Student - 14 januari 2016

Het leven na Sandy

tekst:
Linda van der Nat

Mannenharten 2, The Hateful Eight, Star Wars. Die films draaien momenteel in het Heerenstraattheater in Wageningen. Maar binnenkort is ook At the Edge er te zien, een documentaire over kustbeveiliging – of het gebrek daaraan – in New Jersey na orkaan Sandy. Gemaakt door een Wageningse student.

In de nacht van 29 op 30 oktober 2012 werd de oostkust van de Verenigde Staten getroffen door orkaan Sandy. Er vielen meer dan honderd doden, 360 duizend huizen werden verwoest en de schade bedroeg 65 miljard dollar. Vooral in New York en New Jersey was de schade enorm. Het was een van de grootste stormen die dat gebied ooit had getroffen.

Marit Noest, net begonnen aan haar master bij Landschapsarchitectuur en ruimtelijke planning, zag de ravage op televisiebeelden en wist meteen: de wederopbouw wordt een enorm ruimtelijk project. Ze volgde de ontwikkelingen op de voet, vanwege haar interesse in kustlandschappen. ‘In Nederland is er enorm veel kennis over kustveiligheid en president Obama schakelde ook Nederlandse deskundigen in. Maar tot mijn verbazing kreeg vooral New York aandacht, terwijl de storm in New Jersey aan land was gekomen. Daar werd alles weer opgebouwd zoals het was. Ik snapte niet waarom.’

Marit Noest

Film
Het idee voor haar masterthesis was geboren. In de zomer van 2015 vertrok Marit naar New Jersey om te onderzoeken waarom de kustverdediging niet was verbeterd. En ze ging niet alleen: ze nam filmmaakster Anouk Saint Martin uit Den Haag mee, die ze ontmoette via Facebook. ‘Film is een interessante manier om je onderzoek te delen en te zorgen dat het niet in een laatje verdwijnt. Ik had zelf echter geen ervaring whatsoever met filmen, dus ik had wel wat hulp nodig.’

Dat de documentaire zijn première zou hebben in het Heerenstraattheater, had ze van tevoren niet bedacht. ‘Een jaar geleden zei ik tussen neus en lippen tegen mijn scriptiebegeleider dat het me leuk leek om ook een film te maken. Ze was meteen enthousiast. Gaandeweg werd het een steeds groter onderdeel van mijn afstudeerproject.’ Bij haar colloquium kan Marit vanwege de tijd alleen fragmenten van de film laten zien. ‘Daarom heb ik een zaal in het Heerenstraattheater geboekt.’

Hilarisch stadje
De documentaire focust op de inwoners van Asbury Park, een stadje pal aan de kust van New Jersey. ‘Een hilarisch stadje,’ aldus Marit. ‘Heel Amerikaans, met een houten boardwalk langs het strand en een verlaten casino uit de hoogtijdagen van de jaren twintig en dertig, voordat iedereen naar de casino’s in Atlantic City ging.’ Er staan kapitale villa’s pal op de kustlijn, de boardwalk is heilig en een klein bultje zand wordt gezien als afdoende bescherming tegen overstromingen. ‘Toen ik zag dat er in de resten van zo’n kustvilla gewoon weer een enorm huis in de steigers stond, dacht ik: dit moet anders kunnen.’

Tijdens haar verblijf van zes weken interviewde Marit verschillende inwoners van het stadje over hun visie op de kust en de wederopbouw, zoals bewoners van een kustvilla, een gemeenteraadslid en een ngo-medewerker. Uit de gesprekken kwamen heel duidelijk de liefde voor de oceaan en de weerstand tegen verandering naar voren. ‘Aan het water wonen is daar een soort van religie. Sommige mensen denken: zo’n storm als deze komt nooit weer, waarom zouden we investeren in een oplossing terwijl er geen probleem is? Ngo’s en landschapsarchitecten die pleiten voor toekomstbestendige oplossingen, krijgen amper voet aan de grond.’

In de resten van een kustvilla werd gewoon weer een enorm huis gebouwd

Sommige standpunten waren behoorlijk extreem. De documentaire toont bijvoorbeeld een stel dat een villa met ocean view heeft. ‘Rijke mensen. Zij willen geen duinen, want als je de zee niet meer kan zien, is je huis ineens geen vijf, maar vier miljoen dollar waard. Hun instelling is: als het nog een keer gebeurt, dan bouwen we toch gewoon een nieuw huis? De mensen die in de wijken daarachter wonen en niet zoveel geld hebben, zijn daar de dupe van. Een vrouw die alles was kwijtgeraakt door de storm, zei dat er niks anders op zat dan te verhuizen als er geen duinen worden gecreëerd.’

1Boardwalk Asbury park.jpg

Klimaatadaptief
Marit gebruikte de gefilmde interviews later tijdens haar zoektocht naar een perfect ontwerp voor de kustlijn. ‘Ik ging op de boardwalk staan met posters van verschillende strategieën om de kust te bewaken en vroeg mensen naar hun mening. De film bleek een goed middel om inwoners te prikkelen om bestaande sociale normen ter discussie te stellen. Degenen die de film gezien hadden, waren het meer met elkaar eens over een ontwerp voor hun kust en ze waren ook bereid daarin te investeren.’

Marit ontwierp een kustlandschap voor Asbury Park waarin kustverdediging wordt gecombineerd met de beleving van het strand en de zee. ‘Ik wilde een klimaatadaptief ontwerp maken waar de bewoners allemaal achter konden staan. De boardwalk aanpassen is niet slim, want die is de charme van het stadje. Maar je kunt hem wel integreren in een duinlandschap, waar mensen ook doorheen kunnen fietsen en wandelen, zoals in Nederland. Flexibele zomerhuisjes maken het mogelijk om pal aan het strand te wonen en de parkeerplaats kan zó gemaakt worden dat ze overtollig water kunnen opnemen.’

Ik hoop dat ze meer gaan nadenken over duurzame oplossingen

Het uiteindelijke ontwerp komt niet terug in de film. Een bewuste keuze, zegt Marit. ‘Ik wil dat de bewoners van Asbury Park samen de discussie voeren over wat de beste oplossing zou zijn. De documentaire is bedoeld om begrip te kweken voor de manier waarop iedereen denkt. Ik stond daar in eerste instantie ook met een Nederlandse blik: waarom regelen jullie dat niet? Maar ik kan me nu verplaatsen in andere standpunten.’

De bewoners van Asbury Park hebben haar plannen nog niet gezien. ‘Ik ben erg benieuwd wat ze ervan vinden. Ik denk niet dat mijn ontwerp per se wordt uitgevoerd, maar als ze door mijn project meer gaan nadenken over duurzame oplossingen, zou ik dat mooi vinden.’

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan


Re:ageer