Student - 11 februari 2016

Gekoppeld door je ouders

tekst:
Stijn van Gils

Veel Chinese PhD’ers gaan begin februari naar huis om Chinees nieuwjaar te vieren. Het is niet ondenkbaar dat hun ouders dan beginnen over trouwen en met kandidaten op de proppen komen. Want bemoeienis met de partnerkeuze is heel gebruikelijk. Acht Wageningse promovendi vertellen wat dit voor hen betekent.

Fotos: Hollandse Hoogte

‘Ongemakkelijk voelt het wel’, zegt MeiMei. Lange tijd bemoeiden de ouders van de 26-jarige promovendus aan Wageningen Universiteit zich niet met het liefdesleven van hun dochter, maar daar is sinds kort verandering in gekomen. Een tijdje terug kwamen haar ouders aanzetten met een profiel van een jongen uit Shanghai. ‘Het voelt geforceerd. Mijn ouders hebben het contact geïnitieerd, dat maakt alles een stuk gewichtiger. Ik voel me gedwongen om met een serieus ja of nee te komen. Ik kan het naar mijn ouders toe niet maken om te denken: we zien wel.’

MeiMei is niet de enige Chinese promovendus in Wageningen van wie de ouders – of grootouders – zich mengen in de partnerkeuze. Resource sprak met acht van hen. Ze vertellen er openhartig over, onder de vaarwaarde dat hun echte namen en herkenbare details worden weggelaten. De observaties van de promovendi komen grotendeels overeen: het is in China gebruikelijk om voor je 30ste te trouwen. Als een partner zich rond je 25ste nog niet vanzelf heeft aangediend, gaan ouders het lot vaak een handje helpen, ook als hun zoon of dochter toevallig in Wageningen aan het promoveren is. En zelfs wie wel zelf een partner heeft gevonden, is niet helemaal gevrijwaard van bemoeienis.

Love corners

12-HH-10723835.jpg

‘Ik heb mijn relatie volledig zelf opgebouwd, daar hebben mijn ouders niks mee te maken’, vertelt Zihao, die zijn vriendin aan Wageningen Universiteit ontmoette. Het enige spannende moment is volgens hem de uiteindelijke ontmoeting met de ouders. ‘Bij een vriend van mij gaven de ouders geen steun, waardoor de relatie is gesneuveld. Mijn vriendin, die hier ook een PhD doet, maakt zich daar bij ons wel zorgen over. Ik niet, ik zie dat voorstellen als formaliteit. We zijn allebei toch best oké?’

Voor ouders die vrezen dat hun kind niet op tijd zelf een huwelijkskandidaat vindt, worden er in China allerlei markten en evenementen georganiseerd. ‘Om hen te faciliteren bestaan er speciale love corners in parken, waar de hele omgeving staat volgeplakt met briefjes waarop ouders hun kinderen presenteren’, vertelt MeiMei. ‘Andere ouders lopen langs de lange rijen om een geschikte kandidaat voor hun kind te zoeken. Niet wezenlijk anders dan alle datingsites hier in Nederland, zou ik zeggen. Het enige grote verschil is dat niet de kinderen, maar de ouders het initiatief nemen.’

Vooral ouders van een zoon moeten van goede huize komen om een vrouw voor hun zoon te vinden. Er zijn in China gemiddeld 1,2 mannen tegenover elke vrouw. ‘Vooral in grote steden als Shanghai zijn de meisjes ook enorm kieskeurig en hun ouders nog kieskeuriger’, vertelt promovendus Lei. De selectiecriteria zijn opleidingsniveau, beroep, salaris en het bezit van een huis. ‘Vooral die laatste criteria zijn belangrijk’, vertelt MeiMei. ‘Met een laag salaris of een huurhuis wordt het vooral als man toch een stuk lastiger om een vrouw te vinden. Er is in China namelijk geen standaard pensioenvoorziening voor iedereen en het is in onze cultuur de norm dat we als kinderen zelf voor onze ouders zorgen als ze oud worden. Een goede partner voor hun kind is dus ook in het directe belang van de ouders zelf.’

