Wetenschap - 28 maart 2002

Hitteminnende bacterie van zeebodem maakt zoetstof

Hitteminnende bacterie van zeebodem maakt zoetstof

De voedingsindustrie zoekt al jaren een enzym dat het goedkope suiker glucose omzet in de prijzige zoetstof fructose. Liefst een enzym dat goed werkt bij zeventig graden, omdat bij die temperatuur de productie van fructose het effici?ntst verloopt. De industrie wordt op zijn wenken bediend. Een Wagenings promovendus vond de stof in een bacterie van de zeebodem.

De bacterie waarmee microbioloog Corn? Verhees sinds 1997 bezig is geweest, heet Pyrococcus furiosus. Biologen ontdekten hem in 1986 op de bodem van de zee, op plekken waar het water bijna kookt door de vulkanische activiteit. Verhees kwam het enzym op het spoor toen hij onderzocht hoe de bacterie suikers omzet in energie.

"Aanvankelijk konden we het gen voor het enzym niet vinden", zegt Verhees. "Hoewel we alle genen van de Pyrococcus kennen. Dat kwam achteraf doordat het niet leek op soortgelijke genen die wel bekend waren. Het kwam nog het meest overeen met een plantaardig gen dat zaden suikers laat vasthouden."

Op de leerstoelgroep Microbiologie zijn onderzoekers het enzym dat Verhees heeft ontdekt nu aan het versleutelen. Het glucose-6-fosfaatisomerase zet glucose-6-fosfaat om in fructose-6-fosfaat. De industrie is echter ge?nteresseerd in 'gewone' glucose en fructose.

Verhees vond nog meer merkwaardigs in de hitteminnende bacterie. "Veel organismen die op suikers leven, zetten glucose stapje voor stapje om in pyruvaat", zegt hij. "De energie die daarbij vrijkomt, slaan ze op in de vorm van de stof ATP. Maar dat doet de Pyrococcus niet. De bacterie haalt geen energie uit de afbraak van glucose. Dat mag je toch opmerkelijk noemen."

"Aanvankelijk dachten we dat de afwijkende suikerafbraak van de Pyrococcus iets te maken had met de hoge temperaturen waarbij hij functioneert", zegt Verhees. "Daarbij zou ATP beschadigen. ATP is tenslotte een kwetsbaar molecuul. Maar nu denken we dat er meer aan de hand is." Onderzoekers die met andere hitteminnende micro-organismen werken, melden dat hun bacteri?n w?l het hoogwaardige energiemolecuul hebben. | W.K.

Corn? Verhees promoveert op 5 april bij prof. Willem de Vos, hoogleraar Microbiologie.

Re:ageer