Wetenschap - 7 maart 2002

Giftige schimmels in eco-voedsel leiden tot felle discussie

Giftige schimmels in eco-voedsel leiden tot felle discussie

Het was een zijpaadje tijdens een congres over verplichte etikettering van voedsel, op 26 februari in Eindhoven. De pers pikte het er uit: zitten er in biologisch voedsel nou wel of niet vaker gifproducerende schimmels? De discussie erover is fel, de gegevens zijn mager.

De Wageningse toxicoloog prof. Ivonne Rietjens vertelde op het congres dat over schimmelgif op biologisch voedsel twee stellingen worden betrokken. Sommigen beweren dat er op de onbespoten, biologische gewassen meer schimmels groeien die giftige stoffen kunnen maken, de zogenoemde mycotoxinen. Anderen zetten daar tegenover dat juist de chemische bespuitingen de schimmels stress bezorgen, waardoor de overlevende schimmels meer gif aanmaken. Rietjens: "Voor beide visies zijn aanwijzingen, maar er zijn onvoldoende gegevens om te zeggen hoe het werkelijk zit. Ik vind het jammer dat er zulke extreme stellingen worden betrokken."

Als we de stellingen voorleggen aan dr Ruud van den Bulk, die bij Plant Research International onderzoek doet naar veilig biologisch voedsel en speciaal naar mycotoxinen op peen, reageert hij vergelijkbaar. "De twee stellingen kunnen in principe beide waar zijn en voor beide zijn wel wat resultaten uit onderzoek aan te dragen. De proeven zijn vaak uitgevoerd onder laboratoriumomstandigheden. Maar wat gebeurt er in de teelt? In praktijkomstandigheden gaat het om factoren als rassen, microklimaat, weersomstandigheden en welke schimmelsoorten en ondersoorten erbij betrokken zijn. Het is belangrijk een zo eerlijk mogelijk vergelijk te maken tussen biologische en gangbare landbouw, en daar is gedegen onderzoek voor nodig waarbij rekening gehouden wordt met de interacties tussen de factoren die bij mycotoxinevorming een rol spelen. Er zit nu veel onderbuikgevoel in de discussie. Ik zie geen reden voor het beginnen van een hetze tegen biologische producten op grond van het idee dat er meer mycotoxinen in zouden kunnen zitten. Een pre van biologische producten is in elk geval dat er geen chemische bestrijdingsmiddelen op zitten."

Rietjens geeft aan dat mycotoxinen vooral een risico kunnen vormen als je ze langdurig binnenkrijgt. In Nederland is daar een goede controle op, zodat de geconsumeerde hoeveelheden laag genoeg blijven. In Afrika daarentegen komt relatief veel leverkanker voor door aflatoxine in pinda's. Maar ook in Nederland kunnen er pistachenootjes doorglippen met schimmelgif.

Waarom de schimmels gifstoffen aanmaken, is nog onduidelijk. Van den Bulk noemt twee hypothesen. De gifstoffen kunnen een voordeel bieden in concurrentie met andere schimmels, of ze kunnen de gastplant verzwakken, waardoor de schimmel meer kans krijgt. | M.Hg

Re:ageer