Wetenschap - 7 februari 2002

Het Debat: Klokken

Het Debat: Klokken

'Ik klok niet, ik maak meer dan genoeg uren'

Het bestuurscentrum van Wageningen UR heeft op 1 februari het klokken weer ingevoerd. De registratie van werktijden en aanwezigheid zou nodig zijn in het kader van de Arbo-wet, bedrijfshulpverlening en de arbeidstijdenwet. Pauze nemen hoort ook bij werk. Worden werknemers zo gecontroleerd?

Dr Peter Booman, directeur bestuurscentrum: "Aanwezigheid registreer je in de eerste plaats omdat je dan weet wie wanneer in het gebouw is, wat handig is in het geval van brand. Ten tweede heb je van elke werknemer een overzicht van gewerkte en rusttijden. Ik geef toe dat je als je voor de lunch hebt uitgeklokt, je nog steeds in het gebouw kunt zijn. En als je wilt, kun je smokkelen. Maar het is ook niet onze bedoeling om een waterdicht systeem in te voeren. Het leek ons ook goed om in te voeren omdat er zo flexibeler kan worden gewerkt, vier keer negen uur bijvoorbeeld. Met dit systeem kun je ook met een gerust hart op woensdag even naar de markt. Het geeft flexibiliteit in werkgevoel. Ik voel me niet gecontroleerd. Het is wel handig om te kunnen zien of ik genoeg werk."

Prof. Bert Speelman, rector magnificus: "Zelf heb ik ook een penning, maar ik vind het nog wat ingewikkeld. Als ik van huis naar een afspraak ga, ga ik niet eerst naar het bestuurscentrum om in te klokken. Mijn chauffeur gaat ook niet 's avonds bij terugkomst eerst langs het bestuurcentrum om uit te klokken. O, dat gebeurt automatisch acht uur na inklokken? Dat wist ik niet. Ik wil er nog eens over nadenken of het systeem wel functioneel voor mij is. Ik vind het systeem geen controle-instrument, het is een arbo-technisch verhaal. Ik ga er van uit dat mensen die geacht worden te werken ook werken."

Ingrid van Mierlo, secretaresse bij het LEI in Den Haag: "We moeten hier klokken als we het gebouw binnenkomen en verlaten, dus ook als je buiten de deur gaat lunchen. Als je in de kantine blijft, hoef je niet te klokken; het systeem trekt dan automatisch een half uur van je gewerkte tijd af. Het systeem werkt nu zo'n jaar of drie volgens mij. Ik heb mijn pasje wel eens thuis laten liggen, maar dan vraag je gewoon aan de mensen bij de receptie om je te klokken. Als je overwerkt, krijg je plusuren, die je als verlof op kunt nemen. Ik vind het geen enkel punt om te moeten klokken."

Prof. Daan van der Heide, Fysiologie van Mens en Dier: "Vijf van de twintig mensen hier klokken om bij te houden of ze niet al te veel uren maken. Toen ik hier twaalf jaar geleden kwam werken, was het systeem al facultatief; waarom weet ik niet. Ik klok niet, ik maak meer dan genoeg uren. Het heeft geen zin die te registreren want als wetenschapper word je niet geacht die uren ook op te nemen. Ik verwacht dat mensen hier tussen acht en negen binnenkomen en tussen half vijf en half zes weer vertrekken. We lunchen gewoon hier samen in de kantine, dat is goed voor de sociale contacten. Als je het gebouw verlaat, zeg je even tegen de secretaresse waar je bent. Ik kan best even overdag een boodschap ergens gaan doen als dat moet. Ik zou het niet vervelend vinden als ik zou moeten klokken. Ik beschouw het niet als volgen. We leven toch al in een glazen huis. Als je je er druk over maakt, levert dat stress op, ja. In vroeger tijden werd vooral het lagere personeel streng gecontroleerd. Dat is niet goed voor de organisatie. Als het gebeurt, moet iedereen het doen."

Dr Jan Fey, universitair hoofddocent Arbeids- en organisatiepsychologie Vrije Universiteit: "Het van bovenaf controleren of mensen er wel zijn en genoeg werken, zou niet moeten; dat doe je in een fabriek als onderdelen op tijd de deur uit moeten. Ik vind het een teken van achterdocht. Goede bestuurders hebben hun ogen niet in hun zak, die zien wanneer je werkt. Het kan volgens mij ook anders. Belangrijk is dat je je zelf verantwoordelijkheid voor je werk kunt voelen. Werknemers die voldoening uit hun werk kunnen halen, zijn gemotiveerd. Als mensen te veel of te weinig werken, zie je dat vroeg genoeg aan andere dingen. Contact van het management met medewerkers is het belangrijkst om een goed lopende afdeling te hebben. Om te kijken of mensen te veel of te weinig werken, bestaan sympathiekere instrumenten. Als een manager nooit op een afdeling komt en alleen door een registratiesysteem weet of medewerkers er zijn, dan vind ik dat erg."

Ir Hans Kros, senior onderzoeker bij Alterra: "We hebben hier geen aanwezigheidsregistratie. In het oude Staringcentrum wel, maar daar hing het meer van de afdeling af of het gebeurde. Mijn klokkaarten lagen al snel ongebruikt in mijn la. In het nieuwe gebouw is er om pragmatische redenen van afgezien. We hebben wel een projectadministratie. In een marktgerichte organisatie gebaseerd op output-financiering moet je uren wegschrijven. Ik heb wel het idee dat op de wijze waarop het nu gaat, iedereen weet wat hij moet doen en waar hij op aangesproken kan worden. Doordat je wordt afgerekend op het resultaat, ben je eigenlijk eigen baas en heb je de volledige vrijheid te doen en te laten wat je wilt als je maar zorgt dat er geld binnenkomt. Nadeel is wel dat er weinig waardering lijkt voor iets extra's als een proefschrift.

Yvonne de Hilster

Tekening Henk van Ruitenbeek

'Ik wil er nog eens over nadenken of het systeem wel functioneel voor mij is'

'Er bestaan sympathiekere instrumenten om te kijken of mensen te veel of te weinig werken'

Re:ageer