Wetenschap - 28 november 2002

Het Debat: Nederland is ongezond

Het Debat: Nederland is ongezond

"Gezond leven en consumeren is afzien"

Het gaat niet goed met de gezondheid van de Nederlanders, zegt het RIVM in zijn rapport Gezondheid op Koers. De nationale levensverwachting is, alle medische vooruitgang ten spijt, de afgelopen jaren maar een muizenbeetje gestegen. Binnen Europa is de Nederlandse levensverwachting teruggezakt naar de middenmoot. En het wordt nog erger, vreest het RIVM, want de jeugd leeft nog ongezonder dan de oudere generaties. Wat is er aan de hand? En wat is er aan te doen?

Prof. Gert Jan Hiddink, leerstoelgroep Communicatie- en Innovatiestudies: "Volgens het RIVM-rapport is de levensverwachting van de Nederlandse vrouwen nu onder het Europees gemiddelde gezakt. Dat komt vooral omdat vrouwen meer zijn gaan roken. Voor de gehele bevolking is die daling het gevolg van het roken, te veel verzadigd vet, te weinig bewegen, overgewicht, hoge bloeddruk en te weinig groenten en fruit. Als we daar iets aan zouden doen zouden we enkele jaren aan onze levensverwachting kunnen toevoegen, zegt het RIVM. Komt die kentering er niet, dan zou de levensverwachting zelfs kunnen gaan dalen."

RIVM in Gezondheid op Koers? RIVM-rapport 270551001, blz. 57: "[Er zijn] nauwelijks gunstige ontwikkelingen in leefstijl- en persoonskenmerken. Het aantal Nederlanders dat rookt, teveel drinkt, te weinig beweegt en ongezond eet blijft verontrustend hoog. Aan ongezond gedrag gerelateerde kenmerken als overgewicht en verhoogde bloeddruk komen steeds vaker voor. De ongunstige ontwikkelingen gelden ook voor jongeren. Ondanks de aandacht die aan deze groep is besteed, zijn jongeren steeds meer gaan roken en drinken en onveiliger gaan vrijen. Bovendien neemt overgewicht ook onder jeugdigen toe."

Prof. Frans Kok, sectie Humane Voeding en Epidemiologie. "Mijn eerste reactie is dat je zulke berichten in een bredere context moet zien. In Afrika, in het gebied onder de Sahel, is de levensverwachting door de Aids-epidemie gekelderd. In Nederland is de levensverwachting nu iets meer dan 78 jaar. In landen als Botswana en Malawi ligt de levensverwachting al beneden de 40. Vergelijken met de ellende daar praten we natuurlijk over luxeproblemen."

Dr Harry Wichers, ATO: "Het rapport bevestigt wat je ziet om je heen, op straat. Overgewicht wordt gezondheidsprobleem Numero Uno. Toch zit er ook iets tegenstrijdigs in. Nederlanders worden steeds langer. Lengte wordt bepaald door genetische aanleg en door de kwaliteit van de voeding. Als je genetische aanleg even beschouwt als iets dat op populatieniveau nauwelijks verandert, dan moet het dus wel goed zitten met de kwaliteit van ons voedsel. Of er is iets fundamenteel mis met ons concept van goede voeding."

Dr Hans Dagevos, LEI. "Gezond leven en consumeren is niet simpel. Je moet je in meer of mindere mate geneugten van het leven ontzeggen. Je mag niet lui zijn want je moet bewegen, en je moet afzien van lekker voedsel. Dat zijn dan precies de twee belangrijkste factoren die de verdikking van de Nederlanders veroorzaken.

Het valt me op dat ik de laatste tijd nogal wat publiciteit trek als ik stel dat de levensmiddelenindustrie en de winkeliers ook verantwoordelijkheid hebben als het gaat om de schrikbarende trend van toenemend overgewicht. Voeding en voedselconsumptie zijn onderdelen van deze gezondheidsvraagstukken. Het eindeloos en oeverloos reclame maken voor vet, zoet en zout om te verleiden en te verlokken tot meer, meer, meer, zou eigenlijk een prominent punt van zorg en discussie moeten zijn."

Prof. Gert Jan Hiddink. "Je kunt dit soort problemen niet oplossen door ??n simpele maatregel. Je kunt ook van een arts, die in zijn spreekkamer een dik iemand tegenover zich krijgt, niet verwachten dat hij dat probleem even oplost. Als iemand al ernstig overgewicht heeft, is het verschrikkelijk moeilijk daar iets aan te doen. Kijk maar hoe het probleem is ontstaan. Er zijn meerdere oorzaken. Op school hebben kinderen steeds minder uren lichaamsbeweging. Zelf naar school lopen of fietsen is er vaak niet meer bij. Ouders brengen hun kinderen met de auto naar school omdat het verkeer te gevaarlijk is.

Ik heb nog niet de tijd gehad het hele rapport te lezen, maar ik weet zeker dat je daarin de term 'multi faceted approach' vindt. Dat houdt in dat je het probleem aanpakt door op maatschappelijk niveau maatregelen te treffen. Ongeveer zoals in de Verenigde Staten de strijd tegen het roken is gevoerd. In gebouwen kwam een rookverbod, er kwamen voorlichtingscampagnes, regels over reclame en verkoop enzovoorts. En dat heeft gewerkt."

Prof. Frans Kok. "Het RIVM heeft berekend dat ongeveer dertig procent van de 140.000 mensen die jaarlijks in Nederland overlijdt sterft aan leefstijlfactoren. Dat is schrikbarend veel. De helft van die dertig procent bestaat uit mensen die sterven als gevolg van roken. Daarna komen de bewegingsarmoede, teveel vet en te weinig groenten en fruit.

Het grote probleem is dat we leven in een samenleving waarin het verraderlijk gemakkelijk is om ongezonde keuzes te maken. Ongezond leven is makkelijker dan gezond leven. Dat zou moeten veranderen. De accijns op drank en sigaretten zou omhoog kunnen, groenten en fruit zouden goedkoper moeten worden, en bij de inrichting van gebouwen zouden architecten het makkelijker moeten maken om de trap te pakken dan de lift te nemen. Kortom, we zouden onze samenleving gezondheidsbewuster moeten inrichten."

Dr Harry Wichers. "Oplossingen in de technologische sfeer zouden zich moeten richten op de kwaliteit van ons moderne menu. Maar daarnaast moet je ook werken aan bewustzijn, levensstijl, sportiviteit. Dit is een schoolvoorbeeld van een probleem dat schreeuwt om een ge?ntegreerde b?ta-gamma-benadering. En dat valt zomaar op het bordje van WUR. Nu de onderzoeksfondsen nog." | Willem Koert

Streamers:

"We moeten onze samenleving gezondheidsbewuster inrichten"

"Misschien is er iets mis met ons concept van goede voeding"

Re:ageer