Wetenschap - 18 mei 2011

IJssel-natuur zorgt voor gevaarlijk hoge waterstanden

De uiterwaarden van de IJssel volbouwen met natuur leidt tot gevaarlijk hoge waterstanden. Dat heeft Alterra berekend. Keuzes maken dus, zegt Bart Makaske.

De boorden van de IJssel moeten op termijn een langgerekt natuurgebied worden. Tal van plannen liggen daarvoor op de plank of zijn al in uitvoering. Dat lijkt een mooi vooruitzicht. Maar al die natuur heeft ook een schaduwkant: het verhoogt de waterstand. Hoe ruwer de vegetatie, hoe meer weerstand het water ondervindt op weg naar het IJsselmeer. Dat vertaalt zich in hogere waterstanden.
40 centimeter
Makaske en collega's hebben dat effect voor het eerst nauwgezet in kaart gebracht. Daarbij is ver (tot honderd jaar) vooruit gekeken: ook de ontwikkeling van de vegetatie is meegenomen. En de uitkomsten zijn alarmerend. Zonder ingrijpen zal het water over tien tot dertig jaar bij hoogwater langs een groot deel van de IJssel zo'n veertig centimeter hoger staan. Op sommige plekken zelfs zestig centimeter. De veiligheidsgrenzen worden daarmee ruimschoots overschreden.
Alarmerend
Makaske benadrukt overigens dat de omwonenden op de korte termijn absoluut niet hoeven vrezen voor hun veiligheid. 'Wij zijn uitgegaan van het extreme scenario dat alle natuurplannen in een keer uitgevoerd zullen worden. Dat gaat in de praktijk natuurlijk in fasen.' Maar alarmerend zijn de berekeningen volgens hem wel voor de plannenmakers. 'Het tragische is dat er allerlei plannen voor natuurontwikkeling worden gemaakt die nooit realiteit zullen worden omdat ze tot te hoge waterstanden zullen leiden. Rijkswaterstaat zal dat nooit toestaan.'
Bijsturen
Volgens Makaske moeten er dus keuzes worden gemaakt. Bijvoorbeeld in de manier van beheren van de nieuwe natuur, zodat het water minder weerstand ondervindt. Of de ambities bijsturen. Makaske:  'Welke natuur wil je echt en hoe wil je dat realiseren. Het sluipenderwijs uitvoeren van alle natuurplannen is geen optie. Dit is geen anti-natuurverhaal. Maar de idee dat er ruimte genoeg is, is niet juist. Onze berekeningen laten dat duidelijk zien.' 
Meer ruimte
Een derde alternatief is meer ruimte te maken voor de rivier. Bijvoorbeeld door dijken te verleggen of meer nevengeulen te graven. Extra ruimte voor de rivier is ook in beeld om klimaatverandering het hoofd te bieden. Nu is een maximale waterafvoer van 16.000 kuub per seconde nog maatgevend. Door de klimaatverandering zou dat wel eens 18.000 kuub kunnen worden. 'Dan zal er dus nog meer water door moeten.'

Re:ageer