Wetenschap - 5 december 2002

Het Debat: Ondernemerschap

Het Debat: Ondernemerschap

'We hadden al minstens honder KeyGenes moeten hebben'

Ondernemerschap lijkt een nieuw toverwoord. Studenten en onderzoekers worden via cursussen en spellen gestimuleerd hun kennis te gelde te maken en zelf bedrijfjes op te zetten. Spin-offs, spin-outs, spin-ins, incubators, en joint-ventures vliegen over de tafel. Is het echt zo belangrijk om bedrijvigheid rond een kennisinstelling te bevorderen? En leggen we zo niet de loper uit voor toekomstige concurrenten?

Mr Margriet Kleter, beleidsmedewerker kennisexploitatie op het bestuurscentrum:

"Kennisexploitatie houdt meer in dan alleen het opstarten van ondernemingen. Het is gewoon onderdeel van onze maatschappelijke taak om kennis te genereren en verspreiden. Als we alleen maar onderzoek doen, blijft er veel op de plank liggen. Ook binnen de organisatie is het belangrijk een ondernemende houding te hebben, te denken in producten. Dat kan leiden tot extra onderzoeksopdrachten en in sommige gevallen ook tot het starten van een eigen bedrijf, maar er zijn tal van tussenvormen mogelijk. Een bedrijf starten is zeker niet zonder risico. Van de tien start-ups is er na vijf jaar misschien maar ??n echt succesvol. Ik probeer medewerkers die iets willen ondernemen te adviseren en bijvoorbeeld te bemiddelen bij problemen rond overname van personeel. Ook proberen we de bewustwording onder studenten en onderzoekers te bevorderen."

Dr Fre Pepping, secretaris van de Wageningse onderzoekschool Voeding, Levensmiddelentechnologie, Agrobiotechnologie en Gezondheid (VLAG):

"Een cursus ondernemerschap of een ondernemingsspel is prachtig, zolang je de mensen er niet eindeloos mee lastigvalt. Er is maar een heel beperkt aantal mensen dat hier echt belangstelling voor heeft. Het moet niet ontaarden in iets plichtmatigs. Iemand die gewoon goed onderzoek doet en niet wil ondernemen is ons minstens even lief. Een onderzoeksorganisatie moet vooral het juiste klimaat scheppen en niet verwachten dat je ondernemingsgeest kunt ontwikkelen. Sommige mensen zit het ondernemen nu eenmaal in de genen en anderen helemaal niet."

Prof. Maarten Koornneef, hoogleraar genetica en een van Wagenings meest geciteerde onderzoekers:

"Blijkbaar zit het bij mij niet echt in de genen. Misschien leent de genetica van de zandraket zich daar ook niet zo makkelijk voor of heb ik te weinig fantasie. Ik heb een keer een patent gehad, maar dat heeft veel tijd gekost en weinig opgeleverd. We moeten uitkijken dat we niet te ver doorschieten in de zakelijke benadering van onderzoek. Het is misschien wel net zo belangrijk dat we flexibel blijven en toestaan dat er soms een paar potjes in onze weefselkweek staan, zonder dat er direct een rekening gestuurd wordt."

Dr Peter Sijmons, oprichter en directeur van het Wageningse biotechbedrijf CatchMabs en oud-medewerker van onderzoeksinstituut ATO:

