Wetenschap - 2 juni 2015

Gates gaat productieve scharrelkip in Afrika financieren

tekst:
Albert Sikkema

Wageningse promovendi uit Ethiopië ontwikkelen een productieve scharrelkip die bestand is tegen de lokale omstandigheden. De Bill & Melinda Gates Foundation wil dit principe nu op grootschalige wijze introduceren in Afrika.

Het International Livestock Research Institute (ILRI) in Ethiopië leidt het consortium dat dit project gaat uitvoeren in drie landen in Afrika. De leerstoelgroep Fokkerij en Genetica is hierbij betrokken en zal met name het fokprogramma ondersteunen. Het project wil arme dorpsbewoners op het Afrikaanse platteland uit de armoede helpen door productieve kippen te geven die meer vlees en eieren produceren. In het project African Chicken Genetic Gains wordt 15 miljoen dollar geïnvesteerd om dit concept bij drieduizend huishoudens in drie landen toe te passen. Aan de basis staat het fokprogramma voor de Ethiopische Horro kip die de Wageningse promovendi Nigussie Mullu en Wondmeneh Esatu in de afgelopen jaren hebben ontwikkeld.

Mullu vroeg Ethiopische dorpsbewoners naar de ideale kip voor de kleinschalige productie van vlees en eieren en startte een selectieprogramma met de lokale Horro-kip. Hierbij selecteerde hij hennen en hanen met voldoende gewicht en eieren om die te gebruiken als ouderdieren voor de volgende generatie. Zijn collega Wondmeneh Esatu vervolgde dit selectieprogramma in de afgelopen vier jaar. Inmiddels zijn we in de achtste generatie Horro-kippen aanbeland.

Esatu vergeleek vorig jaar de prestaties van de Horro-kip met niet-geselecteerde Horro’s, een commerciële kip van Hendrix Genetics en een kruising van een hoogproductieve leghen met de Horro. Hij beoordeelde de kippen op het landbouwinstituut in Debre Zeit, waar de voer- en houderij-omstandigheden goed waren, en bij lokale boeren in de dorpen. Dorpsbewoners konden deelnemen aan het project onder voorwaarde dat ze een kippenhok timmerden en de helft van het voer bekostigden. Ze kregen dan enkele gevaccineerde jonge kippen, de helft van het benodigde voer en enkele water- en voerbakken.

Welke kip scoorde er als beste? Dat is nog geen uitgemaakte zaak, zegt Esatu’s onderzoeksbegeleider, Liesbeth van der Waaij. De verbeterde Horro’s deden het duidelijk beter dan de lokale kippen buiten het programma, dus het fokprogramma werkt. Maar de commerciële kip scoorde op lichaamsgewicht, eiproductie, voederconversie en overleving het beste, vooral op het instituut, maar ook in de dorpen. Van der Waaij maakt wel een kanttekening. ‘De kippen werden dagelijks voorzien van goed voer en voldoende water. Mogelijk waren de prestaties anders geweest onder minder goede omstandigheden.’

Van der Waaij denkt dat de prestaties van de Horro nog kunnen verbeteren. ‘Afgezet tegen de commerciële rassen, die vaak al tweehonderd generaties zijn geselecteerd, staan we met acht generaties Horro’s pas aan het begin.’ Met geld van de Gates Foundation gaan onderzoekers nu verder werken aan de ontwikkeling en introductie van productieve scharrelkippen in Ethiopië, Nigeria en Tanzania. Een belangrijke uitdaging is het opschalen van het veldexperiment van enkele tientallen naar enkele duizenden huishoudens. ‘Dan moet er wel een goede gebruiksaanwijzing bij de kippen zitten, want anders valt de productie in de praktijk waarschijnlijk tegen’, adviseert Van der Waaij.



Re:ageer