Wetenschap - 28 oktober 2009

Grondstoffen zijn geen vloek voor ontwikkelingslanden

De afhankelijkheid van grondstoffen leidt niet tot gewapend conflict, zoals een groep economen stelt. De ‘grondstoffenvloek’ klopt niet, stelt de Wageningse econoom Erwin Bulte. Volgens hem worden conflicten eerder veroorzaakt door zwakke regimes. Een tekort aan grondstoffen kan een conflict wel aanwakkeren.

Rational predators
Landen wier economie sterk afhankelijk is van primaire grondstoffen als olie, hout en mineralen, hebben vaker te maken met burgeroorlog, ondemocratische regimes en een tragere economische groei. Tientallen studies van economen en beleidswetenschappers van het afgelopen decennium ondersteunen deze controversiële theorie. Rebellenleiders worden gezien als rational predators – ze plunderen diamanten, olie en minerale grondstoffen om zichzelf te verrijken en een greep te doen naar de macht. Grondstoffen zijn niet alleen de bron van conflicten, ze verlengen dat conflict ook, aldus deze groep economen.
 
Regering
Bulte, hoogleraar Ontwikkelingseconomie, en zijn Zwitserse collega Christa Brunnschweiler onderwierpen deze theorie aan een grondig onderzoek in de Oxford Economic Papers. Ze constateren dat vooral zwakke regeringen een belangrijke rol spelen bij conflicten. Zwakke regimes leveren weinig werkgelegenheid en publieke goederen. Dat leidt tot wrok bij de bevolking en tot gewapend conflict. Betere regimes gebruiken de export van grondstoffen om de economie te ontwikkelen. Daardoor wordt het inkomen van de bevolking hoger en komt juist minder gewapend conflict voor.
 
Afhankelijkheid
Via een wiskundige vergelijking, die de factoren bij gewapende conflicten kwantificeert, ontdekten Bulte en Brunnschweiler dat de afhankelijkheid van grondstoffen speelt geen rol bij conflicten. Wel vonden ze iets anders. Landen met een verleden van (burger)oorlog zijn veel afhankelijker van grondstoffen. Een conflict heeft namelijk weinig invloed op de winning van grondstoffen, maar wel op de rest van de economie, zoals de maakindustrie. Conflicten leiden dus tot een grotere afhankelijkheid van grondstoffen, in plaats van andersom.
Ook vonden de economen aanwijzingen dat schaarste aan grondstoffen een conflict aanwakkert. Schaarste leidt tot marginalisatie en wrok bij de bevolking, die daardoor eerder in opstand komt.
 
Diamanten
Bij hun analyse maakt het tweetal een uitzondering voor diamanten: die zaten niet in het pakket grondstoffen bij hun vergelijkingen. Het kan goed zijn dat door diamanten – zie de burgeroorlogen in Angola en Sierra Leone - conflicten langer duren, aldus Bulte en Brunnschweiler.
 
Het volledige artikel is hier te vinden

Re:ageer