Wetenschap - 6 december 2007

Herders kunnen aanval leeuwen afwenden

Een leeuwin met een kob.
Herders die hun beesten vlak bij wildparken laten grazen, verliezen regelmatig een koe, geit of schaap aan hongerige leeuwen. De roofdieren wegjagen heeft echter een averechts effect, blijkt uit onderzoek van twee masterstudenten. Wel kunnen herders het risico verminderen.
De leeuwen uit het Waza National Park in Kameroen zoeken steeds vaker eten buiten de hekken van het wildpark doordat stropers de smakelijke Afrikaanse antilope kob voor hun neus weghalen. Herders rondom het park zien daardoor een deel van hun veestapel ten prooi vallen aan de leeuwen, al verliest het ene dorp meer dieren dan het andere, blijkt uit een onderzoek van de Wageningse MSc-studenten Linda van Bommel en Marije bij de Vaate.
De studenten interviewden herders uit zes verschillende dorpen over de aanvaringen met leeuwen. Terwijl het ene dorp jaarlijks slechts acht stuks vee verliest, raakt een ander dorp er meer dan tweehonderd dieren door kwijt. Dat kan een herder jaarlijks tot duizend Amerikaanse dollar kosten.
Herders kunnen dit verlies beperken, stellen de studenten in een publicatie in de Journal of African Ecology. De koeien, geiten en schapen die het dichtste bij het wildpark grazen, hebben namelijk de grootste kans om aangevallen te worden. Herders gaan alleen niet snel verder weg grazen, zegt hun begeleider dr. Fred de Boer van de leerstoelgroep Resource ecologie. ‘Het is een kosten-batenanalyse. Verder weg van het park is nu eenmaal minder gras en water.’
Herders kunnen echter ook hun vee in kleine kuddes houden. Een grote groep koeien loopt namelijk een groter risico bejaagd te worden dan een kleine veestapel, omdat de leeuwen makkelijker onopgemerkt een dier kunnen naderen. Verder vallen er meer slachtoffers onder geiten en schapen als ze samen met koeien worden gehouden. ‘Normaal blijven geiten en schapen dichterbij de dorpen, waar leeuwen minder snel komen. Maar als ze worden gehouden samen met koeien, dan grazen ze samen op meer afgelegen gronden waar meer voedsel is voor de koeien, maar waar ook de predatiekans groter is’, verklaart De Boer.
Leeuwen wegjagen heeft overigens weinig zin. ‘Zodra herders achter een leeuw aan gaan hollen, ontstaat er chaos binnen de kudde. Leeuwen profiteren van deze onrust. Herders kunnen daarom beter hun koeien bijeen zien te houden’, zegt De Boer. Grote omheiningen, zogenoemde boma’s, kunnen daarbij helpen.

Re:ageer