Organisatie - 25 februari 2014

Geen plek voor God in dankwoord

tekst:
Roelof Kleis
33

Promovendi mogen God niet danken in hun proefschrift. Jerke de Vries deed het toch en werd gedwongen de passages weg te halen.

In het proefschrift From animals to crops waarop Jerke de Vries vorige maand promoveerde ontbreken een paar pagina’s. Het gaat om het dankwoord achterin het boek, waarin hij zich in een paar regels tot God richt en een schutblad voorin met een citaat van Augustinus. En dat mag sinds het begin van dit academische jaar uitdrukkelijk niet meer. De Vries, op de hoogte van de nieuwe richtlijn, kreeg van Dean Johan van Arendonk de keuze: afplakken of de promotie wordt afgeblazen. De Vries koos voor een alternatief: hij knipte de gewraakte pagina’s uit zijn boek. ‘Afplakken dat wilde ik niet. Ik ga mezelf niet censureren.’

Het voorval met De Vries is het eerste voorbeeld van een openlijke aanvaring met het College voor Promoties over een religieuze uiting in een proefschrift. Politieke en religieuze uitingen mogen niet in proefschriften.  Dat is op zichzelf geen nieuw beleid, legt Van Arendonk uit. Maar in dankwoorden wordt daar nogal eens de hand mee gelicht. In september kregen alle hoogleraren daarom een brief van het CvP waarin werd gewezen op hun verantwoordelijkheid als promotor voor een correct dankwoord: eentje zonder politieke en religieuze uitingen.

Als een promovendus in zijn dankwoord drie pagina's over zijn paard schrijft alsof het God de Heer is mag dat wel
Peter Groot Koerkamp

In het geval van De Vries lag die taak bij de hoogleraren Peter Groot Koerkamp (Farm Technology Group) en Imke de Boer (Dierlijke productiesystemen). Na veel discussie stemden zij toe om de gewraakte passages te laten staan. Volgens De Boer stond de promovendus erop dat de passages intact bleven. Groot Koerkamp erkent dat hij ongelukkig is met het beleid rond dankwoorden. ‘Mijn persoonlijke mening is dat het dankwoord van De Vries moet kunnen. Wat is religieus? Er is een grijs gebied. Als een promovendus in zijn dankwoord drie pagina’s over zijn paard schrijft alsof het God de Heer is mag dat wel.’

Groot Koerkamp denkt bovendien dat de regel niet te handhaven is. ‘Je kunt er ook in drie zinnen omheen draaien, waarbij het voor iedereen duidelijk is dat je God bedoelt. Promovendi zullen heel creatief worden om  te zeggen wat ze willen. Het moet toch kunnen dat iemand in een dankwoord zegt waar hij in gelooft. Het dankwoord is per slot van rekening geen wetenschap, maar een persoonlijk deel van het proefschrift.’  De Vries gaat een stapje verder. ‘Er zou juist gepleit moeten worden dat kandidaten iets van hun maatschappelijke, politieke en religieuze context opnemen in hun dankwoord. Dat weerspiegelt immers hun persoonlijke vertrekpunten.’

Dat je de regels ter discussie wilt stellen is prima. Maar dit is niet de juiste manier
Johan van Arendonk

Het CvP denkt daar anders over. Van Arendonk benadrukt dat het dankwoord integraal onderdeel uitmaakt van het proefschrift dat onder de vlag van Wageningen Universiteit wordt uitgegeven. ‘En daarin passen geen uitingen van politieke of religieuze aard. Om een grens te trekken heeft het CvP besloten om alle verwijzingen naar religie te verbieden.’  Hij betreurt het overigens dat De Vries de zaak op de spits heeft gedreven. ‘Dat je regels ter discussie wilt stellen is prima. Maar dit is niet de juiste manier. Je moet niet de discussie voeren door de regels te overtreden. Jerke heeft bewust de confrontatie gezocht. Dat vind ik jammer.’  De Vries ontkent dat hij de confrontatie heeft opgezocht. ‘Ik heb me aan de regels gehouden. Maar de regel is arbitrair. Er is onduidelijkheid over de interpretatie ervan en het toezicht daarop. Maar nog belangrijker is de vraag of we dit als universiteit wel willen.’

 

Re:acties 33

  • marr

    Elke promovendus die zijn of haar god wilt bedanken voor zijn inspiratie doet dat maar in de kerk of moskee.
    Niet in een proefschrift, en ook niet in bedekte termen.
    Misschien zijn een hoop mensen vergeten dat juist in naam van deze geloven er een hoop wetenschappers gedood of de mond gesnoerd zijn. Omdat hun ideeën niet overeenkwamen met een boek verhalen van 2000 jaar oud.
    De enige waarde van een proefschrift is zijn wetenschappelijke inhoud. De rest is opvulling en kan dus weg.

    Reageer
  • Voxullus

    De mottos van een instituut, bepaald door cultuur historische bepalingen zijn niet relevant. Wat relevant is, is de wetenschappelijke waarde van een proefschrift. Een product dat leunt op alle wetenschap die voor ging en zelf een bijdrage leverd aan het totaal van imperische kennis. Door een God, de antithese van wetenschap, te bedanken in een proefschrift, devalueerd de echte bijdragen van mensen en instituten die wel echt bestaan.

    Reageer
  • Eric Hoekstra

    Beleidssuggestie: dankwoord als inlegvel, max 6 pp, met een disclaimer dat een dankwoord niet onder de goedkeuring van de universiteit valt.

