Wetenschap - 16 mei 2002

Het Debat: De moord op Pim Fortuyn

Het Debat: De moord op Pim Fortuyn

Wageningen flower power of broedplaats van milieuterrorisme?

Na de moord op Pim Fortuyn op maandag 6 mei, ging op 7 mei een tweede schok door Wageningen. De vermoedelijke dader werkte bij de Wageningse vereniging Milieuoffensief. Hij had hier milieuhygi?ne gestudeerd en woonde lang in een barak op studentencomplex Droevendaal. Is Wageningen Universiteit ongewild een voedingsbodem voor gewelddadig activisme?

Dr Kees de Hoog, socioloog: "Ik wil dit zeker niet aan Wageningen toeschrijven. Kijk, je vindt aan elke universiteit buitenbeentjes die elkaar opzoeken, studenten die je nooit ziet op studentenverenigingen of in de kroeg. Die groepjes krijgen soms een sektarisch karakter. Daar komt een muur omheen. Je kunt denken aan delen van de milieubeweging, maar ook aan christelijke sekten. In zekere zin zijn die mensen arrogant, ze kijken neer op mensen die het niet met hen eens zijn. Mensen kunnen in zo'n isolatie een heel eigen werkelijkheid cre?ren. Ze zijn ervan overtuigd dat ze de wijsheid in pacht hebben en communiceren nauwelijks met de omgeving. Ik kan me voorstellen dat er akelige dingen kunnen gebeuren in zo'n milieu.

Typisch voor Wageningen wil ik dit zeker niet noemen. Ook in Amsterdam en Leiden heb je idealistische mensen die zich afzonderen en een heel eigen wereldbeeld scheppen. Ik zeg ook niet dat dat automatisch tot geweld leidt, maar uit zo'n groep kan wel gewelddadig extremisme ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan de Rote Armee Faktion, die is gegroeid uit een groep keurige marxistische mensen die een goede opleiding hadden.

Het beeld dat ik uit de media heb gekregen van de man die verdacht wordt van de moord op Fortuyn is dat hij al op zijn vijftiende heilig overtuigd was van zijn gelijk. Hij heeft de dingen nooit van een andere kant willen bekijken. Op tv zag ik in een reportage hoe hij bij een boer kwam en die man geen centimeter ruimte liet: 'Een overtreding is een overtreding'. Hij had een enorm gelijk aan zijn zijde.

Het paradoxale is dat het in de radicale dierenbeweging natuurlijk gaat om in- en ingoede mensen die zich zelfs afvragen of het wel ethisch is om de vlooien van je kat te doden met een vlooienbandje. Ze zijn voor een betere wereld, maar hun idealen kunnen vreemde vormen aannemen. Maar moord, daar dacht toch niemand aan."

Prof. Tuur Mol, milieusocioloog: "Ik was buitengewoon verrast. Het heeft volgens mij werkelijk niets met Wageningen of de milieubeweging te maken. Vooral het feit dat hij uit de milieubeweging komt, krijgt nu veel aandacht in de pers, maar je kunt waarschijnlijk net zo goed zeggen dat hij vader is. Dat verklaart ook niet waarom hij tot zijn daad is gekomen.

Binnen de milieubewegingen zijn veel verschillende stromingen, maar zelfs de meest radicale takken hebben bij mijn weten nog nooit in de geschiedenis een aanslag gepleegd op een persoon. Ook het tijdstip verbaast mij. Als je zoiets had verwacht, was het toch eind jaren zeventig geweest. In die tijd was de milieubeweging op zijn radicaalst. Maar ook toen is dat nooit gebeurd.

Wat De Hoog zegt over sektarische clubjes klopt wel, maar naar mijn beste weten was de vereniging Milieuoffensief geen sektarische groep. Ik kende die mensen niet persoonlijk, maar volgde hun activiteiten van een afstandje. In mijn ogen was het een groep vriendelijke mensen die het gedoogbeleid in de landbouw wilde bestrijden. Het is erg wrang dat die door deze afschuwelijke gebeurtenis zo in het nieuws komen.

Of het op langere termijn gevolgen zal hebben voor de milieubeweging? Ik hoop het niet. Er is volgens mij geen enkele reden toe, omdat de moord zoals ik net al uitleg niets te maken heeft met de milieubeweging. Ik hoop dus dat die negatieve associaties snel zullen wegebben."

Bas van 't Erve, burgemeester van Droevendaal: "Wij waren enorm verrast en verslagen toen we hoorden dat de verdachte een oud-bewoner van Droevendaal was. Ik denk niet dat zijn daad ook maar iets zegt over Wageningen, Droevendaal of de milieubeweging. Ik kan me daar niets bij voorstellen.

We hebben de afgelopen week heel veel pers over de vloer gehad die meer wilde weten over Volkert, maar we hebben niet veel te vertellen. Hij heeft geloof ik tot 1997 op Droevendaal gewoond, er zijn geen mensen die hem nog persoonlijk kennen.

Je kunt je misschien voorstellen dat er onder de bewoners weinig voorstanders van Fortuyn waren, maar er is helemaal geen begrip voor wat Volkert heeft gedaan."

Jan van Bommel, studentendecaan: "Ik was erg geschokt door de moord. Toen ik hoorde dat de dader in Wageningen gestudeerd had, schrok ik helemaal. Je realiseert je ineens dat het iemand is die je misschien op spreekuur hebt gezien. Ik heb dat meteen nagezocht, maar kon niets over hem vinden.

Ik denk niet dat dit iets met Wageningen te maken heeft. Dit had overal kunnen gebeuren.

De Wageningse student is over het algemeen idealistisch en een groot deel van onze studenten is links geori?nteerd. Een kleine groep studenten hoort bij wat je de radicale milieubeweging kan noemen. Maar dat zijn over het algemeen hele aardige, menslievende mensen die in actie komen voor hun idealen. Ik vind dat heel positief. Het zijn geen mensen die geweld zouden gebruiken. Wat ik in Wageningen zie heeft weinig te maken met gevaarlijk sektarisch denken. De mensen die ik tegenkom zijn juist een beetje flower power. Hele aardige mensen. Dat de verdachte van de moord uit dat milieu voortkomt is heel wezensvreemd."

Korn? Versluis

'Uit een sektarische groep kan gewelddadig extremisme ontstaan'

'De moord heeft niets met Wageningen of de milieubeweging te maken'

Re:ageer