Wetenschap - 3 april 2008

Geld geven maakt gelukkig

Dikke kans dat u deze periode wat gelukkiger bent dan anders. Als de theorie klopt die Canadese psychologen op 21 maart in Science publiceren, dan komt dat misschien niet door het naderende voorjaar, maar door de belastingpapieren die u zojuist heeft ingevuld. Want geld weggeven, zeggen de Canadezen, maakt gelukkiger dan geld ontvangen. Onzin natuurlijk. Toch?

Prof. Gerrit Antonides, leerstoelgroep Economie van consumenten en huishoudens:

‘Nee hoor. De economie gaat weliswaar uit van een berekenende mens die altijd uit is op winstmaximalisatie, maar mensen zijn ook altruïstisch. Dat is in legio experimenten aangetoond. De Canadezen beschrijven in Science bijvoorbeeld een experiment waarin studenten twintig dollar krijgen en een opdracht. De ene groep moet dat bedrag aan zichzelf besteden, de andere moet het weggeven. Als de onderzoekers vervolgens meten hoe gelukkig de studenten zijn, dan blijkt dat het weggeven van twintig dollar gelukkiger maakt dan het geld zelf uitgeven.
Geld weggeven veroorzaakt een warm glow, zeggen psychologen. Dat strekt zich ook uit tot het betalen van belastingen, blijkt uit een al wat ouder experiment van James Andreoni. Daarin konden mensen geld inleggen in een publiek fonds, waar ze vervolgens weer publieke goederen voor terugkrijgen, zoals belastingbetalers in ruil voor hun belastinggeld straatverlichting en politie krijgen. Hoe meer ‘belasting’ Andreoni’s proefpersonen betaalden, des te gelukkiger waren ze.
Altruïsme en billijkheid zijn kennelijk aangeboren. Mensen zijn niet alleen uit op hun eigen gewin. Waren ze dat wel, dan kon je niet verklaren waarom mensen zoveel geld en arbeid investeren in huishoudens en gezinnen. Dat kun je alleen verklaren als je aanneemt dat mensen het belangrijk vinden om iets voor anderen te doen.
Desondanks kom je die altruïstische eigenschappen van de mens weinig tegen in de economische wetenschap. Sterker nog, als je veel met economie bezig bent, word je zelf ook wat minder altruïstisch. Dat hebben studies ook aangetoond. Studenten psychologie zijn bijvoorbeeld altruïstischer dan economiestudenten die vakken speltheorie hebben gevolgd.
Dat je zo weinig van die altruïstische mens tegenkomt in de economische theorie komt denk ik omdat zelfzuchtigheid voor wetenschappers zo makkelijk is. Het is niet zo moeilijk om modellen en formules te maken die uitgaan van een egoïstische mens, die streeft naar een maximale bevrediging van zijn behoeften. Maar het is verdraaid moeilijk om modellen en formules te maken die het gedrag van altruïstische individuen beschrijven.’

Re:ageer