Wetenschap - 1 januari 1970

Handelsoorlog over hormoonvlees bijna begonnen

Handelsoorlog over hormoonvlees bijna begonnen

Handelsoorlog over hormoonvlees bijna begonnen
VS draaien bewijslast voor gezondheidsrisico's om

Op 15 juni begint de handelsoorlog tussen de EU en de VS. Op die dag stoppen de VS met het produceren van hormoonvrij vlees speciaal voor de Europese markt. De VS vinden het Europese hormoonverbod onzinnig en eisen dat de EU Amerikaans hormoonvlees toelaat op de markt, maar de EU heeft al laten weten dat niet te zullen toestaan. Naar verluidt zullen de VS daarop hun grenzen sluiten voor Europese producten. Hoe gevaarlijk is hormoonvlees? Twee onderzoekers die alle ins en outs van het hormoondebat kennen en een jurist met een helikopterview geven hun visie


Door hormonen te gebruiken, wordt vee sneller slachtrijp en verbetert de vleeskwaliteit. Onder de in de VS toegestane hormonen bevinden zich zowel mannelijke hormonen, zoals trenbolone, als vrouwelijke hormonen, zoals 17-beta-estradiol. Dr Leendert van Ginkel is plaatsvervangend hoofd van het laboratorium voor residu-onderzoek van het RIVM. Zijn lab is referentielaboratorium van de EU voor hormonale groeibevorderaars. In Van Ginkels laboratorium worden de normen gesteld waaraan Amerikaans vlees moet voldoen. Zo'n tien procent van het Amerikaanse vlees dat via het hormoonvrij programma binnenkomt, komt niet door onze tests. We treffen toch hormonen aan.

De reden dat Europa geen hormoonvlees wil toestaan, is de vrees voor schade aan de gezondheid. Onlangs stelden experts van het Wetenschappelijk Comito van de EU een rapport samen, waarin dat wordt onderbouwd. Het rapport bevat de tussenstand van de zeventien door de EU gesponsorde onderzoeksprojecten. Het hormoon dat volgens het rapport de meeste zorgen baart, is het oestrogeen 17-beta-estradiol. Dr Ron Hoogenboom van het Rijks-Kwaliteitsinstituut voor Land- en Tuinbouwproducten (RIKILT-DLO), de instelling die samen met RIVM het Amerikaanse vlees keurt, legt uit waarom. Zowel mannen als vrouwen maken estradiol van nature aan, in zulke hoeveelheden dat het onwaarschijnlijk zou zijn als de hoeveelheden in hormoonvlees schade veroorzaken. Maar nu blijkt dat de meetmethoden niet klopten. De hoeveelheid aangemaakt oestrogeen was met factor honderd te hoog ingeschat. Bij jongens die nog niet in de puberteit zijn en weinig oestrogeen aanmaken, zou hormoonvlees daarom misschien hormonale stoornissen kunnen veroorzaken. Net zo alarmerend zijn de nieuwe onderzoeksgegevens waaruit blijkt dat oestrogenen kankerverwekkend kunnen zijn. Hoogenboom: Oestrogenen worden in het lichaam omgezet in catechol-oestrogenen. Die blijken weer, via een aantal tussenstappen, het DNA aan te tasten.

Hormoonvlees bevat twee tot vijf keer zoveel estradiol als niet-behandeld vlees, zegt Van Ginkel. Of die extra hoeveelheid oestrogeen gezondheidsrisico's met zich mee brengt, durft hij noch Hoogenboom te zeggen. Hoogenboom: Uit Amerikaans epidemiologisch onderzoek blijkt wel dat Amerika vrij hoog scoort op een aantal soorten kanker. Maar ook weer niet zo hoog dat je kunt spreken van enorme gezondheidsrisico's. Beide onderzoekers vinden het nog te vroeg om als wetenschapper stelling te nemen

Volgens mr Ab van Eldijk daarentegen kan zo'n stellingname niet vroeg genoeg komen. Van Eldijk houdt zich als universitair docent van de sectie Agrarisch recht bezig met internationaal bestuur en heeft de zaak in grote lijnen gevolgd. Zijn weerzin tegen hormoonvlees is principieel van aard. Volgens de Amerikanen moet je elk product kunnen verkopen, tenzij aangetoond is dat het schadelijk is. In Europa mag je pas iets op de markt brengen, als je kunt aantonen dat het de gezondheid niet schaadt. Als de Amerikanen dit conflict winnen, is er een gevaarlijk precedent geschapen. Dan wordt de bewijslast omgekeerd. Zeker op dit moment vind ik dat absoluut onaanvaardbaar. Daarmee doelt hij op de komst van genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen. Los van de ethische kwesties moeten die producten toch eerst zorgvuldig worden getest voordat ze in de supermarkt komen. Als de EU nu bakzeil haalt, moeten we nog maar afwachten of dat straks gebeurt... W.K

Re:ageer