Wetenschap - 7 maart 2002

Het Debat: Meelifters in groepswerk

Het Debat: Meelifters in groepswerk

'De groep pikt het niet dat iemand niet meedoet'

Onderzoek aan de Rijksuniversiteit van Groningen wees onlangs uit, dat tweederde van de studenten zich ergert aan meelifters. Meelifters zijn studenten die in groepsverband niet meewerken, maar toch een voldoende krijgen, omdat het eindresultaat van de groep voldoende is. Wageningse studenten en docenten geven hun mening over meelifters en over het groepswerk.

Een vierdejaarsstudente Bos- en natuurbeheer, die anoniem wil blijven: "Er zijn altijd studenten die minder doen dan anderen en wel hetzelfde aantal punten krijgen. Dat wordt gezien als meeliften, ja. In de groep worden er taken verdeeld. Als jij je taak niet af hebt, dan krijg je dat eerst van de groep te horen. Blijft een persoon niets doen, dan wordt die uit de groep gezet. Dat zijn wel de extreme gevallen.

Persoonlijk ben ik voor minder groepswerk. Meestal heb ik er op den duur de schurft aan. Nu volg ik een afstudeervak en straks moet ik weer in groepjes werken. Daar heb ik geen zin in. Het schiet gewoon niet op. Als je met vijf of zes studenten bent, dan is het zelfs niet effectief meer. Dan ben je te veel tijd kwijt aan vergaderen en overleggen. Individueel werken is effectiever, omdat je vrijer bent. Je kunt je eigen tijd indelen."

Mark den Toom, vijfdejaarsstudent Economie: "Ik heb het twee keer met een project gehad, van die meelifters. E?n keer is die persoon er zelf mee opgehouden. Een andere keer heb ik niet meegedaan met de presentatie, omdat ik al een extra taak op mij had genomen. Als iemand niet mee wil komen, moet hij zijn best doen of hij ligt eruit. Je gaat niet iemand op sleeptouw nemen. Ja, misschien een MSc-student die nog niet weet hoe alles werkt. Maar anders niet. Als je blijft zwijgen en je doet zelf al het werk, dan ben je gewoon een sufferd. Ik zeg er meestal gelijk wat van, want ik ben vrij mondig. Als er problemen ontstaan rond de taakverdeling, moet je niet meteen naar de docent toestappen. Probeer het eerst zelf op te lossen. Wanneer iemand zijn groepswerk echt verzuimt, gaat het op het examen alsnog mis."

Dr Aad van Tilburg, docent van de leerstoelgroep Marktkunde en Consumentengedrag: "Als je in groepjes werkt, loop je altijd het risico van meeliften. Wij staan kleine groepjes voor. Maximaal vier personen per groep. Dan komt het meeliften minder vaak voor. Ik heb ??n keer de studenten zelf een aantal punten laten verdelen. Ze krijgen als groepje een vijf en er zijn nog twee punten over die ze zelf moeten verdelen. Dan verdeelt men niet lief. Mensen die niets gedaan hebben, krijgen een vijf. Anderen een zeven. Men pikt in de groep niet, dat er iemand niet meedoet. Een keer buikpijn hebben kan iedereen overkomen. Maar als in de loop van het proces iemand echt niet meedoet, besluit de docent de groep kleiner te maken. Dan gaat die persoon eruit."

Prof. Martin Mulder van de leerstoelgroep Onderwijskunde: "Dat meeliften speelde al in de jaren zeventig, toen ik nog studeerde. Er waren studenten voor de koffie en het printen ?n er waren studenten voor het denkwerk. Dat mensen met geringe inspanning toch die voldoende halen, dat is het resultaat van de democratisering eind jaren zestig. Toch ben ik voor groepswerk en samenwerkend leren. We moeten het werken van studenten onderling zelfs bevorderen. Dat bevordert het inzicht en dat is zeer wenselijk. Laat de groep studenten vooraf een planning met taakverdeling inleveren en achteraf een verantwoording van wie wat heeft gedaan. Ik wil maar zeggen, dat er goed moet worden gekeken naar de taakverdeling. Belangrijk daarbij is intensieve persoonsgerichte begeleiding. Stel inhoudelijke vragen tijdens de begeleidingsgesprekken. Dan kom je er vanzelf achter, wanneer een persoon er wat minder aan gedaan heeft."

Lorens Habing, voorzitter studentenraad: "Het meeliften is een algemeen verschijnsel. Ik heb het zelf alleen in de beginfase meegemaakt. Dan kan je dit probleem nog tackelen. Als academisch student heb je ook je eigen verantwoordelijkheid. Je kan er een ander op wijzen wanneer deze een minder aandeel in de groep heeft. Uiteindelijk is het de taak van de docent om het groepsproces in de gaten te houden. Daarbij zou ik de begeleiding niet intensiveren. Je volgt wel een studie aan een universiteit, dus moet je niet aan de hand worden genomen. Volgens mij kun je het meeliftprobleem niet uit de wereld helpen. Mensen zijn wie ze zijn. Sommigen zijn hartstikke enthousiast en anderen lopen er gewoon de kantjes vanaf. De docent kan een student wel motiveren voor zijn opleiding."

Drs Jan Steen, Onderwijs en studentenaangelegenheden: "Groepswerk kan heel zinvol zijn, maar gebruik alleen deze onderwijsvorm wanneer het groepswerk meerwaarde heeft. Er is ook onderwijs waarbij groepswerk niet zinvol is, bijvoorbeeld bij opdrachten die studenten net zo goed individueel kunnen maken. Studenten klagen dan ook dat het te veel tijd kost. Ze zien dan niet wat de meerwaarde van het groepswerk is. Dan ben je afhankelijk van anderen, terwijl het niet nodig is voor dat vak.

Hoe kan het groepswerk nou zo worden ingericht dat we meelifters voorkomen? Toets niet alleen het groepsproduct, maar geef ook een individuele toets aan het einde van het proces. Laat een docent het groepswerk volgen en observeren. Studenten krijgen dan een cijfer voor hun groepswerk. Dat cijfer telt mee in de eindbeoordeling. Als docent zie je al heel snel of iemand zich wel of niet heeft voorbereid."

Monnique Haak

Tekening Henk van Ruitenbeek

'Er zijn studenten voor de koffie en het printen ?n er zijn studenten voor het denkwerk'

'Als je blijft zwijgen en je doet zelf al het werk, dan ben je gewoon een sufferd'

Re:ageer