Wetenschap - 6 juni 2002

In het eiwitkwartet zit geen zwarte piet

In het eiwitkwartet zit geen zwarte piet

Melk, soja, tarwe of vlees maakt niet uit voor kans op darmkanker

Voorstanders van een veganistische leefwijze beweren dat een dieet met veel dierlijk eiwit de kans op darmkanker verhoogt. De zuivelindustrie is op zijn beurt niet te beroerd om te wijzen op studies die juist een verband zien tussen overmatige sojaconsumptie en darmkanker. "Maar goed onderzocht was het nooit", zegt ir Eric Vis. "Het ging allemaal om aanwijzingen. Dit is de eerste systematische studie."

Vis werkte met groepen ratten en muizen. Allemaal kregen ze een dieet dat mensen gewoon zijn te eten. Alleen de eiwitbron verschilde. De ene groep kreeg bijvoorbeeld eiwitten uit soja, de andere uit tarwe, vlees of melk. Effect op het voorkomen van darmkanker had dat niet, zegt Vis. "Natuurlijk zagen we wel grote fysiologische verschillen tussen de groepen. De uitwerpselen van dieren op een sojadieet bevatten bijvoorbeeld twee keer zoveel vet, waarschijnlijk doordat stoffen in soja, de saponines, de opname van vet belemmeren."

Voor de darmcellen is vet niet gezond. Agressieve vetzuren maken darmcellen kapot. De overblijvende cellen moeten zich daardoor sneller delen. Doordat er tijdens de deling foutjes in het DNA kunnen sluipen, zou de kans op kanker stijgen.

Maar tot meer kanker leidt een sojadieet waarschijnlijk niet. "Ik heb niet gekeken naar tumoren, maar naar voorlopers daarvan, de crypten", zegt Vis. "Dat zijn vergroeiingen in de darm, die aangeven dat de kans op tumorvorming is verhoogd. Maar crypten kwamen in alle dieetgroepen even vaak voor."

Geen onderzoeksuitkomsten waarvoor hoofdsponsor Stichting Zuivel, Voeding en Gezondheid de champagneglazen uit de kast heeft gehaald. Toch was die tevreden met het onderzoek, weet Vis. "Zoek maar gewoon uit hoe het zit", zei stichtingdirecteur Gert Jan Hiddink tegen Vis, toen het onderzoek begon. "Daar hebben we het meeste aan." | W.K.

Eric Vis promoveert op 7 juni bij prof. Jan Koeman, emeritus-hoogleraar in de toxicologie, en prof. Tiny van Boekel, hoogleraar productontwerpen en ?kwaliteitskunde.

Muizen worden niet drachtig op eierdieet

"Een onverwachte vondst", zegt Eric Vis. "We waren zeer verbaasd." Vis ontdekte per toeval dat vrouwtjesmuizen die al hun eiwitten uit eieren haalden, niet meer zwanger konden worden.

"Bij het fokken van muizen voor onze proeven merkten we dat de dieren die achttien procent van hun calorie?n uit het eiwit van eieren moesten halen, niet meer drachtig konden worden. Geen ??n."

Hoe dat komt, weet Vis niet precies. "Het zou wel eens een tekort aan de vitamine biotine kunnen zijn. In rauw eiwit zit een stof die de vitamine neutraliseert. Om zeker te weten dat we daar geen last van zouden krijgen, hebben we het eiwit een uur lang gekookt. Maar kennelijk was dat niet genoeg."

Is een uur niet voldoende om allerlei merkwaardige nieuwe verbindingen te laten ontstaan? "Misschien wel, misschien niet", zegt Vis. "We hebben het niet onderzocht want het paste niet in het project. Binnenkort publiceert een tijdschrift het. Dan moeten andere groepen het maar verder uitzoeken. "

Re:ageer