Wetenschap - 30 mei 2002

Grote sterfte onder eidereenden te wijten aan honger

Grote sterfte onder eidereenden te wijten aan honger

Het wordt steeds waarschijnlijker dat de massale sterfte onder eidereenden in de Waddenzee te wijten is aan voedselgebrek. Er waren al aanwijzingen daarvoor voor de winter van 1999/2000, Alterra Texel bevestigt dit nu in een onlangs geschreven rapport.

In de afgelopen drie winters zijn ongewoon veel eidereenden gestorven. In de winter van 1999/2000 stierven de meeste eidereenden ooit, ongeveer 21.000. De afgelopen winter staat straf tweede, met een sterfte van tien- tot twaalfduizend eiders, ongeveer tien procent van de honderd- tot honderddertigduizend die bivakkeren in de Waddenzee. In de winter van 2000/01 stierven tussen de vijf- en zevenduizend eenden.

Een grote groep wadonderzoekers, waaronder dr Bruno Ens, drs Mardik Leopold en drs Romke Kats van Alterra Texel, concludeert in een wetenschappelijk artikel in het komende augustusnummer van Biologicial Conservation dat de eidereenden in de rampwinter 1999/2000 naar alle waarschijnlijkheid stierven van de honger. Alterra Texel bevestigt dit nu in een onlangs geschreven rapport. Volgens Ens is nu duidelijk dat de sterfte niet wordt veroorzaakt door de darmparasiet die eidereenden oplopen door het eten van krabben. "Een Deense onderzoeker heeft nu geschoten eidereenden onderzocht, gezonde beesten, en de volwassen vogels hadden evenveel darmparasieten als de doodgehongerde vogels. Jonge vogels hebben wel meer darmparasieten, want die eten veel krabben. Oudere vogels zijn meer ervaren."

De natuurbeweging beweert als sinds de eerste sterfte onder eidereenden in 1991 dat gebrek aan voedsel de oorzaak is, en wijst daarbij met de vinger naar de schelpdiervisserij. Sindsdien ligt deze sector onder vuur. Sinds 1993 wordt de schelpdiervisserij strenger gereguleerd, er zijn gesloten gebieden en er wordt voedselreservering georganiseerd voor de wadvogels. Een consortium van Alterra Texel, RIVO en RIKZ doet sindsdien in opdracht van het ministerie van LNV een evaluatieonderzoek van dit strengere beleid. De onderzoeken die nu openbaar worden, zullen daarin meegenomen worden, aldus Ens.

Het is overigens nog niet voor honderd procent zeker dat voedselgebrek de enige oorzaak is, aldus Ens. "Ze hebben ook last van een maagparasiet. Het is mogelijk dat besmette dieren daardoor stoppen met eten en als gevolg daarvan verhongeren." Fred Borgsteede van ID-Lelystad is nu in opdracht het ministerie van LNV aan het onderzoeken of de maagparasiet daadwerkelijk invloed heeft gehad op de massale sterfte. Waar deze parasiet vandaan komt is nog onbekend. | M.W.

Re:ageer