Wetenschap - 1 januari 1970

Gedrag olievlek met model te voorspellen

Gedrag olievlek met model te voorspellen

Gedrag olievlek met model te voorspellen


Bodemsaneerders kunnen momenteel niet goed voorspellen hoe een olievlek in
de bodem zich gedraagt. Een nieuw model van promovendus ir. Louise Wipfler
moet daarin verandering brengen.

Bodemsaneerders willen graag weten hoe snel en hoe ver olie in de bodem
zich uitbreidt, om de noodzaak van sanering te bepalen. De huidige
stromingsmodellen zetten bodemsaneerders op een verkeerd spoor, want ze
gaan ervan uit dat alle olie doorsijpelt naar het grondwater. Dit klopt
niet; er blijft vaak olie achter in de poriën van de bovenste grondlagen,
wat bodemsaneerders ook vaak in hun veldmetingen terugzien.
Wipfler ontwikkelde een model dat wel informatie verschaft over deze
achterblijvende olie. Hiertoe deed ze in een laboratorium experimenten met
diverse zandlagen. Met een videocamera legde ze de stroming van olie vast.
Om het model realiteitsgehalte te geven, verwerkte Wipfler niet alleen de
eigenschappen van olie en gronddeeltjes erin, maar ook de dynamiek van
lucht en water. De interacties tussen al deze componenten bepalen in hoge
mate het gedrag van de olie. Wipfler: ,,Soms is olie zwaarder dan het
grondwater en zakt het snel naar beneden, maar vaak is het lichter en blijf
het drijven op het grondwater.''
Een grote rol speelt de opeenvolging van bodemlagen. Zowel een laag van
relatief fijn zand als een laag met grof zand blijkt een barrière te vormen
voor wegsijpelende olie. ,,Olie heeft moeite om door de kleine poriën van
fijn zand te stromen, maar ook het grove zand houdt de olie tegen; de
relatief grote poriën vormen een capillaire barrière.''
Wipflers model is ook van toepassing op andere vervuilende vloeistoffen
zoals gechloreerde koolwaterstoffen. Het model is tweedimensionaal, en
diverse modelparameters zoals de bodemkenmerken zijn vereenvoudigd, maar
het geeft een bruikbare indicatie van de ondergrondse verspreiding van
olie.
Wipfler werkt bij het Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen
(TNO-NITG) aan de opzet van een nieuw stromingslaboratorium voor het
bestuderen van de dynamiek van olie en andere vervuilende vloeistoffen in
de bodem. |
H.B.

Ir. Louise Wipfler promoveerde op 16 mei bij prof. Sjoerd van der Zee,
hoogleraar bodemscheikunde en chemische bodemkwaliteit.

Re:ageer