Organisatie - 15 januari 2009

IJSSELMYTHE WEERLEGD

De IJssel is heel veel jonger dan altijd is aangenomen. Wageningse onderzoekers hebben de geboorte van de Gelderse rivier vastgesteld tussen 600 en 950 jaar na Christus. Daarmee is een oude mythe ontzenuwd. Die wil dat de Romeinse veldheer Drusus de aanzet tot de rivier gaf door een kanaal te graven.

Volgens een oude mythe gaf de Romeinse veldheer Drusus de aanzet tot het ontstaan van de IJssel.
De Romeinse historicus Tacitus (55-120) maakt melding van zo’n kanaal, onder supervisie van Drusus gegraven in het jaar 12 voor Christus, ter ondersteuning van een militaire campagne. Waar dat kanaal exact heeft gelegen is niet bekend. Er zijn geen archeologische bewijzen voor.
Dat het heeft bestaan, lijdt volgens Alterra-onderzoeker dr. Bart Makaske geen twijfel. Tacitus was geen koekenbakker. Maar het kanaal heeft volgens hem niets van doen met het ontstaan van de IJssel. En daarvoor heeft hij nu als eerste harde bewijzen geleverd, blijkt uit een artikel in het Netherlands Journal of Geosciences.
Over de ouderdom van de IJssel is al heel lang discussie. Diverse radiokoolstofdateringen uit het verleden laten zeer uiteenlopende resultaten zien. Die dateringen zijn gedaan langs de bovenloop van de rivier, ter hoogte van Westervoort. En daar zit ‘m meteen de kneep. Volgens Makaske heb je op die plek te maken met afzettingen van diverse andere riviertakken. Dat maakt interpretatie moeilijk. ‘De kans dat je daar een fout maakt is vrij groot. Dat is ook zeker gebeurd, want de daar uitgevoerde bepalingen lopen sterk uiteen. Methodologisch is het beter om langs de benedenloop van de rivier te meten.’
Makaske en zijn collega’s Gilbert Maas (Alterra) en Dirk van Smeerdijk (BIAX Consult) vonden stroomafwaarts twee geschikte locaties in de buurt van Zwolle. Daarbij gaat het om veenpakketten direct onder de oudste kleilaag. De leeftijd van dat veen markeert de geboorte van de rivier. Koolstofdatering laat zien dat die geboorte rond 950 na Christus plaatsvond. Dat wil zeggen: in de buurt van Zwolle. Maar het proces van riviervorming begon natuurlijk stroomopwaarts. De IJssel baande zich langzaam maar zeker een weg van de Rijn naar de Zuiderzee. Volgens Makaske deed de rivier daar 350 jaar over. Ergens tussen 600 en 950 jaar na Christus, in de vroege Middeleeuwen is de IJssel dus ontstaan.
Makaske is niet heel erg verbaasd over de jonge leeftijd van de rivier. ‘We hadden al het gevoel dat ie jonger zou zijn. Het verhaal van Drusus is mooi, maar er waren al langer feiten bekend die daar niet mee in overeenstemming waren. Het is altijd wat speculatief geweest. Ik denk dat wij nu veel hardere data hebben.’

Re:ageer