    Reageer
  • Toni W

    Als iemand God bedankt alsof het een persoon is, dan zou hij/zij voor straf de Bijbel nog eens driemaal hardop voor moeten lezen. En dan maar hopen dat hij/zij eindelijk begrijpt wat daar staat en wat daar bedoeld wordt.

    Dan zou het niet meer in de proeve staan én begrepen worden. Dat is nu een echte win-win situatie!

    Reageer
  • Meijer, Oegstgeest

    Bekrompen, zielig en een absoluut on-academische houding. De universiteit plaatst zich zelf boven de vrijheid van meningsuiting, geloofsovertuiging en het vrije woord. Gaan ze straks Spinoza verbieden ? Erasmus verketteren ? Misschien moeten we straks ook alle religieuse citaten verbieden, tenzij ze gebruikt kunnen worden om het universiteitsbestuur op te geilen. Science without religion is lame, religion without science is blind ( Albert Einstein, 1941, science, philosophy and religion)

    Reageer
  • Alex Peeters

    Het feit alleen al dat iemand het in je hoofd haalt om god aan te halen in een dankwoord, doet mij twijfelen aan het wetenschappelijke gehalte van een proefschrift. Een zeker als je daar een principieel punt van gaat maken ipv de inhoud van je werk voorop te stellen.

    Reageer
  • Gerrit Holtland

    Totaal onbegrijpelijk. Hoe dom moet je zijn om te denken dat het voorwoord van een proefschrift onder de wetenschappelijke verantwoordelijkheid van de universiteit zou vallen? Ik ervaar dit als een soort populisme waarvan ik nooit had gedacht dat het onze mooie universiteit zou raken.

    Ik heb in veel landen gewerkt waarin de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van meningsuiting niet vanzelf sprekend is. De beknotting begint altijd met 'redelijk klinkende argumenten'.

    Ik zal omwille van de goede smaak geen voorbeelden uit onze eigen geschiedenis aanhalen,maar wat niet deugt, deugt niet. En dit deugt echt niet. Waarom niet meteen maar alle gelovigen van de universiteit geweerd? U zoekt nog een argument? Wat dacht u van: Uit een onwetenschappelijke motivatie kan nooit goede wetenschap voortkomen?

    Laat dit soort dwingelandij ons mooie Wageningen a.u.b. voorbij gaan.

    Reageer
  • Kees

    http://www.speld.nl/2014/03/07/wetenschapper-promoveert-op-dankwoorden/

    Reageer
  • Tim Stevens

    I find it ridiculous that the board limits the of writing of the forward.
    Most importantly, God means different things to different people. If your meaning of God is incompatible with good science, that doesn’t mean that everybody else’s God is incompatible with good science. I am getting tired of the continuous opposition of science and religion. I think it is a culturally informed dichotomy that distorts the exploration of some fundamental questions.
    Another reason is that this distinction between one’s professional work/life and personal experience is dishonest. For me, my private and professional life are both driven by an intrinsic motivation to explore and understand reality, for which I not only use science. I think it can be inspiring for scientists to share personal inspiration.
    Hence, my argument is not that science and religion or the private and professional are distinct domains of life and that university should therefore not interfere with private/religious matters. Rather, the university should stimulate sharing personal experiences and private matters to create a healthy community that is inspired to explore the potential of nature to improve quality of Life.
    Amen ;)

    Reageer
  • Wouter

    Beste mensen,

    Er is petitie in de lucht, die zich richt op heroverweging van het beleid ten aanzien van het dankwoord.

    There is a petition online, which aims at reconsidering the Acknowledgements policy of the Academic Board
    http://www.ipetitions.com/petition/acknowledgments-wu

    Reageer

Re:acties 3

  • Jeroen C

    Matthew, this is not the PhD Council's decision but the Academic Board's. This was wrongly translated from Dutch to English.

    • Matthew D. Price

      Ok, thanks for the correction :)

  • Matthew D. Price

    What is a religious view, if not a fundamental commitment to a certain metaphysical understanding? In a display of naivety on the part of the PhD council, they have chosen to enforce their own unnuanced metaphysical stance over those held by others (namely, their Naturalistic viewpoint that things of a religious nature are purely subjective, that things of a scientific nature are purely objective, and that the two are therefore mutually exclusive and therefore have no place together). The censorship of one metaphysical viewpoint via the uncritical enforcement of another is not what one would hope to find at an enlightened modern institution dedicated to processes of open debate and reasoning. That Wageningen does not specialise in areas of theology or philosophy gives it even less authority in making such a decision.

    If, on the other hand, the Acknowledgements section is a place to express personal views, not subject to scientific critique, then what business does the PhD council have in telling someone who or what they ought to feel gratitude towards?

    Whatever the case may be, the council is surely stepping beyond the bounds of its authority, and it is most unjust.

    • Matthew D. Price

      *Edit: should say "Academic Board", not "PhD council"

  • Re: Harro

    RUG heeft een mooi motto! En wat te denken van het motto van de Radboud Universiteit Nijmegen: In Dei Nomine Feliciter (Gelukkig in Gods naam).
    Oxford: Dominus Illuminatio Mea (The Lord is my Light)
    Cambridge: Hinc lucem et pocula sacra (From this place, we gain enlightenment and precious knowledge)
    Wisconsin: Numen Lumen (God, our Light)
    Univ.California: Fiat Lux (Let there be Light)
    Princeton: Dei sub numine viget (Under God's power she flourishes)
    Stanford: Die Luft der Freiheit weht (De wind der vrijheid waait) Windstilte in Wageningen
    WUR: For quality of life (Mag je van CvP "Life" met een hoofdletter schrijven?" Of wordt het dan een religieuze uiting? Of is het inmiddels een politieke uiting?)


Re:ageer