Wetenschap - 5 april 2001

Het Debat: Is Wageningen er nog voor de boer?

Het Debat: Is Wageningen er nog voor de boer?

Tussen praktijk en wetenschap

Het ministerie van LNV wil dat Wageningen UR zich net als het ministerie zelf gaat verbreden. Het gaat niet meer om de wensen van de boer, maar om die van de consument. Minder aandacht dus voor de boerenpraktijk, meer voor biotechnologie en voedselveiligheid.

Landbouworganisatie LTO-Nederland mist juist de bijdrage van Wageningen voor de landbouwpraktijk. De landbouw staat voor grote uitdagingen en Wageningen biedt geen oplossingen, maar loopt achter de feiten aan. Zo zou een kritische noot vanuit Wageningen rondom het non-vaccinatiebeleid in de MKZ-crisis ontbreken.

Ing. Dirk Duijzer, algemeen directeur LTO: "Hoe is LTO tot een beleid rond MKZ gekomen? Niet met hulp van Wageningen. In die afweging telt namelijk ook dierenwelzijn en daar hoor je niks over vanuit Wageningen. Het huidige MKZ-standpunt is tot stand gekomen op basis van berekeningen van voor 1991. Aan een heroverweging zijn LTO-Nederland ?n Wageningen UR niet toegekomen, totdat wij door deze uitbraak werden verrast. In de toekomst heeft LTO-Nederland behoefte aan een meer pro-actieve houding van Wageningen, waarbij het beleid eerder van kritische kanttekeningen wordt voorzien.

De gevoelens uit de samenleving moeten daarbij meetellen in het onderzoek. Wij weten dat allang. Ontwikkeling van nieuwe technologie om net iets meer opbrengst te krijgen, was twintig jaar geleden belangrijk; nu niet meer. De problemen van de huidige landbouw zijn de mineralen, diergezondheid, dierenwelzijn, gewasbescherming, energie. Vragen die tellen, zijn hoe de regels voor boeren uitpakken, wat het publiek ervan denkt en wat de consument wil. Of hoe de uitbreiding van de EU uitpakt.

Door de enorme reorganisatie is Wageningen in zichzelf gekeerd. En nu loopt het achter in het beantwoorden van die vragen. Ik heb daar wel begrip voor, maar ik wil Wageningen nu vaker in het debat zien. Niet alleen in contacten met ketenorganisaties, maar ook met maatschappelijke organisaties. Waarom komt er geen kritiek vanuit Wageningen op ons non-vaccinatiebeleid? We hadden vorig jaar in de clash over gewasbeschermingsmiddelen bijvoorbeeld wel wat aan de stichting Natuur en Milieu, de Consumentenbond, de Erasmus Universiteit. Maar uit Wageningen kwam niks."

Simon Vink, woordvoerder van Wageningen UR: "Ik word toch wat ge?rriteerd hiervan. Het is feitelijk onjuist dat Wageningen niet deelneemt aan het debat. We hielden in januari een citatie-index bij waaruit bleek dat Wageningse wetenschappers zeven keer per dag genoemd worden in Nederlandse kranten. Een van de bijdragen van Wageningen UR is bijvoorbeeld de denktank veehouderij. Een Wageningen UR-breed initiatief waarin betrokkenen nadrukkelijk gevraagd wordt samen met onderzoekers te zoeken naar een maatschappelijk geaccepteerde veehouderij. Geef Dirk Duijzer maar mijn nul-zes, dan kan ik hem verder helpen."

Prof. dr. ir. Ruud Huirne, hoogleraar bedrijfseconomie Wageningen Universiteit: "We zijn enorm veel in de media en we kijken niet alleen naar de economische kant. Natuurlijk, ik ben econoom, dus praat ik over de economische aspecten en benadruk het belang van het verlies van miljarden aan exportinkomsten wanneer de grenzen dicht gaan door vaccinatie. Maar we kijken ook naar de langere termijn, want veel problemen in de sector zijn niet overnight te veranderen. Samen met LTO bestuderen we bijvoorbeeld risicoverzekeringen. En manieren om de transporten van dieren, een van de oorzaken van de snelle verspreiding van MKZ, te beperken."

Prof. dr. ir. Pim Brascamp, hoogleraar-directeur departement Dier: "Begin jaren zestig heeft de Landbouwhogeschool gekozen voor meer fundamentele wetenschap om een antwoord te vinden op de noden van de toekomst. In de dierwetenschappen heeft de komst van biologen er bijvoorbeeld toe geleid dat veeteeltvakgroepen hun ambitie hebben verlegd van praktijk naar wetenschap. De huidige onderzoeker is gericht op publicaties, niet op antwoorden voor de praktijk. We hebben nog wel een band met de praktijk, maar op hogere organisatieniveaus: met het georganiseerde bedrijfsleven en ook met LTO. Maar frappant is wel dat sinds LTO de fondsen bestiert voor innovatief onderzoek - geld dat boeren bij elkaar brengen - er minder langetermijnonderzoek gefinancierd wordt. Wij reageren redelijk alert op andere vragen uit de praktijk, maar binnen de gegeven termijn van leerstoelplannen. De huidige reorganisatie, met bijvoorbeeld meer aandacht voor b?ta-gamma-interactie, levert over tien jaar ander onderzoek op."

Dr. ir. Harro Maat, universitair docent Wageningen Universiteit, onderzocht de geschiedenis van de landbouwwetenschap in Wageningen: "De algemene ori?ntatie van wat landbouw is, wordt in Wageningen overgenomen van het ministerie van LNV. Omdat de relevantie van het onderzoek in Wageningen voor het merendeel is afgeleid van het beleid van LNV, is de verwetenschappelijking van de universiteit in het verleden maar een halve verwetenschappelijking geweest. Het is niet echt een academie geworden. Op kleine schaal zoekt men wel in andere richtingen, zoals bij vakgroepen als biologische landbouw en sociologie, maar dat zijn uitzonderingen. Als er meer onafhankelijk onderzoek zou zijn, zou er een groter scala aan werkelijke alternatieven voor de landbouw ontwikkeld zijn. De doelstelling van het ministerie van LNV is sinds de jaren vijftig productieverhoging per arbeidskracht. Pas recentelijk maakt het ministerie een omslag en is niet meer alleen in productie ge?nteresseerd."

Joris Tielens

'Wageningen loopt achter in het beantwoorden van vragen uit de samenleving'

,De huidige onderzoeker is gericht op publicaties, niet op antwoorden voor de praktijk'

Re:ageer