouwcampus, ver weg van relict Arion.
Het laatste wapenfeit zijn de 2704 handtekeningen die voor de zomer bijeen worden gebracht tegen de bezuinigingen van de raad van bestuur op cultuur en Movie W in het bijzonder. Maar verder is links en langharig Wageningen een doodgewone studentenstad geworden. Na bijna vijftig jaar is ook de WSO nu iets van vroeger.  

Re:ageer