Wetenschap - 1 januari 1970

Genetisch geprogrammeerde lelie maakt geen rommel

Lelies zijn mooi, maar lang niet iedereen wil ze in huis hebben. Het stuifmeel dat uit hun meeldraden valt verziekt kleren en tafelbladen. Daar is misschien iets aan te doen, ontdekte promovendus Vagner Augusto Benedito.

De Braziliaanse moleculair bioloog bestudeerde de genen die het ontstaan en de vorm van bloemen reguleren. ,,Van Arabidopsis thaliana of de zandraket weten we hoe die genen werken’’, zegt Benedito. ,,Van de lelie nog niet.’’ Dat komt omdat het genoom van de lelie zevenhonderd keer groter is dan dat van de zandraket en omdat proeven met de lelie traag verlopen omdat de plant pas na twee jaar bloemen krijgt. Bij Arabidopsis duurt dat slechts enkele maanden.
,,Om toch onderzoek te doen namen we de genen van de lelie en plakten we die in het DNA van de zandraket’’, zegt Benedito. ,,Zo kwamen we er achter dat de bij de bloemvorming betrokken genen van beide planten op bijna dezelfde manier werken.’’
Op bijna dezelfde manier. Er zijn een paar subtiele verschillen, zegt begeleider dr Frans Krens van Plant Research International. ,,Van Arabidopsis weten we dat de genen werken volgens het ABCDE-model’’, zegt hij. ,,Eerst gaat gen A werken, dan B samen met A, dan B samen met C, enzovoorts. Bij de lelie zien we echter dat dit soort genen soms op een net even andere moment aanstaan, en dat daardoor de bloemen van de lelie anders gevormd zijn dan die van de zandraket. Bij de lelie zijn daardoor bijvoorbeeld de kelk- en kroonbladeren niet van elkaar te onderscheiden.’’
Het moment waarop de bloemgenen aanstaan, bepaalt of een orgaan een kelkblad wordt, een kroonblad of een meeldraad, ontdekte Benedito. Met die kennis is het dus mogelijk geworden om een lelie te maken zonder meeldraden, maar met extra kroonbladeren. Of die er zullen komen weet Krens niet. ,,Dat zal de consument bepalen.’’ |
W.K.

Vagner Augusto Benedito promoveert op 14 januari bij prof. Sacco de Vries, hoogleraar in de Biochemie.

Re:ageer