Wetenschap - 15 november 2001

Het Debat: Zeehondenopvang niet nodig?

Het Debat: Zeehondenopvang niet nodig?

'Met zeehonden en zielige vogels bereik je een grotere doelgroep'

Alterra Texel presenteerde vorige week haar visie op heikele kwesties in de Waddenzee. Een van de conclusies: de opvang van vogels en zeehonden is voor de natuur niet echt nodig. Enkele reacties.

Henk Kuiper, directeur Ecomare: "Natuurlijk is het wassen van vogels stressverhogend, maar het alternatief is dood. We proberen stress te verminderen door de vogels in machines te wassen. Onderzoek van Universiteit Utrecht heeft uitgewezen dat ze dan minder stress hebben dan bij de handwas.

We zien de opvang als middel om voorlichting en educatie te geven over natuur en milieu van de Waddenzee. Met zeehonden en zielige vogels bereik je een grotere doelgroep dan met het verhaal dat de zee vervuild wordt met olie. Een vogel als de Jan van Gent zie je op het land niet. Als mensen die zich niet met de zee bezig houden die vogels zien, denken ze, h?, er zijn nog steeds kapiteins die de oliekraan openzetten."

Lenie 't Hart, directrice Zeehondencr?che Pieterburen: "Dit roepen ze al heel veel jaren. Ik ga daar niet meer over in discussie. Wij doen veel meer dan zeehonden opvangen in de Waddenzee. We werken ook in Mauretani?. Waarom we doen wat we doen kun je honderd keer lezen in onze berichten. Ons werk wordt beoordeeld door een onafhankelijke wetenschappelijke adviescommissie.

Ik geloof dat staatssecretaris Faber tijdens de presentatie ook heeft gezegd dat Alterra Texel zich meer moeten gedragen als wetenschapper. Ik zag in een ANP-berichtje dat ze zich had gedragen als een strenge juf tegen en stoute schoolklas. Ze mochten geen uitspraken doen over zaken die politiek gevoelig liggen, waaronder Pieterburen."

Nieuwsblad van het Noorden, 8 november 2001:

"Wadbiologen moeten van staatssecretaris zwijgen.

Wadbiologen van het onderzoeksinstituut Alterra op Texel mogen van het ministerie van LNV, hun belangrijkste opdrachtgever/financier, geen uitspraken meer doen die politiek gevoelig liggen. Het betreft zaken als schelpdiervisserij in relatie met de voedselsituatie voor vogels, zeehonden in relatie met de opvang van zieke dieren in de cr?che van Pieterburen, windturbines op het wad in relatie met natuurschade, enzovoorts."

Tekst van speech van staatssecretaris Geke Faber (op www.minlnv.nl/actueel/speeches): "U en ik werken dus op hetzelfde terrein, maar we hebben duidelijk verschillende rollen. Traditiegetrouw streeft u - als wetenschappers - in de eerste plaats naar objectiviteit. Maar het lijkt wel of het begrip 'waardevrije wetenschap' tegenwoordig een beetje uit de mode is. Het werken in opdracht brengt beperkingen met zich mee. Daar ben ik me van bewust. Toch vind ik dat u naar objectiviteit moet blijven streven. Dan blijft u trouw aan de grondbeginselen van uw vak. Mijn vak daarentegen, is verre van waardevrij. Ik moet immers rekening houden met wat de samenleving wil, met waarden en normen; de ethische kant van het verhaal. Ik ben - als politica - vooral bezig met het afwegen van belangen en het maken van keuzes, met zoeken naar het beste besluit.

We hebben elkaar wel nodig. Onze kennis van het mariene ecosysteem en van de effecten daarop van menselijk gebruik is nog niet bepaald uitgekristalliseerd. Maar ondanks alle onzekerheden die er zijn, weten we dat de natuur achteruit holt en onder druk staat. Daar moeten we in onze besluitvorming nu al rekening mee houden. We kunnen niet wachten tot we het naadje van de kous weten. De politiek moet met inachtneming van onzekerheden kiezen. Ondertussen moet het onderzoek doorgaan. Relevante onderzoeksresultaten kunnen dan in een volgend stadium weer worden meegewogen. Zo trekken we samen op."

...

"Uiteindelijk staat dit alles in het teken van ??n vraag: hoe verhouden al deze vormen van gebruik, in combinatie met elkaar, zich tot de draagkracht van de natuur? Dat is een complex vraagstuk, waarbij de verleiding groot is voor alle betrokkenen, dus ook voor wetenschappers, om alvast een standpunt in te nemen, voordat er voldoende feiten op een rij staan. Maar we moeten niet op elkaars stoel gaan zitten. Ik moet geen wetenschappelijke analyses willen schrijven. U moet geen politieke besluiten willen nemen. Maar we kunnen wel, elk vanuit onze eigen expertise, het maatschappelijk debat over ecologie en economie stimuleren, zodat alle belangen worden gehoord en worden meegewogen in de uiteindelijke besluitvorming."

Dr Han Lindeboom, vestigingshoofd Alterra Texel: "Na de stukken in de krant was er intern discussie over wat Faber had gezegd. Ik dacht dat ze zei dat wetenschappers geen politiek moeten bedrijven, en politici geen wetenschap. Daar ben ik het roerend mee eens, maar onderbouwde uitspraken doen over politiek gevoelige onderwerpen is iets anders dan politiek bedrijven.

Faber vindt dat we voorzichtiger moeten zijn. Voor een deel heeft ze daar gelijk in, waar het gaat om zaken waar nog onderzoek naar loopt. Ik heb in mijn presentatie op de dag gevraagd wat nu eigenlijk de Waddenzee is. Is dat een wildernis of oogstnatuur en dus een aangeharkt park. Maak daarin een duidelijke keuze en ga daarmee aan de slag. Als je van twee wallen wilt eten, krijg je een probleem. Je kunt moeilijk tegen de NAM zeggen dat boren niet mag, terwijl wetenschappelijk vaststaat dat dat geen verstoring oplevert, en de mosselvisserij wel toestaan, terwijl we daarover nog te weinig weten.

Politici moeten rekening houden met de ge?motioneerde burger. Als ze op grond daarvan besluiten nemen die ingaan tegen onze adviezen, vind ik dat prima. Maar wees duidelijk."

Martin Woestenburg

Tekening Henk van Ruitenbeek

'U moet geen politieke besluiten willen nemen'

'Uitspraken doen over politiek gevoelige onderwerpen is iets anders dan politiek bedrijven'

Re:ageer