In Love corners hangen briefjes waarop ouders hun kinderen presenteren

Drie geslachten

Op speciale koppelevenementen en in hoeken van parken bekijken Chinese ouders persoonlijke profielen van mogelijke huwelijkskandidaten voor hun kind.
Op speciale koppelevenementen en in hoeken van parken bekijken Chinese ouders persoonlijke profielen van mogelijke huwelijkskandidaten voor hun kind.

Voor vrouwen is het gemakkelijker om een man te vinden, zou je denken. Maar volgens de promovendi zit er een addertje onder het gras. ‘Het is als vrouw gebruikelijk om een man met een hogere status te trouwen en als man een vrouw met een lagere status. Als vrouwelijke promovendus heb je het dus nog best lastig’, vertelt MeiMei. ‘In sommige media werd een tijd terug gesproken over drie geslachten: mannen, vrouwen en vrouwen met een PhD. Die laatste categorie zou vaak alleen en ongelukkig achterblijven.’

Volgens De Correspondent behoeft dit beeld echter enige nuancering. In een opiniestuk schreven Adrienne Simons en Kathleen Ferrier in februari vorig jaar dat de Chinese overheid dit beeld van ‘achtergebleven vrouwen’ graag in stand houdt. Want de alleen achtergebleven man in de spotlights zetten, ‘zou betekenen dat er veel ernstiger problemen bloot zouden worden gelegd’, namelijk de gevolgen van het mannenoverschot.

Ouders van vrouwelijke promovendi hebben desalniettemin het gevoel dat er haast is bij het vinden van een man. Daarbij speelt de hoop op kleinkinderen volgens de promovendi een rol. ‘Het is de bedoeling dat je jouw bloed doorgeeft aan een volgende generatie’, vertelt de 24-jarige Yutong. ‘Als vrouw kun je daar niet te lang mee wachten, anders verlies je je vruchtbaarheid.’

Bij niet trouwen kan Yutong zich helemaal niks voorstellen. ‘Mijn ouders waren ook op zoek naar een man voor mij. Ik heb gezegd dat dit niet nodig is omdat ik nog jong ben, maar als ik over een paar jaar nog steeds zelf geen partner heb gevonden, dan ga ik wel akkoord met een suggestie van mijn ouders. Ergens is het ook wel handig dat ze me helpen: mijn ouders kennen mij het beste, dus weten ook het beste wat goed is voor mij. In veel gevallen ga je eerst trouwen, daarna leer je elkaar beter kennen en volgt eventueel de liefde.’

Niet tegenspreken

12-42-53063008.jpg

Voor Chinese twintigers die ongelukkig zijn met de koppelingsdrang van hun ouders, zijn er handige hulpmiddelen op de markt zoals een tijdelijke huurpartner, een vriend of vriendin op bestelling om je ouders om de tuin te leiden. De Chinese promovendi in Wageningen met wie Resource sprak, gebruiken die methode niet. Zij proberen de boot op vriendelijke wijze af te houden of tasten voorzichtig af of de door de ouders geïntroduceerde persoon een geschikte keuze is.

‘Op een directe manier je ouders tegenspreken, dat doe je niet’, zegt MeiMei. ‘Ik probeer vooral goed naar hun argumenten te luisteren in de hoop dat ze mijn standpunt dan ook beter aan gaan voelen. Het is lastig dat ik er alleen met mijn ouders over kan praten via digitale communicatie. Ik woon in Nederland en ben bezig met mijn promotie, ik wil gewoon mijn werk doen. Als ik daarbij een leuke jongen ontmoet: prima. Maar als dat niet lukt, dan is het ook goed. Ik kan later ook prima voor mezelf zorgen, daar heb ik geen man bij nodig. Het lijkt me vooral verschrikkelijk om de rest van mijn leven met iemand te zijn van wie ik niet houd.’ Tegelijkertijd ziet ze ook wel voordelen van de hulp van haar ouders. ‘Als ik verliefd word op iemand die mijn ouders introduceren, is dat natuurlijk geweldig.’