"Als je wat ondernemerschap in je genen hebt, betekent dat natuurlijk nog niet dat je achterover kunt gaan liggen en hopen dat het komt aanwaaien. Er werd in Wageningen veel te weinig aandacht besteed aan het stimuleren van ondernemerschap. Dat roep ik al jaren. Laten we eerlijk zijn: het Wageningse Agrobusiness Park stelt helemaal niets voor: KeyGene, een bakkerijcentrum en een paar kantoren. Dat had natuurlijk al lang een bloeiend biotechnologiepark moeten zijn. We hadden al minstens honderd KeyGenes moeten hebben. Nu sluiten we braaf aan in de rij achter Leiden en Groningen. Onze achterstand is voor een deel te verklaren, omdat in Wageningen de onderzoeksinstituten van DLO een enorme zuigkracht uitoefenden op alle initiatieven die maar een beetje commerci?le potentie leken te hebben. In de ambitie om toch vooral marktgericht te zijn, is men doorgeslagen. Men heeft niet altijd in de gaten dat je je als onderzoeksinstelling soms beter kunt beperken tot je kernactiviteiten en het vermarkten beter kunt overlaten aan bedrijfjes. Zulke satellieten zijn helemaal niet bedreigend. Het is juist een gezond teken als er veel van zijn. Wageningen heeft in het verleden starters veel te vaak laten bungelen. We hebben de slag om de biotechbedrijven voor een groot deel gemist, mede omdat de universiteit te druk was milieuactivisten op te leiden."

Dr Jeff Gielen, directeur van de Wageningse broedstoof van life science bedrijven BioPartner Center Wageningen en voorheen initiatiefnemer van het BioScience Park in Lelystad:

"Het is een misverstand dat start-ups een bedreiging voor Wageningen UR zouden vormen. Je moet gewoon steeds de afweging maken of je de ontwikkelingskosten en de risico's binnen of buiten je instelling houdt. Daar moet je goed evenwicht in bewaren. In een kleine onderneming kun je dingen doen die minder voorspelbaar zijn. Dat krijg je nooit voor elkaar als je de gehele aansturing binnen een instituut houdt. Als een klein bedrijf het op de markt goed doet met een patent dat op de universiteit of op een instituut ontwikkeld is, kan de instelling dat via aandelen verzilveren. Doet een bedrijf het echt heel goed, dan levert dat weer onderzoeksopdrachten op. Wil je het goed aanpakken dan moet je al tijdens de studie aandacht besteden aan ondernemerschap. Dan stimuleer je ook de groep mensen waarbij het latent in de genen aanwezig is. We liggen misschien nog wel achter op Leiden en Groningen, maar we halen ze wel in."

Ir Jorit Kuiper richtte tien jaar geleden met Andrea Poelstra het Virtual Reality-bedrijf Green Dino op:

"We zijn eigenlijk al ondernemer geworden toen we nog student waren. Dat kan ik iedereen aanbevelen. Je hebt nog geen overhead en je kunt alvast een netwerk van klanten opbouwen. Als student landschapsarchitectuur gebruikten we de computer voor visualisaties en we hebben ons als bedrijf gespecialiseerd in 3D-visualisatie of virtual reality. Er was toen op de universiteit echt helemaal geen affiniteit met het bedrijfsleven. We werden op de werkvloer met argusogen aangekeken en hebben helemaal niets meegekregen. Grappig genoeg gaan we nu wel weer nauw samenwerken met Wageningen UR en zal onze kennis over ruimtelijke simulaties worden ingebracht in onderzoek en onderwijs."

Prof. Onno Omta, hoogleraar bedrijfskunde:

"Binnen de opleiding bedrijfs- en consumentenwetenschappen verzorgen we al een aantal jaren de cursus ondernemerschap, maar dat is toch eigenlijk te mager. We proberen nu de slag te maken naar een specialisatie ondernemerschap. Die specialisatie kunnen studenten van 2003 kiezen bij de start van de master in een aantal technische richtingen. Daarmee lopen we aardig voorop. We willen studenten laten zien dat techniek vaak niet de beperkende factor is, en mensen opleiden die een oog en neus voor de markt hebben."

Gert van Maanen

tekening Henk van Ruitenbeek

Streamers:

'We hebben de slag om de biotechbedrijven gemist'

'Iemand die gewoon goed onderzoek doet is ons minstens even lief'

'Laten we eerlijk zijn: het Agrobusiness Park stelt helemaal niets voor'

'Sommige mensen zit het ondernemen nu eenmaal in de genen'

Re:ageer