Wetenschap - 27 november 2008

H5N2 BESCHERMT TEGEN H5N1

Eenden die zijn ingeënt met het vogelpestvaccin H5N2, blijken niet ziek te worden van het hoogpathogene vogelpestvirus H5N1 en dit virus ook veel minder te verspreiden dan ongevaccineerde eenden. Dat stellen onderzoekers van het Centraal Veterinair Instituut in Lelystad in het decembernummer van het tijdschrift Virology. De vondst is opmerkelijk, want de virustypen verschillen genetisch gezien zijn aanzienlijk.

De onderzoekers drukken de verspreiding van het vogelpestvirus uit in de reproductieratio: aan hoeveel andere eenden draagt een besmette eend het virus over? Als de ratio hoger is dan 1, dan verspreidt het virus zich; is de ratio lager dan 1, dan dooft de virusbesmetting uit. Bij ongevaccineerde eenden varieert de ratio van 1,5 tot oneindig. Eenden die een keer het vaccin H5N2 kregen toegediend en daarna werden geïnfecteerd met H5N1, hadden na een week een reproductieratio van 1,5, maar na twee weken was die gedaald naar 0,6. Eenden die het ‘verkeerde’ vaccin twee keer kregen toegediend, hadden na twee weken een gemiddelde ratio van 0,2.
Veterinair onderzoeker dr. Guus Koch tekent wel aan dat de onzekerheid in de metingen groot is – zo heeft de ratio van 0,2 een ondergrens van 0,05 en een bovengrens van 1,5. Hoewel het N2-vaccin het N1-virus dus onderdrukt, zijn kleine uitbraken niet uitgesloten. ‘De eenden hebben dan geen klinische verschijnselen van het vogelpestvirus, maar kunnen het nog wel verspreiden’, zegt Koch. ‘Het gevaar is dat je de ziekte dan niet meer ziet. Daarom is altijd een goed surveillanceprogramma nodig om de dieren te controleren.’
In Zuidoost-Azië spelen eenden een belangrijke rol bij de verspreiding van vogelpest. ‘Ze worden de rijstvelden in gestuurd om slakken te eten’, zegt Koch. ‘Een mooie vorm van biologische plaagbestrijding, maar deze praktijk is verre van ideaal voor de ziektebestrijding.’
Beveelt Koch Aziatische ziektebestrijders aan om, als de voorraad van het juiste vaccin beperkt is, de vogels met een ander vaccin in te enten? ‘Nee, de boodschap is niet: pak het vaccin dat je hebt. Maar het is een moeilijke keuze. Gebruik je het ‘verkeerde’ vaccin, dan is de kans kleiner dat de eenden ziek worden, dus dat heeft op korte termijn economische voordelen. Nadeel is dat de eenden niet de best mogelijk immuniteit opbouwen, zodat een groter gevaar van selectiedruk ontstaat, waarbij in het veld virussen met mutaties ontstaan waartegen het vaccin uiteindelijk geen bescherming meer biedt. Op lange termijn is gebruik van zo’n ‘verkeerd’ vaccin dus niet goed.’

Re:ageer