Wetenschap - 10 mei 2007

Goedkoop malariamedicijn uit witlof

Wageningse plantenwetenschappers gaan een witlofvariant maken die het antimalariamiddel artemisinine aanmaakt. Dat gebeurt in samenwerking met het bedrijf Dafra Pharma dat de grondstof wil gebruiken om goedkope malariamedicijnen te maken voor de Afrikaanse markt.

Zoete alsem
Zoete alsem

Foto: .

Artemisinine is een complexe verbinding uit het plantje zoete alsem of Artemisia annua, waarvan tientallen jaren geleden een Chinese onderzoeker ontdekte dat ze de malariaparasiet in het lichaam kan doden. Het middel is zo effectief dat de WHO combinaties van artemisinine en andere medicijnen aanbeveelt als eerstelijnmedicatie tegen malaria.
Zoete alsem is echter een kieskeurig plantje. ‘Artemisia groeit optimaal op grote hoogten’, zegt dr. Bruno Jansen van Dafra Pharma. ‘Het plantje bevat bovendien maar kleine hoeveelheden actieve stof. Een hectare levert ongeveer zeven kilo.’
In 2004 was een kilo artemisinine goed voor 230 dollar. Daarna is de WHO artemisinine gaan promoten en steeg de prijs tot 1200 dollar per kilo. ‘Om betaalbare malariamedicijnen te kunnen blijven leveren hebben we een efficiënter bron nodig’, zegt Jansen.
‘Synthetiseren van artemisinine is onbetaalbaar’, aldus prof. Harro Bouwmeester van de leerstoelgroep Plantenfysiologie en Plant Research International. ‘Maar de bitterstoffen in cichorei, een witlofvariant die grondstoffen voor voedingsvezels en wasmiddelen levert, lijken op artemisinine. De oorzaak dat de cichorei geen artemisinine maar die bitterstoffen maakt is een enzym, dat de zoete alsem wel heeft en de cichorei niet.’
Door het gen voor dat enzym via biotechnologie alsnog in te brengen verwacht Bouwmeester dat hij de cichorei artemisinine kan laten maken. Dafra Pharma en Wageningen schatten dat een hectare cichorei tot zeven keer meer artemisinine zal opleveren dan een hectare zoete alsem.
De onderzoekers hopen dat ze over vijf jaar een cichoreiplant in handen hebben die daadwerkelijk artemisinine aanmaakt.

Re:ageer