Wetenschap - 15 november 2007

‘Herders niet slecht voor wildstand’

Jonge herders op de Keniaanse savanne.
Jonge herders op de Keniaanse savanne.

Foto: Judith Sitters

In de droogste tijd van het jaar is het vechten om water op de Afrikaanse savanne. Toch drijven herders hun koeien dan juist verder weg van rivieren en andere waterbronnen, ontdekte MSc-studente Judith Sitters. Daardoor is de competitie met wilde grazers om het schaarse gras rondom waterbronnen minder groot dan werd gedacht.
Van nature zoeken zebra’s, wildebeesten en andere wilde grazers in de droogste tijd van het jaar permanent gevulde waterbronnen op. Omdat ook de herders en hun vee water nodig hebben, werd altijd gedacht dat meer dieren het gras rondom de waterpunten moeten delen. De competitie tussen koeien en zebra’s zou daarom groter zijn dan in natte tijden wanneer er volop water en voedsel is. Een verkeerde aanname, blijkt uit het onderzoek van Sitters. Keniaanse herders kiezen bewust voor het gras verderop.
Sitters analyseerde een dataset van twintig jaar, waarin onderzoekers in vaste routes over een gebied hadden gevlogen. Daarbij hielden ze bij welke wilde dieren ze tegenkwamen en hoeveel. Ook noteerden ze de herders met hun koeien, permanent gevulde waterbronnen, hoe groen de begroeiing was en hoeveel grond de vegetatie bedekte.
Uit de analyse van de gegevens blijkt dat de competitie tussen wilde grazers en koeien rondom waterbronnen veel kleiner is dan tot nu toe werd aangenomen. ‘Herders zijn niet per definitie slecht voor de wildstand, zoals vaak wordt gedacht’, zegt Sitters. In tegenstelling tot de zebra’s en andere wilde grazers kiezen zij niet in de eerste plaats voor de nabijheid van water, maar voor de kwantiteit en kwaliteit van het gras. Verder weg van de rivier maken minder dieren gebruik van de savanne en is er dus meer en groener gras. De kans dat de koeien omkomen van de dorst is bovendien klein. ‘Waarschijnlijk liggen in die gebieden wel nog wat kleine seizoensafhankelijke waterpunten die de herders bewaken tegen wilde dieren’, zegt Sitters.
De studente won met haar onderzoek de eerste prijs voor de beste studentenpresentatie tijdens het Benelux Zoology Congress dat op 1 en 2 november plaatsvond in Amsterdam.

Re:ageer