Organisatie - 27 november 2008

HARDE KNIP/ VERTRAGING OF KEUZEVRIJHEID?

Wageningse studentenorganisaties en de raad van bestuur van Wageningen UR nemen tegengestelde standpunten in over de harde knip van minister Plasterk. Als die er in september 2010 inderdaad komt, kunnen studenten pas aan een masteropleiding beginnen als ze helemaal klaar zijn met hun bachelor. Slecht voor studenten, zeggen studenten. Goed voor de universiteit, meent de universiteit.

achtergrond_0_171.jpg
‘Mijn bachelor heb ik nog niet afgerond. Er zijn nog een paar verslagen blijven liggen. En wiskunde is een struikelvak voor me. Wat dat betreft moet ik minister Plasterk gelijk geven’, zegt Christan Buurstee. Hij begon in januari aan de master Landschapsarchitectuur en ruimtelijke planning. De momenten waarop hij straks zijn bachelor en master behaalt, liggen redelijk dicht bij elkaar, schat hij. Daarmee maakt hij het bonter dan zijn studiegenoten, maar bijna iedereen moet nog wel één of twee bachelorvakken doen, weet Buurstee. ‘Wat ik mis is een tussenoplossing. Dat je bijvoorbeeld binnen een jaar de bachelor moet afsluiten als je aan je master begint. Een keiharde grens zou niet goed zijn.’ Zesdejaars Ruimtelijke planning Robert van Opdorp vindt de harde knip ook een slecht plan. Hij was erg druk met ‘studenten- en nevenactiviteiten’ en haalde pas in het vijfde jaar zijn bachelor. ‘Wageningen is redelijk flexibel, andere universiteiten hebben bijvoorbeeld een bindend studieadvies. Ik ken wel bachelorstudenten in Utrecht die nu fulltime aan het werk zijn. Misschien was ik iets serieuzer aan de slag gegaan als het hier ook zo was. Maar dan had ik wel een minder leuke studententijd gehad.’
ZWAAR MIDDEL De grootste angst van studenten is dat het nieuwe voorstel van Plasterk studievertraging in de hand werkt. Als een student een vak mist, moet diegene misschien driekwart jaar wachten om met de master te kunnen beginnen. Ook docenten signaleren dat gevaar. ‘Ik vind een harde knip wel een heel zwaar middel voor hetgeen Plasterk ermee wil bereiken’, vindt dr. Jan Willem Hofstee, opleidingsdirecteur Agrotechnologie en universitair docent Agrarische bedrijfstechnologie. Toch ziet hij voordelen. ‘In Wageningen kan er veel. Misschien wel iets te veel. Het is goed om een aantal zaken aan te scherpen. Zo voorkom je dat een student die bijna klaar is nog een eerstejaarsvak heeft openstaan. Er is dan een kans dat een student die dingen op een hoger niveau moet doen, stof uit de basis niet goed beheerst. Nu is het nogal verschillend hoe daar bij de opleidingen en leerstoelgroepen mee om wordt gegaan.’
BEWUSTE STUDIEKEUZE Studieadviseur en universitair docent Dierlijke productiesystemen dr. Karen Eilers is het met Hofstee eens. ‘We zijn al steeds sterker een harde scheiding aan het doorvoeren. Maar stiekem glippen er altijd wel mensen doorheen, vaak de zwakkere studenten. Als ik heel eerlijk ben, denk ik dat een harde knip de kwaliteit van de studie ten goede komt’, zegt ze. Alhoewel Eilers ook waarschuwt voor de nadelige gevolgen voor studenten, die in haar ogen niet altijd terecht zijn. ‘Stel dat je een been breekt en zes weken mist. Bij sommige studies geeft dat zo een jaar uitloop. Dan kan het heel duur worden. Sommige studenten moeten misschien wel een half jaartje gaan werken. En de ervaring leert dat het moeilijk is om er weer in te komen als je eruit bent geweest’, aldus Eilers. Met de harde knip wil Plasterk stimuleren dat studenten hun master aan een andere universiteit gaan doen en zodoende een bewustere studiekeuze maken. ‘Nu volgt 79 procent een doorstroommaster. Maar misschien betekent dat dat studenten juist een goede studiekeuze maken’, oppert Andy Luijben van de Wageningse Studentenraad. Dat studenten nu niet bewust zouden kiezen, is nooit onderbouwd, zegt hij. ‘Er is bijvoorbeeld geen onderzoek naar gedaan bij de universiteiten die al wel een harde knip hanteren.’ Bovendien is het de vraag of de internationalisering gebaat is bij een strikte scheiding tussen bachelor en master. Volgens de Wageningse studentenbond WSO en de studentenraad zal de knip zelfs averechts werken. In de bachelorfase zullen mensen niet meer zo snel naar het buitenland gaan, omdat dat studievertraging oplevert, vrezen ze. De raad van bestuur van Wageningen UR ziet de plannen van Plasterk echter wel zitten, mede dankzij de voorsprong van Wageningen op het gebied van internationalisering. ‘Onze studenten gaan sowieso al naar het buitenland in de masterfase. We willen dat zelfs in de bachelor anders aanpakken zodat studenten straks makkelijker een stage of minor in het buitenland kunnen doen zonder vertraging op te lopen’, vertelt rector magnificus prof. Martin Kropff. De harde knip ziet hij als een gunstige ontwikkeling voor Wageningen. ‘Onze masteropleidingen, met dertig procent buitenlandse studenten en een internationaal karakter, worden positief beoordeeld in de Keuzegids Hoger Onderwijs. Ik verwacht een relatief grote instroom in de masteropleidingen op belangrijke domeinen.’
FINANCIEEL VOORDEEL Het oorspronkelijke idee van het bachelor-masterstelsel is dat er een uitwisseling tot stand komt tussen de universiteiten, benadrukt Kropff. ‘Meer dan vroeger wordt het voor studenten belangrijk om zich af te vragen: waar vind ik de beste master? Het is dan niet vanzelfsprekend om ergens te blijven zitten. Dat komt de kwaliteit van het onderwijs ten goede.’ Een harde knip is ook financieel gunstig voor de universiteit, geeft Kropff toe. Hoe eerder een student het bachelordiploma binnensleept, hoe eerder de universiteit wordt uitbetaald. Overigens staat de raad van bestuur eerder een halfzachte knip voor. Of liever nog ‘een zacht ingevoerde harde knip’, uit de mond van Kropff. ‘Het zou heel slecht zijn als een paar ontbrekende studiepunten een heel jaar vertraging zouden betekenen.’ Bovendien moet de onderwijskwaliteit niet worden aangetast door een snelle invoering van de harde knip, verklaart Kropff. Vandaar dat de raad van bestuur de ministers Plasterk en Verburg in een brief heeft verzocht om uitstel. Omdat Wageningen veel relatief kleine opleidingen heeft, zijn meerdere instroommomenten per jaar niet haalbaar. ‘We moeten dus andere switchmogelijkheden creëren en een flexibele structuur in de master inbouwen. Om die aanpassingen te doen, hebben we minimaal een jaar extra nodig.’ Angst om veel bachelorstudenten te verliezen aan andere universiteiten, heeft Kropff niet. ‘Onze studenten bevalt het goed in Wageningen. Die mensen houden we toch wel.’ Nadine van Rijk, tweedejaars Plantwetenschappen, heeft in elk geval nooit overwogen om haar master straks elders te doen. ‘Binnen Wageningen zijn er zoveel mogelijkheden. Bovendien heeft Wageningen vrij specialistische bachelors. In Nederland is er voor ons niet echt een aansluiting voor masters bij een andere universiteit’, vult haar studiegenoot Geert van Geest aan. En in het buitenland dan? Ze denken dat ze eerder een paar vakken over de grens willen doen, dan een hele master. Alhoewel, een paar jaar aan een hoog aangeschreven Amerikaanse universiteit ziet Van Geest nog wel ziet zitten. <
ZACHTE, HALFZACHTE EN HARDE KNIP De Wageningse Studenten Organisatie (WSO) en de studentenraad van Wageningen Universiteit zijn net als de landelijke studentenvakbond LSVb tegen de harde knip tussen master en bachelor, die onderwijsminister Ronald Plasterk in september 2010 wil invoeren. De organisaties vrezen dat studenten studievertraging oplopen, en dat de internationale mobiliteit kleiner wordt in plaats van groter, zoals Plasterk beoogt. De WSO steunt de online petitie op www.geenhardeknip.nl en organiseert op dinsdag 2 december, wanneer er door het hele land geprotesteerd wordt, een ludieke actie in Wageningen. Op 8 december is er een landelijke actie in Den Haag. De raad van bestuur van Wageningen UR is wel voorstander van de harde knip, maar heeft in een brief aan Plasterk en landbouwminister Gerda Verburg verzocht om uitstel van de invoering. Dit om de masterstructuur zo aan te kunnen passen dat studenten op meerdere momenten in het jaar aan een master kunnen beginnen. De Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenschappen (KNAW) stelt een ‘halfzachte knip’ voor, waarbij bachelorstudenten die bijna klaar zijn wel mogen beginnen met mastervakken. Plassterks voorstel wordt op 8 december besproken in de onderwijscommissie van de Tweede Kamer.

Re:ageer