Wetenschap - 1 januari 1970

Gunstige endofyten zorgen voor krachtig, gezond gewas

Gunstige endofyten zorgen voor krachtig, gezond gewas

Gunstige endofyten zorgen voor krachtig, gezond gewas

IPO-DLO onderzoekt groeibevorderende werking van bacteriën

Zoals mensen haast ongemerkt een uitgebreide darmflora met zich meedragen, zo wordt ook het inwendige van planten bevolkt door allerlei micro-organismen, endofyten genoemd. Deze kostgangers kunnen een positief of negatief effect hebben op de plant. Volgens dr Jim van Vuurde van het Instituut voor Plantenziektenkundig Onderzoek (IPO-DLO) heeft de landbouw steeds meer belangstelling voor de groeibevorderende en ziektewerende werking van endofyten


Dr Jim van Vuurde onderzoekt met zijn collega's op het IPO wat voor effect gunstige micro-organismen hebben op de plant. Hij bestudeert bacteriën in de plant, anderen kijken naar micro-organismen in het substraat en op de wortels We moeten leren kolonisatie te stimuleren met symbiotische endofyten die de plant krachtiger en gezonder maken.

In bijna elke plant leven honderdduizenden bacteriën en andere micro-organismen. Ze zitten vooral in houtvaten en ruimtes tussen de plantencellen, maar ook in melksapvaten - soms zelfs in levende plantencellen. De bacteriën komen de plant binnen via natuurlijke openingen of gaan over met zaad of stekmateriaal. De endofyten profiteren van een beschermde omgeving, van het vocht en van de voedingsstoffen in de plant

Veel endofyten zijn neutraal, andere soorten concurreren zodanig met de plant dat het ten koste gaat van de groei. Daarnaast zijn er latente ziekteverwekkers. Eon op de tien endofyten bevordert echter juist de groei en oon op de twintig kan de ziektewering tegen pathogenen bevorderen, zo schat Van Vuurde. Wij richten ons op groeistimulatie en ziektewering. Daarnaast geven endofyten mogelijk een hogere stresstolerantie voor temperatuur en zout en kunnen ze effect hebben op veroudering van de plant.

Bevordering van de groei kan op twee manieren: doordat symbiotische endofyten de plant aanzetten om groeihormonen aan te maken of doordat ze zorgen dat voedingsstoffen beter beschikbaar komen. Dat laatste gebeurt ook bij stikstofbindende wortelknolletjesbacteriën en mycorrhiza, die overigens ook te beschouwen zijn als een soort endofyten

De ziektewerende werking kan voortkomen uit competitie van onschuldige of nuttige micro-organismen die al in de plant leven met schadelijke indringers. Ook is het mogelijk dat endofyten de plant prikkelen tot een algemene afweerreactie tegen binnendringers

Van Vuurde werkt graag vanuit de praktijksituatie. In het veld is elke plant verschillend in haar endofytisch patroon. Daarbij springen sommige planten eruit. Als ergens een uitzonderlijk hoge plant in een gewas staat denk ik: zou er soms een leuke endofyt in zitten? Ook kijkt hij of er ontsnappers zijn bij een hoge ziektedruk. Rhizoctonia in kool is bijvoorbeeld een beruchte aantaster van zaailingen. Bij het toetsen van ontsnappingsplanten, die gezond bleven, heeft het IPO interessante endofyten gevonden

De meeste in de handel gebrachte biologicals - micro-organismen die worden meegegeven aan planten - blijven aan de buitenkant zitten. Ze werken meestal maar een paar weken goed en worden dan geleidelijk weggeconcurreerd. Als het lukt om geschikte micro-organismen in de plant te brengen, kunnen ze het als endofyten veel langer uithouden. Vooral als de gewenste bacterie wordt meegegeven met zaad, stekken of schoon in vitro-materiaal is de kans groot dat deze de dominerende soort wordt. Niet alleen ecologisch ingestelde vermeerderaars willen werken met deze techniek, ook de traditionele landbouw toont belangstelling, merkt Van Vuurde

Tot hun verrassing komen Van Vuurde en zijn groep bij mens en dier bekende ziekteverwekkers ook tegen in planten, zoals salmonella. Samen met een IPO-collega bereidt hij een projectvoorstel voor om te bestuderen in hoeverre deze ziekteverwekkers voorkomen op voorgesneden groente. Wellicht kan buffering met onschadelijke endofyten een eventueel risico verminderen. M.Hg. Foto: A.C.M. Clerkx, IPO-DLO

Re:ageer