Wetenschap - 11 oktober 2001

Het Debat: Taskforce Waardevolle landbouw bepleit discussie over waarden

Het Debat: Taskforce Waardevolle landbouw bepleit discussie over waarden

'Als Wageningen de landbouw wil veranderen, moet zij zichzelf veranderen.'

De taskforce WaardeNvolle landbouw is gereed met haar werk. Voor de offici?le publicatie van de resultaten heeft zij diverse mensen om commentaar gevraagd. Hieronder de reactie van vier van hen.

Peter Nijhoff, voorzitter raad van advies kenniseenheid Groene Ruimte:

"Ik heb grote waardering voor de werkwijze en voor het resultaat. Wageningen UR verdient het nu om een centrale rol te gaan vervullen in de transitie van het platteland die Brinkhorst voorziet. Deze rapportage biedt daar aanknopingspunten voor.

Wel moeten er een aantal dingen helderder geformuleerd worden, zoals het begrip duurzaamheid. Wat mij betreft gaat het om een verantwoord voorraadbeheer van de natuurlijke hulpbronnen, mondiaal en nationaal.

Verder vind ik het prima om te werken volgens de drie i's, van interdisciplinair, innovatief en interactief. Daarmee doorgaan vraagt een intensieve samenwerking tussen de vijf kenniseenheden, zoals de taskforce zelf dat ook heeft gedaan. Van meet af aan horen de maatschappelijke organisaties erbij en naast LNV ook andere departementen. Maar niet alleen Wageningen moet anders, ook de bestuurlijke processen moeten een verandering ondergaan.

De ruimte voor experimenten, waar de taskforce het over heeft, is echt noodzakelijk. Er zijn in Nederland al veel boerennatuurorganisaties actief. Zij zijn de aanjagers van innovatief goed ondernemerschap. Dat vraagt om regionaal maatwerk. Dan is het wel eens nodig wet- en regelgeving, binnen de doelstellingen, anders te interpreteren.

De taskforce heeft de weg gewezen. Het is een duidelijke offerte aan Den Haag: minister, hier zijn we, stel ons, ook financieel, in staat om verder te gaan. Zoals deze acht hebben samengewerkt geeft dat hoop voor de toekomst. Ik hoop van harte dat Wageningen een leidende rol mag spelen in de verandering van de landbouw. Die werkateliers kunnen daar een belangrijke rol in spelen."

Ria Beckers, lid van de raad van toezicht:

"Ik vind het een goed stuk werk. We zijn het allemaal eens over de richting, de milieu-, natuur- en landbouworganisaties, de politiek. Maar het stokt als het erom gaat hoe je de veranderingen teweeg brengt. Door het te hebben over de waarden til je de discussie op een hoger plan. Van daaruit krijg je dan een discussie, hoop ik, die niet alleen maar gaat over het eigen gelijk.

Neem het voorbeeld van de biologische landbouw. Dat is echt een 'ik heb gelijk of jij hebt gelijk'-discussie. Dat is volstrekt onvruchtbaar. Zeker omdat je het eens bent over de toekomst van de landbouw. Alles wat zich daar aandient moet je meenemen.

Door het begrip waarde te introduceren, onttrek je je aan die wellesnietes-discussie. Dat is op zich een goede methode, praten over waar we naar toe willen met de toekomst van de landbouw en welke rol iedereen daar in kan spelen. We zijn er al wel mee bezig, ook in Wageningen. Dat zijn goede ontwikkelingen, maar je moet het niet her en der laten gebeuren maar dat soort onderzoek juist naar voren halen in de publiciteit zodat je in Wageningen een hele club mensen krijgt die bezig zijn met verandering. Want als Wageningen de landbouw wil veranderen moet zij zichzelf veranderen."

Herman Wijffels, voorzitter van de SER:

(Verwijst naar zijn reactie op papier) "Ik ben heel positief over het resultaat. De taskforce levert een belangrijke vernieuwende bijdrage die sterk aansluit bij de opvattingen die ik zelf heb. De kern van hun analyse is mooi in beeld gebracht in de waardencirkels.

De zelf gekozen reductionistische koker waarin de landbouwwetenschap zich bevond wordt opengebroken. De bestaande orde zit opgesloten in zijn eigen rationaliteit. De structuren en de instituties in de sector hebben hun eigen interne logica, waardoor het heel lastig is om stap voor stap de zaak te veranderen. In deze fase is de belangrijkste transitiestrategie het cre?ren van experimenteerruimte, wat ik ook tegenkom in het werk van de taskforce.

Het opnieuw uitvinden van de landbouw gebeurt momenteel meer in de praktijk, door intu?tieve pioniers, dan door de wetenschap. Waar ik voor wil pleiten is dat de wetenschap zich in de komende periode niet zozeer in de laboratoria voltrekt, maar veel meer de experimenten in de praktijk betrekt bij de ontwikkeling van nieuwe praktijkmodellen."

Dr. Ton Duffhues, co?rdinator kennis en informatie ZLTO: "Mijn eerste indruk is dat het een vernieuwend en interessant stuk werk is qua benadering. Het inhoudelijke deel is niet nieuw, maar wel de benadering vanuit waarden. Dat hebben wij twee jaar geleden met de visie die wij geschreven hebben ook gedaan.

Om veranderingsprocessen goed door te voeren is de persoonlijke benadering van de consument, de producent of de wetenschapper belangrijk. Zij moeten het niet alleen hebben over maatschappelijke belangen maar ook over wat zij zelf belangrijk vinden en wat zij zelf willen. Daarom vind ik het procesmatige deel van het rapport het meest waardevolle, dat beschrijft hoe zij gewerkt hebben.

Je merkt wel, het is een groep wetenschappers die de methodiek goed hebben uitgewerkt. Als de helft van de groep uit boeren zou bestaan, zouden die zeggen dat het wel sneller concreet moet worden en dat ze sneller resultaat willen zien. Misschien is het rapport nog wat te veel op Wageningen gericht. Ik denk ook niet dat dit h?t rapport is dat alles in beweging zal brengen. Het is wel een goede aanzet. Wat wij vooral onderschrijven is de noodzaak voor experimenteerruimte."

Kreten:

'Wageningen verdient het om een centrale rol te vervullen in de veranderingen'

'Boeren willen sneller concreet worden en meer resultaat'

'Het opnieuw uitvinden van de landbouw gebeurt momenteel meer in de praktijk'

Re:ageer