Wetenschap - 14 juni 2001

Het Debat: Een boom voor iedere koe

Het Debat: Een boom voor iedere koe

'Een leuk initiatief, maar vooral gericht op publiciteit'

De campagne 'bomen-voor-koeien' start komende week weer voor het tweede jaar. De stichting wAarde, Landschapsbeheer Nederland en Vara's Vroege vogels vinden het Nederlandse landschap te kaal. De weilanden zijn omgeven door prikkeldraad, er is vrijwel geen boom of struik te vinden. Daardoor kunnen koeien nergens schuilen tegen felle zon of beschutting vinden tegen harde wind. Dat moet anders, vinden de drie initiatiefnemers. Zij roepen burgers en bedrijven op om certificaten te kopen voor vijftien gulden per stuk. Voor elk certificaat planten de actievoerders in het najaar een boom of struik bij een weiland. Het doel is om binnen twee jaar 50.000 bomen en struiken te planten.

Dr. ir. Anjo Elgersma: "Het is wel een interessant punt, de relatie koe-boom. Als je kijkt naar de grasproductie dan onttrekken bomen water en zorgen ze voor schaduw op het gras. Dat kost grasproductie, maar daar staat wel iets positiefs voor het dier tegenover. In tropische klimaten waar de hoogproductieve koeien echt te lijden hebben onder hittestress is dat effect nog veel groter. Hier hebben boeren in het verleden veel van die bosjes weggehaald omdat het heel onpraktisch is als je er voortdurend omheen moet maaien. In de Achterhoek heb je nog van die weilanden met prachtige beuken. Daar zie je ook wel dat de koeien er onder gaan liggen. Maar dat is dan ook een imposante boom met behoorlijk wat schaduw. Koeien gebruiken bomen ook wel om tegen aan te schuren. Maar als die bomen en struiken nog jong zijn hebben ze er niet zo veel aan."

Ing. Bert Jansen, Alterra: "Een leuk initiatief, maar vooral gericht op publiciteit. In feite is het een vreemde benadering. Burgers moeten betalen voor de aanleg van beplantingen, terwijl boeren dat heel goed zelf kunnen. Het gaat niet zozeer om 'bomen voor koeien', maar om 'boeren voor natuur'. Dat laatste is een visie op de toekomst van de landbouw die Alterra op 19 juni presenteert."

Simon Vink, hoofd communicatie Wageningen UR: "Het is prachtig, dat moeten ze vooral doen. Er zijn bepaalde landschappen waar bomen in thuis horen die soms uit het oogpunt van efficiency toch zijn verdwenen. Maar niet elk landschap is van oorsprong een hagenlandschap. Weilanden die omgeven zijn door sloten, daar horen geen bomen. Bovendien gaat het wel ten koste van de grasproductie, zes ? zeven meter ben je zo kwijt en dan heb je ook nog de schaduw. Ik heb geen idee of ik het echt nuttig vind. Ik sta ook niet gelijk te juichen van 'daar moeten wij ook bij zijn'. Met 50.000 bomen en hagen heb je een paar perceeltjes omzoomd. Als je er echt nut van wilt hebben moet je het grootser aanpakken. Voor ons zie ik daar geen rol in, anders dan voor onderzoek naar agrarisch natuurbeheer."

Ir. Hans Langeveld, Plant Research International:"Ik sta positief tegenover die actie. Het is toch schitterend, zeker als de struiken bloeien. Je ziet ook dat de landbouw in het nieuws komt en wel op een positieve manier. Er spreekt een vorm van waardering uit voor de landbouw en dat is goed, dat kan de landbouw wel gebruiken. Het is positief dat men nu actie onderneemt, vooral landschappelijk gezien, en niet alleen maar tekeer gaat over hoe slecht de landbouw is. Maar als de boer de hagen zelf moet gaan onderhouden vind ik dat wel weer makkelijk. Ik vind het niet erg dat het kleinschalig is, want de actie is al een teken aan de wand dat de waardering voor de landbouw aan het veranderen is. Wel zijn er natuurlijk ook andere oplossingen denkbaar, bijvoorbeeld de koeien op stal houden in de zomer. En het kan natuurlijk niet overal: op veen-grasland komen nauwelijks bomen voor. Wat ik niet gehoord heb is dat er mogelijk meer gevaar is voor teken. Die laten zich gewoon uit de bomen vallen en graven zich bij de dieren onderhuids in. Of dat echt meer voorkomt in gebieden met veel hagen en bomen, weet ik niet, maar ik zou wel meer rekening houden met onvoorziene bij-effecten."

Ing. Hans Hopster, ID-Lelystad: "Het is natuurlijk belangrijk voor koeien dat er mogelijkheden zijn om tegen de zon te schuilen. Onze hoogproductieve koeien moeten toch al behoorlijk wat energie verstouwen. Daardoor produceren ze al veel warmte. Als de zon dan fel schijnt kunnen ze hun warmte niet kwijt. Er kleven ook nadelen aan bomen. In ons natte, drassige klimaat kruipen al die koeien op een kluitje onder die boom als het pijpenstelen regent. Dat is ook niet goed. Ik vraag me ook af wat de beweegredenen voor de actie zijn. Ik constateer dat er steeds meer mensen zijn die zich op deze manier willen profileren, met acties voor of juist tegen de landbouw. Op zich vind ik het wel een leuke actie. Maar het is volgens mij niet alleen bedoeld om die koeien een beter leven te geven. Het gaat er ook om dat veel mensen een romantisch, aangekleed landschap willen. Als je echt iets wilt doen voor koeien zou ik iets anders doen: bij Albert Heijn of Laurus groene melk eisen en bereid zijn om daar je vakantiegeld voor in te leveren. Zo help je voorkomen dat koeien permanent in de stal worden opgeborgen, terwijl ze de weideperiode juist zo nodig hebben om hun klauwen en benen weer te laten herstellen."

'Je hebt hooguit een paar perceeltjes omzoomd'

'Je kan de koeien ook op stal houden'

'Als je echt iets wilt doen moet je groene melk eisen'

Leonore Noorduyn

Tekening: Henk van Ruitenbeek

Re:ageer