Wetenschap - 30 mei 2002

Honderden bezoekers bedrijfsleven op Relatiedag ATO

Honderden bezoekers bedrijfsleven op Relatiedag ATO

Geldstroom van landbouwministerie dreigt op te drogen

Je ziet hem makkelijk over het hoofd. De fameuze koude plasma-ontsmetter staat verscholen tussen de glimmende cilinders. Je moet door je knie?n om hem goed te zien: een doorzichtige cilinder met in het midden een blauw schijnsel. In het centrum daarvan ligt een kleine tomaat.

"Hij zit er nu al een paar uur in", zegt dr Hennie Mastwijk, projectleider van ATO's koudeplasmaproject. "Puur voor demonstratiedoeleinden. We hadden verwacht dat hij op zijn minst warm zou worden. Maar dat gebeurt niet."

Mastwijk verzorgt ??n van de dertig demonstraties op ATO's Relatiedag op 24 mei, ter ere van het twaalfenhalfjarige jubileum van het instituut. Enkele honderden bezoekers komen opdagen. Veel van hen hebben wel eens eerder met ATO samengewerkt aan technologische projecten.

"Die samenwerking verliep soms zo innig, dat we hier niet meer precies wisten wie nu bij ons in dienst was en wie bij jullie", hield directeur dr Thea van Kemenade haar gasten voor. "Toen de projecten afliepen, stapten onze onderzoekers soms naar jullie over. Maar dat vinden we niet erg. Dat betekent dat onze organisatie in de samenleving staat en dat onze mensen commitment tonen."

Nut

Dat het gros van de bezoekers uit het bedrijfsleven kwam, is niet toevallig, zegt dr Koos Oosterhaven, lid van het managementteam dat ATO bestuurt. "De laatste jaren halen we ongeveer driekwart van onze omzet uit projecten met het bedrijfsleven. Dat kunnen projecten zijn waarvoor derden ons betalen of publiek-private samenwerkingsprojecten, waarin we met subsidies uit Den Haag of Brussel nieuwe technologie ontwerpen."

Die technologie moet dan wel ten dienste staan van het algemeen nut en bijvoorbeeld bijdragen aan de voedselveiligheid, duurzaamheid of gezondheid. Zo werkt ATO aan methoden om pasta of ontbijtmuesli te verrijken met sojacomponenten. Wetenschappers hebben weliswaar ontdekt dat consumptie van soja de aanmaak van het 'slechte' LDL-cholesterol verlaagt, maar de consumptie van sojaproducten in het Westen is te gering om genoeg van die stoffen binnen te krijgen. Daarom probeert ATO soja te verwerken in traditionele Westerse producten.

Ook het koudeplasmaproject dient een maatschappelijk doel. De door ATO op eigen kosten ontwikkelde technologie dient om de oppervlakten van levensmiddelen en verpakkingen te steriliseren. Het plasma doodt alle micro-organismen en verlengt zo de houdbaarheid van verse producten.

Het apparaat waaraan de bezoekers op de Relatiedag zich konden vergapen is inmiddels niet meer het enige prototype. Elders in het gebouw staat een nieuwe versie van het apparaat die het plasma niet meer in een luchtdichte cilinder opwekt, maar gewoon in de open lucht laat ontstaan. "Hij ziet eruit als een bunsenbrander", zegt ir Ariette Matser. "Een vlammetje. Het gas is stikstof waarin we het plasma-effect opwekken. Het geeft geen warmte, maar als we groenten of fruit door die plasmavlam bewegen, doden we de micro-organismen op het oppervlakte."

ATO wil beide technologie?n verder ontwikkelen, in eerste instantie op eigen kracht. "Het is goed dat we zulke projecten in huis hebben", aldus Matser. "We kunnen ons ermee afficheren als een vernieuwende organisatie."

Donderwolken

Hoewel de innovatieve kwaliteiten van ATO buiten kijf staan, is er zwaar weer op komst voor het driehonderd werknemers tellende instituut. Een belangrijk deel van de ongeveer 25 miljoen euro die ATO jaarlijks omzet, is vanouds afkomstig van subsidies van het ministerie van LNV. Die geldstroom, verwacht Oosterhaven, zou wel eens met enkele miljoenen euro's per jaar kunnen slinken.

"We gebruiken de gelden van LNV vaak voor contrafinanciering", zegt Oosterhaven. "Zo kunnen we aan de voorwaarden voor EET- en EU-subsidies voldoen." Die subsidies krijg je alleen als je zelf ook een deel van je project betaalt - en juist dat geld kreeg ATO van LNV.

"LNV legt het accent de laatste jaren steeds zwaarder op Groen", zegt Oosterhaven. "Wij doen echter veel onderzoek op terreinen als hernieuwbare grondstoffen, duurzaamheid en kwaliteit van voedsel. Voor ons betekent die verschuiving dus minder geld." Op het moment bekijken kopstukken van ATO en Wageningen UR of het mogelijk is om de mindering uit algemene middelen op te vangen.

Janke Noeverman merkt niets van de donderwolken, die zich aan de gezichtseinder van ATO samenpakken. De analiste werkt op ATO aan haar afstudeeropdracht voor de Hogeschool Drente: een objectieve test voor de kwaliteit van thee. "Ik heb nog bij een ander bedrijf stage gelopen, maar hier heb ik het toch beter naar m'n zin. Ik vind die gemoedelijke sfeer erg prettig."

De test waaraan Noeverman werkt, analyseert de smaakstoffen in thee. De apparatuur in het GC Sniffing Lab, waar Noeverman de bezoekers te woord staat, haalt die stoffen ??n voor ??n uit de thee en blaast ze uit een buisje zodat je ze kunt ruiken. "Als ze buiten maaien, werkt het niet", zegt Noeverman. "Dan ruik je hier alleen maar gras."

Willem Koert

Re:ageer