Wetenschap - 1 januari 1970

Hoera, de zandraket heeft fytoftora!

Het lijkt op een paard achter de wagen. Onderzoekers van Plant Research International hebben het onschuldige onkruidje zandraket gevoelig gemaakt voor de gevreesde aardappelziekte fytoftora. Maar misschien is het toch niet zo gek. Als het lukt om de modelplant ziek te maken, lukt het misschien ook om de resistentiegenen op te sporen die er voor zorgen dat de meeste planten geen last hebben van deze ziekte.

‘Ja, mooi hé’, lacht onderzoeker dr Edwin van der Vossen als hem wordt gevraagd waarom het ziek maken van de zandraket nou een doorbraak kan zijn in de bestrijding van fytoftora.
‘Allereerst moet je je realiseren dat 99,9 procent van de planten helemaal niet vatbaar zijn voor fytoftora. Blijkbaar is er bij de aardappel iets bijzonders aan de hand. De resistentiegenen die tot nu toe in wilde aardappelsoorten zijn gevonden, worden ook vaak weer doorbroken. Je wilt dus op zoek naar een duurzamer systeem en daarvoor kun je dan beter op zoek gaan bij onverwante soorten’, aldus Van der Vossen.
De zandraket of Arabidopsis, de modelplant voor genetisch onderzoek waarvan het volledige genoom in kaart is gebracht, is daarmee een prachtige kandidaat om die genen op te sporen.
‘We hebben met een vrij grof middel allerlei genen bij de zandraket uitgeschakeld. Bij een van die deleties vonden we een zandraket die volledig vatbaar is voor de aardappelziekte. Dat is echt een primeur. Uit de eerste kruisingsexperimenten tussen vatbare en resistente planten blijkt ook dat het waarschijnlijk om één of enkele genen gaat die ook gewoon uitsplitsen volgens de regels van Mendel. Dat betekent dat we er ook echt genetica mee kunnen bedrijven’, zegt Van der Vossen.
Hij richt zijn onderzoek nu op het identificeren van de betrokken resistentiegenen. De vondst is nog niet gepubliceerd maar wel bekendgemaakt in de nieuwsbrief van Wageningen UR voor beleidsmedewerkers van het ministerie van LNV, Kennis Online. Van der Vossen: ‘Het is eigenlijk vrij fundamenteel onderzoek dat door het ministerie is gefinancierd. Er wordt in de praktijk enthousiast op gereageerd, maar we hebben nog wel een lange weg te gaan.’
De veroorzaker van de aardappelziekte is de oömyceet of waterschimmel Phytophthora infestans, een tot nu toe vrij ongrijpbare ziekteverwekker die wereldwijd vier tot vijf miljard euro schade veroorzaakt in de aardappelsector. / GvM

Re:ageer