Lei is minder mild. ‘Liefde speelt bij de selectie door ouders nauwelijks een rol’, vindt hij. De promovendus weigert er zelf aan mee te doen. ‘Ik denk vrij onafhankelijk. Die koppelingsgezindheid binnen de familie veroorzaakt wat mij betreft alleen maar een hoop stress, zowel bij ouders als kinderen. Gelukkig zijn mijn ouders het er mee eens dat ik me vooral moet focussen op dingen die ik zelf belangrijker vind, zoals mijn PhD. Ze hebben me wel een foto van een meisje laten zien, maar ik heb daar niets mee gedaan.’ Zelf kreeg hij een relatie op de middelbare school. Maar toen hebben zijn ouders de relatie verboden, omdat de studie voorrang had. ‘Die relatie hebben we toen stiekem voortgezet. Het is ironisch: toen ik verliefd was, mocht ik geen relatie en nu ik niet verliefd ben, moet ik een relatie.’

Liefde speelt bij de selectie door ouders nauwelijks een rol

Homo

12-HH-52154857.jpg

Ook de ouders van Bowen willen hun zoon graag aan een vrouw helpen. ‘Maar ze pushen me nog niet en geven me eerst de tijd om verder te studeren in het buitenland.’ En die studietijd is wat Bowen betreft nog lang niet over. ‘Ik ben homo, ik wil helemaal geen vrouw. Een lesbische vriendin wilde graag met me trouwen, dan konden we mooi allebei onze gang gaan. Maar dat wil ik niet. Ik wil gewoon bij mijn vriend blijven en misschien ooit met hem trouwen.’ Bowen doet zijn uiterste best om in Europa te blijven. Zijn ouders vertelt hij voorlopig niks over zijn geaardheid. ‘Dan gaan ze zich alleen maar zorgen maken.’ Wel is zijn vriend afgelopen jaar al op bezoek geweest in China. Het klikte prima: na afloop van de vakantie zeiden zijn ouders zelfs tegen zijn vriend dat hij van harte welkom is om nog een keer te komen. ‘Natuurlijk mag je vrouw ook komen’, zeiden ze erbij.

‘Of ik het jammer vind dat ik niet open met mijn ouders kan praten?’ Bowen glimlacht. ‘Ach, dat doe ik zo vaak niet.’

Grootouders

Li Xie:. ‘Jullie pakken onze vrouwen af.’ Foto Aart-Jan van de Glind
Li Xie:. ‘Jullie pakken onze vrouwen af.’ Foto Aart-Jan van de Glind

Promovendus Xinyi laat van alle promovendi die Resource sprak het meest afwijkende geluid horen. Haar ouders proberen haar in het geheel niet aan een man te helpen. ‘Alleen mijn grootouders beginnen er af en toe over, maar dan switch ik gewoon naar een ander onderwerp. Mijn ouders hebben zelf een opgelegd en daardoor ongelukkig huwelijk. Dat willen ze mijn niet aandoen.’

Ook de 32-jarige student Li Xie, die in tegenstelling tot de acht promovendi wel met zijn echte naam in het artikel wil, heeft een iets ander verhaal. Hij vertrouwt niet op zijn ouders en denkt dat hij vooral zelf aan de slag moet om een vrouw te vinden. ‘Ik kan maar beter snel een hoge graad halen, anders kan ik een relatie helemaal vergeten.’ De voormalige voorzitter van de Association of Chinese Students and Scholars in the Netherlands (ACSSNL) zette voor dit voorzitterschap zijn masterstudie in Wageningen tijdelijk stop, maar is nu weer hard aan het studeren. ‘Als man met nog geen hoge graad op zak ga ik liever niet proberen om met een PhD-kandidate te daten’, vertelt Li Xie. Stiekem is hij een beetje jaloers op westers mannen. ‘Je ziet wel Chinese vrouwen met westerse mannen, maar andersom gebeurt dat bijna nooit. Jullie pakken onze vrouwen af, ik zou eigenlijk wel wraak willen nemen.’

Aan het eind van het gesprek zegt Li Xie: ‘Zou je ook nog een foto van me kunnen nemen? Ik denk dat daar bij dat raam wel een mooie plek is.’ Hij glimlacht. ‘Wie weet levert dit artikel me een date op.’

Dit artikel is grotendeels gebaseerd op gesprekken met acht Chinese promovendi. Op hun verzoek zijn hun namen gefingeerd.

Zie ook:


Re:ageer