Wetenschap - 12 september 2002

Het Debat: Duurzame ontwikkeling

Het Debat: Duurzame ontwikkeling

Netwerken, verkopen en overtuigen in het circus van Johannesburg

De bezigheden van onderzoekers van Wageningen UR bij de duurzaamheidsconferentie in Johannesburg waren zo uiteenlopend als de conferentie zelf was. Terwijl hoofdrolspeler prof. Rudy Rabbinge contacten onderhield rondom zijn plan voor voedsel voor Afrika, brachten Alterranen bijvoorbeeld computerrollenspelen over waterbeheer aan de man in de WaterDome. Een ander vond een welwillend oor bij Afrikanen voor een revolutie in hun economisch beleid en weer anderen lobbyden bij de Nederlandse premier voor een beter water- en klimaatbeleid.

Prof Rudy Rabbinge, universiteitshoogleraar Wageningen Universiteit, co?rdineert op verzoek van VN-baas Kofi Annan een plan om tot meer voedselproductie in Afrika te komen: "Ik heb in Johannesburg onder andere gesprekken gevoerd over het plan Food for Africa. Bijvoorbeeld met de voorzitter van de steering committee van de Nepad [nieuwe club van Afrikaanse landen, J.T.] om onze activiteiten goed te laten zwaluwstaarten met de staatshoofden van Afrika. En met de directeuren generaal van een paar belangrijke Afrikaanse landen. Met Jacques Diouf, directeur-generaal van de FAO, heb ik anderhalf uur gepraat, terwijl hij in Rome maar weinig tijd heeft. Op zo'n top is iedereen er en iedereen neemt ook veel tijd voor contacten. Onze aanpak werd door al die mensen zeer serieus genomen. Anders dan tijdens de groene revolutie in Azi? zal er nu voor Afrika meer maatwerk in landbouwontwikkeling nodig zijn. Er groeit ook politieke wil voor die verandering. Ik heb ook overleg gehad met andere campagnes tegen honger in Afrika om die samen te co?rdineren Wat me tegenviel waren de paternalistische praatjes van parlementari?rs uit het westen. Die sloegen een zalvende toon aan tegen Afrikaanse collega's over GMO's. Terecht steigerden die daar tegen, want daar mogen ze toch echt zelf over beslissen. Tot slot hebben we de nieuwe Nederlandse bewindslieden aan het werk gezien. Mevrouw van Ardenne van ontwikkelingssamenwerking komt morgen bij me langs in Wageningen."

Ir. Coen Roest, Alterra: "Wij waren in de WaterDome, namens het project play2learn, om het concept van managementspelen in het waterbeheer te introduceren. Het idee is dat een rollenspel met de computer keuzes in management kunnen verhelderen. We stonden in de stand van de water en klimaat dialoog met een pc, beamer en scherm. Het gaf wat levendigheid. We hebben zoiets ook al tijdens het tweede Wereldwaterforum in Den Haag gedaan. Destijds ontmoeten we veel enthousiasme, vooral bij mensen uit het onderwijs en bij maatschappelijke organisaties die daar rondliepen. Financiering voor het vervolg hebben we nu niet kunnen vinden. Dat is blijkbaar aan het veranderen. In Jo'burg hebben we wel veel bruikbare contacten gelegd."

Dr. Pavel Kabat, onderzoeker bij Alterra en directeur van de water en klimaat dialoog, een netwerk van wetenschappers dat het klimaatverdrag van Kyoto ondersteunt: "Ik ben spreker geweest in het wetenschappelijke forum van het Nederlands water partnership. Van DHV tot en met universiteiten, iedereen was daar. En het werd goed bezocht door bijvoorbeeld premier Balkenende, staatssecretaris Van Ardenne en prins Willem Alexander. Er zijn toezeggingen gedaan voor meer geld voor onderzoek naar water door de bewindslieden. En er is een adviesgroep in het leven geroepen over het beleid van DGIS ten aanzien van water. Ik wordt voorzitter van die adviesgroep. Balkenende heeft gevraagd het kabinet twee keer per jaar over dit onderwerp te briefen.

Daarnaast hebben we dagelijks wetenschappelijke discussies gevoerd over water en klimaat. Vooral het tekort aan waterberging was een issue. Door de recente overstromingen neemt de bewustwording toe, maar het ontbreekt nog aan actie. Je merkt wel dat er in bredere, meer ge?ntegreerde zin over water wordt gedacht. Overstromingen moeten bijvoorbeeld aangepakt worden door aanpassing van de bergingscapaciteit, en niet door noodhulp achteraf."

Dr. Niek Koning, agrarisch econoom en beleidsmedewerker van het Noord-Zuid-Centrum: "Ik ben door het International Water Management Institute uitgenodigd en heb dus vooral op de WaterDome rondgelopen, want zij zijn daar een van de organisatoren van. Die WaterDome is een soort kruising tussen een huishoudbeurs en een wetenschappelijk congres, met overal standjes. Intussen worden er in de catacomben van het gebouw parallelle sessies gehouden tussen maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven en wetenschappers.

Ik ben op pad gegaan met een pdf-file onder de arm. Daarin pleit ik ervoor om Afrikaanse landen het recht te geven hun eigen landbouwmarkt te beschermen. Daarmee is hun economie meer gebaat dan bij wachten op een liberalisering, die niet komt en bovendien niet helpt. Tijdens een diner presenteerde ik het verhaal en er kwam zeer veel respons bij zwarte Afrikanen. Ze horen van westerlingen normaal gesproken alleen maar de mantra van liberalisering. Maar het is iets dat Afrikanen al lang in hun achterhoofd hebben. En als een westerling het dan zegt dan wekt dat verbazing en interesse. Iemand van de African Development Bank wilde het gaan voorleggen aan Afrikaanse ministers en ik heb erover gesproken met de hoogste landbouwambtenaar van Zuid-Afrika. Ik ga in de toekomst verder praten met Afrikaanse wetenschappers."

Matthieu Pinkers, Alterra en secretaris van Wageningen Water Impuls: "Het feit dat water nu een van de vijf hoofdthema's van de top was is al een heel mooi resultaat. In 1995 is men begonnen water op de agenda te zetten en Wageningen was daar vanaf het prille begin bij. Er zijn in Johannesburg afspraken gemaakt over drinkwater en sanitatie, maar nog te weinig over water voor voedsel en milieu. De toezegging van de staatssecretaris van financiering voor onderzoek naar water en voedsel biedt wel legio aanknopingspunten voor Wageningen. Want anders dan de vorige minister, die alle geld via multilaterale instellingen sluisde, kan dat wellicht besteed worden via Wageningen UR."

Joris Tielens

Tekening Henk van Ruitenbeek

Re:ageer