Wetenschap - 5 juli 2001

Het Debat: Remt Wageningen UR groei biologische landbouw?

Het Debat: Remt Wageningen UR groei biologische landbouw?

'Men begint in de gaten te krijgen dat biologische landbouw perspectief biedt'

Belemmert Wageningen UR de groei van de biologische landbouw? Volgens een onderzoek van de universiteit van Nijmegen wel. In opdracht van het RIVM ondervroeg de leerstoelgroep Milieu en beleid mensen uit het netwerk van de biologische landbouw. Zij zien het ministerie van LNV, LTO-Nederland en Wageningen UR als remmende factor bij de groei van de biologische landbouw. Platform Biologica en supermarkten zijn juist positieve actoren in het speelveld.

Drs. Bas Arts, leerstoelgroep Milieu en beleid, universiteit Nijmegen: "Kennelijk worden de universiteit en de DLO-instituten nog steeds gezien als remmende factoren. Ik wil niet zeggen dat dat mijn mening is, het zijn de mensen uit het veld die dat zo zien. De instellingen die het betreft, kunnen daar hun voordeel mee doen. Als Wageningen UR kan je zeggen: we moeten ons duidelijker profileren richting het veld, want blijkbaar leven daar achterhaalde idee?n."

Ir. Jan Wieringa, biologisch veehouder: "De mensen uit de hoek van de biologische landbouw zullen zeker zichzelf niet als probleem aanwijzen. Ik vind wel dat men vrij makkelijk geneigd is te zeggen: de ander draagt niet bij aan de groei. Ik heb zelf in die kringen gezeten en ik merkte dat ook. Wageningen UR is zwaar in beweging. Als ik zie dat Akke van der Zijpp met biologische landbouw bezig gaat terwijl er niet eens biologisch in de naam van haar leerstoelgroep staat... Men begint in de gaten te krijgen dat biologische landbouw perspectief biedt en dat Wageningen UR daar een rol in kan spelen.

Ik vind wel dat de universiteit te weinig vernieuwend onderzoek doet, te veel onderzoek naar het bekende. Als je honderd hoogleraren hebt, moeten er tien alternatief bezig zijn. Als er absurde dingen geroepen worden, moet je niet zeggen: dat is belachelijk dus daar doen we niets aan. Dan moet je juist zeggen: daar gaan we eens onderzoek naar doen. Dat geldt niet allen voor de biologische landbouw, maar voor alle terreinen: voeding, levensmiddelentechnologie, landschapsarchitectuur.

Nu zijn er vragen vanuit de biologische landbouw waar we geen antwoord op kunnen geven omdat we er tien jaar geleden geen onderzoek naar deden. Als je echt wilt zorgen dat je over een paar jaar voorop loopt, zou je je nu moeten richten op de biologisch-dynamische landbouw. Ik heb daar ook bij: tsja, dat kan toch niet waar zijn? Maar daarom moet je het niet laten liggen."

Dr. ir. Jan Vos, leerstoelgroep Gewas- en onkruidecologie, Wageningen Universiteit: "Als je nou dezelfde vraag zou stellen aan de gangbare landbouw, krijg je hetzelfde antwoord. Wat dat betreft, heerst er in de biologische en de gangbare landbouw dezelfde opvatting. Dus eigenlijk is het niets bijzonders dat zij vinden dat Wageningen UR niets te bieden heeft. Hoe komt dat nou? Het kennissysteem met onderwijs en voorlichting werkt niet goed meer sinds de voorlichting geprivatiseerd is. Je ziet dat de doorstroming van kennis naar de praktijk niet goed verloopt.

Het is niet goed als de praktijk het gevoel heeft dat Wageningen niets te bieden heeft. Zij moet ten minste het gevoel hebben: al is de kennis niet meteen toepasbaar, we hebben wel het vertrouwen dat het uiteindelijk toepasbaar zal worden. Dat vertrouwen zou er wel moeten zijn, dat we niet met de rug naar de praktijk toe staan."

Dr. Gerrit Bruin, ID-Lelystad en lid geweest van de kerngroep Biologische landbouw van Wageningen UR: "Ik ben het er niet mee eens. Kijk eens naar het rapport dat wij hebben geschreven. Daarin staat een tabel met de hoeveelheid onderzoek vanuit DLO naar biologische landbouw. Daaraan kun je zien dat er vreselijk veel onderzoek is gedaan waar de biologische landbouw de vruchten van kan plukken. Ja, er kan altijd meer onderzoek plaatsvinden en daar is DLO ook druk mee bezig. De praktijk heeft natuurlijk een andere insteek. Die heeft zich altijd in een hoekje gedrukt gevoeld en voelt nu nog argwaan. Ze denken nu: iedereen omarmt ons nu wel, maar gebeurt het onderzoek wel zoals wij willen? Het is terecht dat ze zich jarenlang verwaarloosd hebben gevoeld. Ik kan me best voorstellen dat ze denken: Wageningen is een bolwerk dat nooit interesse heeft getoond voor de biologische landbouw. Maar dat gevoel is nu niet meer helemaal terecht. Kijk naar de nieuwe opleiding. Verder heeft de biologische landbouw ook nooit haar voordeel gedaan met onderzoek dat voor de gangbare landbouw is gedaan.

De echte remmende factor zit heel ergens anders. Dat is de consument die geen biologische producten koopt."

Ir. Jelleke de Nooy, afdeling onderzoekstrategie Wageningen UR: "Het klopt wel dat Wageningen UR remmend werkt. Volgens mij komt dat doordat we in een paradigma-omslag zitten. We zijn aan het ontdekken dat we complexe problemen in de landbouw alleen kunnen oplossen samen met boeren en andere stakeholders. Het vergt ook een andere manier van kijken waarin je waardenpatronen meeneemt. De biologische landbouw is heel ver met dat soort onderzoek. Veel traditionele onderzoekers beschouwen dat soort onderzoek als onwetenschappelijk en zetten zich daarom ook af tegen de biologische landbouw en die geluiden komen naar buiten. Er moeten verschillende onderzoeksbenaderingen mogelijk zijn.

Verder helpt het niet als je in de pers negatieve geluiden laat horen over de biologische landbouw, zoals het Wb de laatste tijd. Daarom willen we vanuit het bestuurscentrum een hele rij positieve en meer genuanceerde berichten naar buiten brengen over biologische landbouw en het onderzoek in de context van de paradigmashift."

Leonore Noorduyn

Tekening Henk van Ruitenbeek

'Dat soort onderzoek wordt gezien als onwetenschappelijk'

'De echte remmende factor is de consument'

Re:ageer